







130 



Ufus 



HERBARII AMBOINENSIS .LiberVl. CaputLXXL 



Gebruik. Defiammen die niet haven een been dik zyn, 



os. qui iterum ncmpe excrefcere 



werden tot dagelykfe pagger -fteilen gebruikt , te weten , 

 daar bet weder uitjcbieten zal, want gedekt Jlaande ver- 



aat bet baaft ; in de Uliajfers nemen ze 't dunfte gefne- 



ubi enimin obtefto locantur loco, cito pereunt, in 



Uliaflerenfibus lignum fumunc tenuifiime fciflum & _ _ - _-,— 



ficcatum, quod aliis admifcent ramentis odoratis pro den en gedroogt bout, en mengen bet met andere riekende 



fuffimigio, quura & quodammodo etiamfitodoratum: fpaanderen tot reukwerk , om dat bet eenigzints welrie> 



Tenera ejus folia cum Curcuma & aqua marina con- kent is. De jonge bladeren met Curcuma en zeewater ge- 



trita omnibus fcabiofis malis inliniuntur , ad ilia cu- wreven , fmeert men op alderbande Jchurftheid , om die te 



■»-»- •• . * • _ _ 7 _ * _ ___1_TT1^___1 # __ _ 



randa, uti cum Haleco litorea idem peragitur. 



— • •_ r. ii !. ..n„ :_/x:i !„...,.. y r »»»^ 



genezen, gelyk men met de Halecus litorea doet. 



fed 

 f< 



L X ^p» v* m w •*» "^ »■» *.»• -. -■• «^ ww — — -w <w w — w — — w --— — j- W: _. _ ^j w' ■ j ^r ______ 



Corcicis fuccus alicujus oculis inftillaturfc propina- Het Jap van defcbors druipen ze iemant in de ogen, 



■ , • ,_.• — r-r _..-- 1: j~ ^nr-^ -even bem ook daar van te drinken , als de buivering van 



ceffat , 



,_„ „„ , r ~" quam 



itur: Cavendum au- 



«. ^^ Jt W -^ W* _. W ~^» "-• »• *-•» ~_^ **-• --- *»^ __> -w •— -. w -w — — w- -w -— —-— - 



tern eft quam maxime , ne farina arenofa foliis ac 

 petiolis adherens alicujus oculos tangat , quum dolo- 



___________ ? ■ ■ ■■—■-- — _-* — _-_ - j- ^-\ *- U 1 1 « 1 1 ^ #-i «« V-__-v<«i _> +-/m to m nn i?n_ 



e koorts aankomty dewelke zomtyts daar van <wel over- 



gaat, maar 't byt dapper in de ogen> boewel zonder fcba- 

 de f door welke alteratie de koorts mijfcbien verfcbiet , 

 maar men moet zig wel wagten van 't zandige meel aan 



rem ingentem excitet. Hujus arboris folia in pulve- de bladeren enfielen bangende, dat bet niemantindeogen 



rem comburuntur, ac cumBaru Sagueri arboris mi- 

 fcentur ad focum z — : ~" — r " r ~ : — J — -i~;~~**m 



komty <wa?it het veroorzaakt groote pyn. De bladeren van. 



niarium fufcicandum , cinisque deeze boom <werden tot pulver gebrant , en met Baru van 



horum foliorum in Ternata adhibetur ad pigmentum 



CafTomba 





Saguweers-bomen gemengt tot tontel , om 't vuur ligt te 

 ontfangen , de gebrtmde affebe van de bladeren dienen in 



Tematen tot Caffomba-verwen. 



j. _ 



I 





In Adpendice bac adduntur. 



Dit wert in het Aanhangzel f er bygedaan. 







f \ ♦'v'S^ 



__ 



Altera datur Folii calcoji fpecies , foliis cum Daun Daar is ?iog een tw'eede zoort van Folium Calcofum, 



baru conveniens, quse nempe funt cordiformia, quin- aan bladeren bet Daun baru gelyk, tevceten bertformig y 



que pollices longa & lata, ipforum finus aucem non vyf duimen lang en breed , dog de kloof is niet zeerdiep, 



eft profundus, funtque ad oras ample dentata, nee aan de kanten wyd getant, en zonder uitjlekende hoeken, 



angulis protuberantibus donata, fuperne obfeure vi* boven doods-groen , van onderen voitagtig, en met meel 



rentia, inferne albicantia, ac farina ifta confperfa, bejtrooit, bet voelk zig afvryven laat , drie ze?iwwen Jlo- 



quse abradi poteft, tres nervi prope foliorum ortum ten by den oorfpronk Vzamen, en yder bladt float op een 



concurrent, ac quodvis folium tereti inlidet petiolo lange , ronde, en voat ruige fleet > zonder order rontom 



rugofoque fine ordine circa ramos. 





Tabula Sexagejima Quarta 



amum exhibet fruticis , qui Folium caleofum Rttmpbio voca- 

 tur $ ubi litt. btenerum denot at folium quinque angulis no- 

 tatum. B vitiijlum folium f cujus anguli in finus excrc- 



vcrunt. 



de takken. 





e 



De Vier en Seftigjie Flaat 



Vertoont 



bladt met vyf hoeken. 



oud bladt 



jong 



zyn 









CAPUT SEPTUAGESIMUM PRIMUM. 



