

/ 



VIBoek. tX,Hoofdfi. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 



1x9 



CAPUT SEXAGESIMUM. 



LX. 



O O 



D 



K, 



Bugloffum lanuginofum. Moral babulu* 



De wolagtige Offetong. 





Ic frutex ample quoque fefe extendit plurimis 

 adfurgens ftipicibus, quorum quacuor plerum- 

 que iimu] excrefcunt ex trunco feu matrice 

 ftipite, in junioribus ramis ifta quodue medulla ad- 

 paret uti in Sambuco, eft autem nonita magna quatn 

 In pnecedcnti Moral , lignum ipforum eft fragilifli- 

 mum ac molle , ramorum vero iuprema pars herba- 

 cea eft , ubi folia undique fine ordine Iocata funt 

 majora quam in precedent!, ejusdem tamen forma?, 



e ftruik breid zig mede wyd uit , meefl zander 

 \te Jlam , met vtele takken opfchietende , watxr 

 n gemeenlyk vier t'zamen Jloien op den Jlam of 

 ; in de jonge takken ziet men mede een wit pit 

 Vlier . do$ zo &root niet als in y t voor^aande 



Moral , van een zeer bros en week boutaan 't opperjt 

 takken , '£ <welk kruidaglig is , fiaan de bla 

 order ronton, grooter dan aan y t voorgaande 



tffte gejlalte , namentlyk, als een off < 



r 



inftar linguae nempe bovinse, in obtufum apicem fefe fiompe fpits, vanagttot twaalf 



determinant, ab o&o ad duodecim & tredecim pol- 

 ices longa , fuperiuS tres ac tres cum dimidio lata, witagtig, Jl 

 ex eipereo yiridia feu albicantia, flaccida, & lanugi- groote middeUzenuwe ,bebbende ter 

 nofa, inftar foliorum Nicotians, magno nervo me- je ribben, die f t Had doorlopen. 

 dio diftincta , atque ab utraque parte tres obliquas 

 gerunc coftas per folium decurrentes. 

 In longiufculispetiolis inregulares locantur umbel- 



balfbreet, grys-groen, offcbier 



driefcbuin 



Op langagtige ftelen komen onordentelyke dollen voort, 



Ax, in paucos divife ramulos > quibus capitula infi- in weinige takken verdeelt , daar aan grys - groene knop- 

 dent cinerea, in flofculos Mq aperientia albos, ex pen Jlaan, dewelke boar openen in kleine witte bloemp- 



quinque parvis & retroflexis petalis conftantes, cum 

 totidem ftaminibus in centro, dein vero excrefcunt 



jes, van vyf kleine en omgebogene blaatjes gemaakt, en 

 evenwel witte draatjes in de midden , daar na werden 

 iterum in capitula viridia verrucas mentientia , in bet wederom groene knoppen, als wratten, in twee ryen 

 binos ordincs ar£te fibi adcumbentes diftin&a , quas digt tegen malkander op bare ftelen ftaande , die wat om- 

 arum inflexafunt inftar caudarumScorpionum, Am- gekrornt zyn als Scborpioens-fieerten: de Amboinefen ver- 

 oinenfes hafce caudas comparant cum Catjang femk gelyken ze met groene Catjang aan malkander geregen. 

 nibus amuletis adnexis , magis autem proprie adfimu- Eigentlyker kan men ze vergelyken by debaarden van een 

 lari poflunt barbis Sepiorum: talesque digiti verru- Zeekat: en diergelyke geknopte vingers fiaan verjcheiden 

 cofi plurimi fimul locantur retrorfum femper & ad by malkander, altyd agterwaarts en onordentelyk ter zy~ 

 lacera iorcgulariter reflexi: Matura vero hxc capita dengebogen; de rype werden zwartagtig , Jplyten open y 



en vertoncn binnen in yder knopje twee bruin-zwartc en 



boekige zadekcns: Dejmaak dir bladeren is zil(ig 5 niet 



por elt falfijs y haud ingratus , atque cruda edi poifunt, onaangcnaam > en laten zig raauw eten. 



nigricant . dchifcunt , atque interne in quovis capiculo 

 bina exhibent fufca Scangulofa femina: Foliorum fa- 



Aliquando in iitoribus remotis in perfeftam cxcre- 



Zomtyts op afgelegene Jlranden wert bet een volwaffcn 



fcit arborem, ultra binos viros craffam, fuccofo ac boom, ruim twee man dik, met een Jap pig en voos hvut, 



fungofo ex ligno conftantem , ejusque truncus pie- en de Jlam beef t gemeenlyk een bolligbeid of Jpelnnk^ daar- 



rumque concavus eft , unde milli infervit ufui. In om tot nietf gebruikehk. Op Sumatra omtrent Jamby 



Sumatra prope Jamby adeo filveftris eft arbor ac in* werd bet een zo woejte boom, dat de onderjle Jlam ge- 



regularis, ut inferior ejus truncus cameram plerum- vieenlyk een kamer verfebaft om voor de regen daar in tt 



que exhibeac 5 in qua contra pluvias quis latere ac fcbuilen, it weten op fir ant > want landwaarts en valt 



fefe abfeondere potcft, in litore nempe y in regione 

 enim ipfa non crefcit. 



niet. 





