VLBoik. LXM. Hoofdjt. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 



Ex ipforum alis racemus provenit copiofus 9 ruffus Uit 



123 



penitus, parvisque capitulis obfeflus^mufcofis quali 

 quae in baccas excrefcunc parvas inftar feminis Cori- 

 andri , virides , parvisque granulis intus repletas > 

 quae potiflimum pereunt ac decidunt. 



Lignum eft quoque album, ac medullam gerit ruf- 

 fam & ficcam: Ejus racemi O&obri in confpe&um 

 veniunt: Hitcenfes hunc vocant Hua, uti Leytimo- 

 renfes omne Caju najji , alii vero Aymalua , h. e. 



Uit baarfcboot komt een gebeelbos vanjlclen, gantfcb 

 ros , en met kleine knopjes bezet , die mosagtig fcbynen , 

 <maar uit warden kleine bejien , cds Coriander , groen , 

 viet klein zaat van binnen, dog mecjl bedervende, en af- 

 vallende. 



Het bout is mede wit , en be eft 



w 





eft 



De Hitocuefen noemen 



Aymalua, dat is, jonge Prowwenboom 



puellarum arbor, non tantum ob foliorum flaccidi- voegens de Jlappigbeid 



tatem, fed etiam quum cun&a opera & adpolka in aVt * 



hortis, ubi pofita eft, tarde ac flaccide peragit, alii pelyk doet voortgaan, under e louden *t^r*'t"mam^ 



jlaat, Jlap 



hanc habent tanquam marem Caju najji. 

 Frutex hie apud illos infamis admodum eft atque 



exofus , ita ut in hortis fuis novis non tolerent, nee zo dat 

 in aedibus crement , credentes in tali domo intra niet h 



breve temporis fpatium aliquem moriturum efTe, li- 



cet modo gallina eifet : Nflios quoque palos feu 



Paggers ex hoc fabricabunt ligno ob rationem fupra 

 dittam: credunt autem infortunatam hanc efTe plan- 

 tarn potiffimum ea ex re , quod fuum femen ad ma- 

 turitatem perfeftam non generet : Crefcit vero in 

 campis, litore, &fterilibus locis ad pedis craflitiem. 



Tabula Quinquagejima Septima 



Ramum exhibet Perlarii alterius. 



van Caju naffi. 



Het is een beefier by bunlieden zeer infc 



<v 



zaljl 



deszelf. 



bui 



■ftyi 



iftaande re den ; dit nemen ze daar uit af 



eenongelukkige plant moet zyn , om dat ze baar eigen zaat 



pcrf< 



been. 



V> 



ift 



De Seven en Vyftigjie Plaat 



1 tak van de tweede PserUflruik. 





CAPUT SEXAGESIMUM TERTIUM 







Mamanira. Mamaniran. 







Ubfequentes hi tres frutices adfinitatem quan- 

 dam gerunt cum binis prioribus , tantamque in- 

 ter fefe fimilitudinem ? exceptis paucis quibus- 

 dam varietatibus, ut vix diftingui poffint. 



Primo. Mamanira humiJis eit trutex, vix virum 

 altus, ejusquetruncus, ad fummum brachii craflitiem 

 habet, ejus folia bina fibi funt obpofita, atque quo- 

 dammodo per paria, inferius lata, fuperius fenlim 

 anguftata, quinque & fex pollices longa, binos lata, 



ad oras fubtiliter fcrrata , inftar Urticse , fub tus albi- 



cantia , feu ad ta&um lanuginofa , quales & petioli 

 funt , faporis ficci & fatui , ex quavis foliorum ala 

 petiolus excrefcit, coronulam fuftinens feu umbellu- 

 ram, ex pallide purpureis flofculis compofitam , qui in 

 baccas excrefcunt vix feminis Coriandri magnitudi- 

 nem habentes, quae funt fuccofae & violaceas, intus 

 vero continent officulum parvum angulofumque : 

 Ejus lignum eft molle , leve, &ficcum. 



Nomen. Latine Mamanira , Malayice Mamaniran, 

 Baleyice Ringan ringan feu Ingan ingan , quod nomen 

 commune eft cum Caryopbyllaftro litoreo , fupra de- 

 fcripto , h. e. leve lignum : Amboinice . . . . Java- 

 nice Mamiran. 



