|J20 



HERBARII AMBOINENSIS Liber VI OputLXi 



CAPUT SEXAGESIMUM PRIMUM 





LXI 



HOOFD STUK 



Performs primus 



Coffir. 



De eerfle Paerl-flrmL 







Rbufcula hsc longis kfc ample extcr.dit flagel- 

 lis, foliaquegeritfolitaria, inordinata, tongis 

 inlidentia pctiolis, & insqualis magnitudinis, 

 quasdam enim lex o&oque pollices longa funt, pal- 

 mam feu fex digitos lata , atque petioh eandem quo- 

 que habcnc longitudinem, alia vcro fainis pollicibus 

 brcviorafunt, atque breviorcs gerunt petiolos,infe- 

 rius autem fubrotunda func, & in longum terniinan- 

 tur apicem, inftar foliorum Urtica?, flint autem ad 

 oras fubtilius ferrata, fuperne glabra, inferne parum 

 rugofa & grifea, ubi & tres nervi ex foliorum ortu 



ipjefp 



fi 



jlele 



fi 



jtelen 



A* 



duimen korter, ook met korter ftelen 



zonder order , op lange 



irootte y want zommi^e 



\ band en Jes vingeren 



o lang , andere zyn wei twee 



fp 



yn agter rond, 



fynd 



bovenjle zy de glad, aan de onderjle watruig engrys^al- 

 ivaar t'elkens drie zenuwen aan den corfpronk der blade- 

 ren fzamen Jloten , devcelke zeer jchuins na voren lopen; 

 de JGngfte bladeren zyn de grootjte en flapfte, maar de 



concurrunt , qui oblique admodum fuperne excur- de 



runt: Tenerrima folia maxima funt & fiaccidiffima , ou 



.vetufta vero minora funt & firmiora. . 



Ex quavis foliorum ala racemus excrefcit uti m 



Ribcfiis, fed brevior, quique in binos tresve dividi- ly> 



tur minorcs , quibus primum inlident parva viridia dr 



capkula, quorum quodvis excrefcens granulis mi- Jin 



nimis punttatum eft, atque tenuiffimis pilis hirtum, is 



qua? loco florum habenda funt. Memorata ifta capi- be< 



tula magnitudinem adquirunt Piforum faccharatorum, no 



funtque rotunda & Candida , ac femi pellucida inftar er 



Ribefiorum alborum , fed ad taftum molliora , ac w 



intus rcpleta mollicc aquofa medulla, in qua granula nen ook met een week en ivateragtig merg vervult , met 



Jly 



*V * 



Uit yderfcboot der bladeren komt een trosje voort, ge- 

 aan de Aalbefien, dog korter, *t welk zig in twee a 

 e takjes verdeelt , daar aan voor eerjl kleine groene 

 pjes nomen , yder knopje voat grooter geworden zynde 9 

 met eenige kleine gryntjes bezet, en met fyne hairtjes 

 angtn* <welke in plaats van bloeiftl zyn. De bovenge- 

 rnae knopjes gewinnen dan de grootte van zuiktr- 

 veten, rond, en geheel wit, half doorfcbynende > als 

 te Aalbefien , dog weeker in *t aan t often , van bin- 



quaedam minima, arenofa quafi reconduntur, undi- 

 que autem circa fruttum foraminula quasdam copiofa 

 obfervantur, quae apicibus quibusdam ornata funt, 

 qui granulis litis inplantantur. Si vcro fru&us hi 



fyne korltjes ah zant , rontom ... ...^ w 



boven tot bykans om laag toe, zitt men veele kleine gaat- 



hf 



/pits jes in fteken 



ijl 



e baar 



tangantur 5 candidum /uum perdunt colorem, atque witte couleur , en moor den vuil. Dej'maak is laf 

 jn fufcum degenerant, ipforumque flipor eft fatuus, zeer aangenaam, gelyk ook die van de bladeren. 

 nee admodum gratus, uti & foliorum. 



Truncus aliquando crus crafluscft, ita ut in vul- 

 garem excrefcatarborem, qui angulis, nodis, & ca- 

 vitatibus inregularis eft, ac circa radices multa emit- 

 tit filamenta inftar l/aringa micropbylla 9 quorum quse- 

 dam radiculas terrse inmittunt , unde aliquando ac 



a 



ejte 

 tjci 



b 



fenfim magnam forrftat prope radicem molem , talia hop 



quoque fila ex craffioribus dependent ramis : Ejus cor- g 



tex ex viridi & cinereo varicgatus eft, craflus^fragi- en groene gemengt , 



lis , fuccofus , & vifcofus . ac lignum molle & inutile* bout week* en onnut. 



crqphillos doet , wa^. ^^ «« w *. 6 m w.^. ,„ uo w »,u & 



wortelen, en zo gewint 7 t met 'er tyt een dikke verwerde 



by de wortel Diergelyke draden ziet men ook afhan- 



de febors 



fappig, en Jly 



Ssepius in anno floret, potiflimum autem Aprili & . Ret bloeit meermalen in'tjaar, dog ordinaris in April 

 Ottobri, quum & fru&us proferat, quorum in plan- en October , vcanneer'tookzynevrugtenvoortbrengt^ivaar 



tatis fruticibus pauci perfcdli excrefcunt. 