Nomen. Latine Buglojfum lanuginofum , Malaice Naam. In H Latyn Bugloflum lanuginofum > in r t 



Moral babuhiy ac quidam Malaice iliud vocant Ta- Maleits Moral babulu, zommige willen in ? f Maleits 

 baco laut, Amboinice Moral & Mokal abua, h. e. fa- daar Tabaco laut vanmaken. Op Amboin Moral en 

 barum feu Catjang moral ob frudluum formam ; In Mokal ahua, boonen of Catjangs Moral , wegens de ge~ 



'^ " ' " " H ' daante der vragten. Op Leytimor Nela, op Ternaten 



Karpoo > van 't kraken der bladeren onder '£ eten. 



Plaats. Het waft met een groote en uitgebreide ftruik 

 op vlakke en zandige Jlranden , daar kraatklippen onder 

 zyn, inzonderbeid op onbewoonde Eilanden , of op vlekken 

 van groote landen ; de groote bomen werden zelden gezien, 

 eenige vint men op de onbewoonde Zeefiranden van Nufa- 

 nive; landwaart in vint men bet niet, men kan 't aaZ - 



Leytiniora Nela, Ternata Karpoo a foliorum fonitu 



inter edendum. * 



Zficus. Magnum exhibet & ample extenfium fru- 

 ticem in planis & arenolis Iitoribus , quibus fubjefti 

 funt fcopuli faxofiy praefertim in incultis infulis, feu 

 in planis magnisque regionibus: Majores vero ejus 

 arbores raro confpiciuntur,quasdamipfarum in incul- 

 tis obcurrunt Iitoribus Nufanive, fed in ipfis regioni- 

 bus non obcurrit nee ibi transplantari poteft hie fru- 

 tex, neque per lemen neque per ramos, quum adeo 

 aeri marino fit adfuetus , ita ut extra hunc vivere neget. 

 Ufus. Cruda ejus folia , quum faporem habeant 

 Petrofelini marini, eduntur cum Bocaffan, Canario^ 



OOK 



aldaar niet verplanten , nog met zaat , nog met takken , 

 zo is bet aan de zeelugt gewent , dat bet buiten dezelve 

 niet leven kan. 



Gebruik. De raauwe bladeren alsfmakende naar Pe- 

 terfelie , maar werden gegeten met Bocajfan y Canary , 

 en vifeb , zonder dat men drukken in de maag daar van 



& pifcibus , qure neque oneri funt ftomacho , atque „ y 



incote ilia vehementer expetunt, & edere amant ob voelt. De Inlanders eten bet gretig wegens de ziltige 

 falfum ipforum faporem , quum inter mafticationem * ..—... 



adeo gratum excitent fonitum , Europsi vero ac prae- 

 fertim Batavi non multum illis deleftantur : Hitoen- 



fmaak , en om dat bet in 9 t kaauwen zo aangenaam kraakt, 

 dog de Hollanders vinden y er weinig fmaak in. Een Hi* 

 toeefebe Wortelman zag ik deeze wortelen graven, om 



fern Rhizothomum ejus radicem vidi exftirpare , quam tegens bet galagtige bord in te geven , 't welk gemeenlyk 

 contra Choleram biliofam exhibebat, qua^ plerumque door brakke dingen gefiuit werd: de witte wilde duiven 

 per falfa fiftitur medicamenta : Palumbes albs amant maken baar neflen gaern op den vierfprong van deeze tak- 



nidos fuos componere in guadrivio ramorum, tan- ken^Jlegts eenige dunne dorreryskens daar tuffeben leg- 

 tummodb tenues quosdam ipfis inponentes ficcosque gende, waarop 231 bareeyeren enjongenbetrouwen, open 



ramulos, in quibus ova deponunt ac pullos fuos con- 

 mittunt cunftis afiris injuriis expofitos. 



Tabula Ojiinquagefima Otiinta 



aande voor alle injurien des lugts. 



* 





t 



Ramum exhibet BugloJJi lanuginofi, quod ad Heliotropii gc 

 nus pcrcinct. 



De Vyf en Vyftig(le That 



-rtoont een tak van de wolagtige OJfttong % 

 geflagt van de Htliotropium behoort. 







CAPUT 



S 