Locus. In arenofis crefcit locis & apertis campis, in 





LXIII. HOOFDSTUK. 





De Mamantre -JlruiL 





fi 



E navolgende drie beefier en bebben nog eenige maag- 

 febap met de twee voorgaande , en zo grootc gely- 

 kenis met malkanderen , bebalven weinige byzon- 

 eranderingen , dat mer\ ze qualyk onderjebeiden kan. 

 eerfte Mamanira, is een lage firuik , Jcbaars een 

 mg , en de fiam op 't meefi een arm dik , de blade- 



agter breet, voor allenkskens toegej'pitjt , vyfenfesdu 

 men lang s twee breet of <uuat meer , aan de kanten fyn 



gezaagt , als Brandneteh , aan de onderfie zyde ivitagtig 

 of wollig in 't aantajlen , gelyk 00k de fielen zyn , van 

 Jmaak droog en fmett ; uit de feboot van yder blad <wa(l 

 een Jleeltje , 't welk draagt een klein kroontje , of dolle 

 van bleek -paerfe bloempjes , izaar uit iverdcn kleine be- 

 jien , Jcbaars zo groot als Coriander, ligt-violet, enfap- 

 pig, van binnen kit een klein boekig Jteentje , bet bout is 

 zagt , ligt , en droog. 



. Naam. In 1 Latyn Mamanira , op V Maleits Mama- 



niran 



op 't Baleits Ringan ringan , of Ingan ingan, 



een naam gemeen met 't bovenjlaande Caryophyllafter li- 



toreus, dat is ligt bout> op Amboin .... op Java 



Mamiran. 



Plaats. Het waft in zandige en opene velden , op een 



loco gracili ad oras fil varum & hortorum deferto- magere grout, aan de kanten van deboJJcben y en ver la- 



rum. 



tene tuinen. 



A * 



Ufus. Nulli reiejus lignum infervit nifi foco , quum 

 facile exficcetur , atque flammam concipiat , fed 

 carbones non format, ac mox in cineres comburi- 



Gebruik. Hy deugt febier niets dan tot brandbout, 

 devoyl het ligt opdroogt , en bet in 't vuur geen kolen zet , 



9 maar firaks tot ajjfebe vervalt $ zommige pryzen zyne vecr- 



tur, quidam ejus radicem laudant tanquam antido- telen, als een tegengift tegens quade vij/cben , Djamoro/ 

 turn contra venenatos pifces , Djamor feu fungos , Campernoelien , Krabben enz. Als men de geknaauivde 

 cancros &c. fi mafticata radix aquae incoquatur cum tuor tel in water kookt , met groene Catjang indrinkt , de 

 viridi Catjang, ac propinatur: Eju3 folia cum pau- bladeren met een weinig Curcuma gewreven voerden , 

 xillo Curcumas contrita Emplaftri forma fordidis in- pleijler-gewys opgeleit op vuile ulceratien om die te zuive- 







ponuntur ulcerationibus ad illas depurandas & exfic- 

 candas , fi vero tumores duri adfint , undique circum- 

 ponenda funt calefacta folia rubri Cabi cabi , h. e. 

 Folii bra£ieati rubri : Foliorum deco&um cum rubro 

 SullaJJi pucrperis quoque propinatur poft partum ad 



depurationem & exficcationem , uti & ad menftrua 

 promovenda. 



Tabula Quinquagejima Oclava 



Ramum exhibet Mamanira, 



ren en te drogen ; maar als Vr barde zivellingen by zyn , 

 m-jet men boven op en rontom leggen ; de bladeren van root 

 Cabi cabi, dat is, Folium bra&eatum rubrum, warm 

 gemaakt ; ook werd bet afzietzel van deeze bladeren met 

 rode Sullafli de kraamvrouwen ingegeven naar bet baren, 

 om die te zuiveren f enopte drogen , als mede om de maand- 

 Jlonden te bevorderen. 



. 



De Agl en Vyftigfte Plaat 



Vertoont een tak van dc Mamamire-Jlmk. 





Tom. IV. 



Q* 



CAPUT 