Frutex excacans. 



Kyel. 





I 



Upra libro tertio arborem exccecaittem defcrip- 

 fimus, cujus incolse hanc putant efle fpeciem , 

 atque unum idemque dant nomen , ego autem 

 tanquam diverfam plantam hanc defcribere malui. 



Frutex eft , varios emittens ramos , inferius par- 

 vum formans truncum , fallax autem eft arbufcula , 

 eleganti & glabra fua forma homines adliciens, noxia 

 autem eft , (i tradletur, unde necefle eft, ut rite ad- 

 tendatur, & adcuratam ejusnotitiam habeamus, ejus 



LXXI. HOOFDSTUK, 



De bl'mdmakende Struik. 



\ 



» 



- i 



Oven in bet derde boek bebben voy befebreven een Ar- 

 bor exesecans f voaar van de Inlanders dit voor een 

 medezoort bouden , en ook eenderlei naam geven , dog 

 oeo bet liever voor een byzondere plant voillen befebryven. 

 Het blyft een beefier , met verfebeidene takken opfebie- 

 \de> of beneden een kleine flam former ende ^ bet is een 



boompje , met zyn fraaije en gladde gedaante 



ifchen aanlokkende, dog fob 





vero rami funtrotundi, elegantes, glabri, ac fufco zynront, mooi 9 effen, en met een bruinefeb 



takken 



cortice obdudbi , qui fuperne viridis eft: Folia ejus 



funt cordiformia, fed inferius non finuofa, fuperius groen, zeer zagt 



boefem 9 en voor met een lange fpits , boog zee- 



in acutum apicem definentia , intenfe glauca , mol- 

 lifiima & glabra ad ta&um, nullo autem modo fplen- 

 dentia, vetufta quatuor pollices longafunt, tres la- 

 ta, ac potiflimum cordiformia, juniora fex pollices 



ift 



na boven toe groen. De bladeren bertformig, dog agter 



blinkende^ de oudevier duimen lang, drie breet> en meefb 

 bertformig; de jonge fes duimen lai 



yfi 



partifc 



_ en 9 t 

 zo als de Spaanft 



longafunt, quatuor lata, cufpidem haftse referenda, Vaandrigs dragen, met effene kanten , boewel ze aan d* 



Integra, fed parum in arbore finuofa, atque ordina- 

 tis parallelisque coftis pertexta , longis infident pe- 

 tiolis uti Populi folia, quae fuperne fubrotunda funt, 

 inregulariter autem e ramis excrefcunt. 



In ramulorum fummo flores excrefcunt longis ex 

 julis, fexfeptemve digitos longis, uti in arbore ex- 

 excante , funt autem longiores , inque iis primo pro- 

 veniunt capitula ex flavo viridia , quse in flofculos 

 excrefcunt flabelliformes , funt enim brevia filamenta 

 feu ftamina pilofa, nigras antheras gerentia, in femi 



_ flaan , en met parallele ribben gefebikt 

 doortogen: zy^ flaan op lange jtelen gelyk de Populier* 

 bladeren, die boven rontagtig zyn> zonder order om bare 



zynde 



takken. 



r fie der ryskens komt 't bloeifel 



fmalle kattekens , fes en /even vingeren lang , gelyk 



dog langer; daar aan'ziet men eerfi 



geel-groene knopjes , 



\yertj 



bloempj 



e 



t't zyn korte araat- 



)f hairtjes , met zwarie happen , in een halve cirkel 



circulo locata, h^c fruftus fubfequuntur ex rotundo Jlaande. naar deeze komen devrwten. nit den ronden 



arigutofiy e„ coeruleo virentes colore , illis Cappari- 

 dis fimiles, fed majores , rarique perfe6ti funt, in- 

 tus ofllculum reconditur fufcum, alba ac molli medul- 

 la repletum, plurimaj vero hae bacca; vacua? funt. 

 Hue usque omncs ejus partes externe elegantes fuel 

 re, fed funcftum fubfequitur, cmod eft ejus lac, ex 

 Detiolis abruptis exfti'llans , primo candidum , dcin 

 iiccum ccerulefcens , eft autem non ita copiofum, 

 qaam in arbore excaecante , fed magis nocivum , uti 



■appers 



groo 



weimg tot volkommbeid , binnen leit eenbruinc 



j 



zyn ydele. 



week 



lie befi 

 moot geweeft, maar de 



Jteekt in de pot , uit de afgebrokene Jtelen drtiipt e'en 

 " 't 3 die blaauwagtig bejlerft , welzo veel niet 



Arbor exececans , dog ruim zcrfchadetyk , gelyk 





mox 



firaks zal gezegt vaerden ; uit de gequejle takken druipt 



ook , dog febaars , en uit de Jlam Jcbier geeh. Het bout 



' 





\ 





.1 .£ 



* 