Nomen. Latine Performs primus y ob fru&uum for- 

 mam % qui magnas referunt perlas , Malayenfibus 

 nullum hue usque obtinuit nomen , quin Caju najji beeft 

 befaar vocari poire c, feu magnus , ad differentiam fub- beiaj 

 fequentis, in Oma vocatur Cojjir, Banda Caj u fonti , de; t 

 Ternata Soffo manni manni feu mas frugifer, uti fub- Tern 



plante Jlruiken weinige totperfeftie 



Naam. in *t Latyn Perlarius primus, na de gedaan- 



t.P. APT tfin/atPfJ Alp armnto i\nPfrlom froltwham • inn '+ I\/Tftlajtf 



paerlen 



t Maleits 



of men moefi 

 \ onderfebeit < 



fequens femina hubetur, in Ilommoa Sofillo. ■ 



Locus. In Amboina haud muitum notus vel obvius 

 eft, ncc ullibi hunc vidi fruticem nifi in Oma circa zi nergens gezien dan op Oma omtrent Aboral van waar 



)p uma met bet Coflir, op Banda Caju fonti, op 

 aten Soffo manni manni , of vrugtmanneken , ge- 

 volgende 'twyfken, op-HommoaSo1il\o. 

 Plaats. In Amboina is 't niet veel bekent , en ik beb 



Aboram , unde juniorem ejus furculum primus in 

 Amboinam deduxi, ibique incolae quidam ante asdes 

 fuas plantant, quum arbufcula fit mediocris, ramos fuos 

 iatis ample extendens , qui fupra afleres ducuntur, 

 fub quibus fedent: dcin autem binas ejus fpecies hie 

 in Amboina in iilvis obfervavi, uti mox indicabitur. 

 Ujus. Vifcofus cortex feu folia ejus contrita com- 

 probatum eft remediuni contra aduitioncm, quae ex 

 Amboinenfium Dammara contrahitur, idem quoque 

 xadicis cortex adhibetur contra Sirijawan feu aphthas, ft 

 ac folium capiti inpofitum omncs adtrahit pediculos, v 

 cortex quoque Courap feu fcabiei inlinitur ut & le- 



planten bet zommige Inlandt 

 bet ten ml.delmatig boompj 



aldaar 



zyn takken nvyd 





prae GraEcorum , qua; Amboinenfibus Cafcado dicitur, Courap gefmeert , en Lep 





ut femen feu vermiculos cxtrahat , craffiflimi ejus 

 rami navigiis fubponuntur novis, quae in aquam di- 

 inittuntur, vel cum ipfius cortice rotunda ilia ligna 

 obliniuntur , ut glabritie navium defcenfum facili- 



zitten, dear na beb ik in Jmboina nog frvoee zoorten daar 

 van in y t nsoild gevonden , gelyk terjlont zal gezegt <werden. 

 Gebruik. De Jlymerige febors of de bladeren gewre- 

 ven , zyn een toegeeigent geneesmiddel voor de verbranU 

 L - :j die van de Amboinjcbe Dammar komt : dezelffte 



van de ivortel izerd ook gebruikt tegens de Siri ja- 



offprouw : y t bladt op 't booft gejtreken of gewre- 



ven, trekt al dt luizen aan zig, dejebors nverd ook op 't 



•am Gracorum* in Amboina 



dikft 



Jieren of 



ifbalen , of bejlruikt 



tent. 



In Amboina: filvis binas hujus fruticis obfervavi 

 fpecies , latifoliam & parvifoliam , latifolia cum Oma- 

 nenfi potiflimum convenit , ejus vei;o folia multo 

 funt cralliora & ampliora , ad oras fubtiliter fed for- 

 titer ferrata, fuperne maxime rugofa inftar Daun 

 gojjo , inferne alba &' lanuginofa , qualcs & ramuli 

 extremi funt, cortex ejus itidem vifcofus eft, accir- 



febors andere rolkouten, om door 



ifbalen 



beejl 



wild gevonden, grootbladig en kleinbladig; de grootbla- 



grover 



ifcbe meefi 



o — y 



bovenjle zyd 



> , aan de onderjle wit en wolagtig , ge- 

 "Jle takken, de febors mede flymerig , en 



^\t^ l ?r? d0 f qUC e r mitti V inflar . 0m anenfis, C J^ ™*rent de wortel werpt bet mede draden uit , gtlyk 't 



cor ampluin eit, fungofum, & maxime aquofum. 





Florcs 



Omajcbe, *t bert is groot, voos 3 en zeer wateragtig 



Het 





v 





