







VLBoek. LXXLHoofdfl. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 



mox indicabitur, ex vulneratisramis itidem exftillat, 

 fed parva copia , atque ex trunco fere nullum : Lig- 

 num eft album, molle,& inutile, deciduaque folia 

 eleganter rubent, abrupta vero nigrefcunt : Fruftus 

 O&obri in confpe&um veniunt. 



Nomen. Latine Frutex excacans : M&lalce Cajumatta 

 buta darat, h. e. lignum excaecans terreftre, ad di- 

 ftindtionem arboris excacantis , quae femper in litore tot onderfcbeit 



13c 



is wit, week, en ondeugent, de afge 

 den fcboon root , maar de afgebrokene 

 ziet men in October. 



Lateyn Fr 



landelyk 



crefcic : Amboinice Kiel & Siel , in Leytimora Sija Jlrand wafl, op Amboin Kiel en Siel, op 



op 



maburi, aliis vero Matta bull loumuri, Baleyice Plan- mahuri , 



Matta 



daante 



do & Plandje , Javanice Sabatimbia, Ternatice Jiddi Pland 

 lide , h. e. fputum profluens , a forma ficcorum ju- 

 lorum. 



Locus. Ad oras filvarum crefcit, in vallibus, cam* 

 pis, & minoribus filvis, fed ubique in parva copia, 

 in Amboina, Java, Baleya, & Celebe obcurrit. 



Ufus. Primo monendum eft, ne lac hoc nocivum 



^awzanx Sabatimbia, op 



Jiddi lule , dat is vloeyend fpeekfel 



Het waft aan de randen van de hoffcben 



j 



bofcb 



Voor eerft moet men gewaarfcbout 



alicujus oculos vel crudam tangat carnem, in oculis deeze fcbadelyke melk, dat ze niemant in de ogen of 



enim periculofius eft ad hofce perdendos illo arboris 



vleefcb 



excaecantis, licet rara ejus proftent exempla, quum ferom dezelve te bederven, dan bet Jlrand 



& rarius obcurrat, quam litorea ifta fpccies, quam 

 plerumque nautas inprudenter cedunt , ut id lupra 

 loco fuo fuit indicatum : Nihilominus tamen noxia 

 hasc planta multum prebet ufum , ac prasfertim cor- 

 tex ipfius laftefcens , Amboinenfes enim aeque ac Ba- 

 leyenfes ilium adhibent ad nigrum tingendum colo- 



ipelen daar van beeft 



plaats 



ftrandzoort , daar ge- 

 inkapp 



deezefcb 



Niet te min beeft 



melkagtige fcbors , want zo wel de Amboineft 



rem, contundunt enim hunc cum foliis vel cortice Balyers gtbr uiken dezelve om zwart te verwen, nament- 



Lehe , que ipforum eft alumen , admifcentque nigra 

 argillae, qua obvolvunt lintea alba, feu fila ex Gos- 

 fypio contexta, que nigro inbuere volunt colore, 



ftampen dezelve met de bladeren of fcbors 



mengen 

 bewinden daar mede bet witte linncn of 



perque aliquot feptimanas ita deponunt , ex quibus dat ze zwart willen bcbben, en laten dat zo eenige wee- 

 dein veftimenta nigra ac ftriata texunc : Ejus lignum ken leggen, waar nit ze daar na zwart-geft ' ' ' 



conterunt Indorum curatrices fupra porphyritim cum 

 aqua , inliniuntque artibus dolentibus , feu lancina- 

 tionibus adfliftis , quae caufTantur ab acribus humo- 



Jieen met water, enfmeren bet op 



fteeken 



lndiaanfcbe Mecftreffen op 



ribus circa articulos conlettis, quod plerumque gra- eenige Jcberpe bumeuren omtrent de gewrigten vergadert % 

 vium morborum prefagium eft : 1 ernatenfes ejus gemeenlyk een voorbode van zware ziekte. De Ternata- 



radicem interne quoque adhibent, non autem novi 

 hue usque contra quosnam morbos. 



Celebes populi ejus cortice non utuntur ad tindlu- 

 ram nigram formandam, fed ejus foliis ac fru&ibus 



gebruiken de wortel 00k binnens lyfi 



ervaren 



defeborfft 



verwen 



quos aquas incoquunt cum Daun comu , quam in era- ry in water koken met Daun contu , gieten zulks in een 

 terem effundunt, admifcentque ij)fi ccenum nigrum, bak, vermengen dat met zwarte madder, kneden % t wit- 



linnen daar in , en laten f t aldus een dag of nagt 



in quo lintea alba fubigunt, ac tali modoper nodtcm 

 ac diem deponunt. 



Arborcs ibi craflitiem adguirunt Pinange,nonaltc 

 excrefcentes, fedamplam formantes frondem, ipfa- 

 rumque trunci vetuftiores cor generant nigricans. 





Tabula Sexagefima Quinta 



Ramum exhibet Fruticis exececantis. 



\ werden aldaar zo dik ah een Pienang-boom 

 maar breet van kruin , en de oude Hammt 



gewinnen een zwart agtig 





De Vyf en Seftigfte Plaat 



Vertoont een tak van de llindmakenie Struik. 



CAPUT SEPTUAGESIMUM SECUNDUM. 



Cortex faponarius. 



Langtr. 



Lerumque frutex eft altus & gracilis, fimplici 

 adfurgens trunco, aliquando in altam excrefcit 

 arborem , quae truncum gerit reftum & gla- 



LXXII. IIOOFDSTUK. 



De 



eep-fchors. 



D 



It My ft mcrcndeels een bo«cranke beefier, dog met 

 een enkelde jiam opjcbietendi. 9 zomiyts werd bet 

 een bogeboom, met een regte en effene flam, om- 



brum, hominem circiter craffum, qui cunftos fuos trent een man dik, die ulle zyne takken aan den top uiU 

 ramos in vertice explicat fed raros, quorumque ra- breit, wclke weinig zyn\ dog de ryskens daar aan zyn 

 chides eo copiofiores funt, ac breves, tenues, ftria- zo veel meer 9 kort, dun, gcjtreept\ of geboekt, en aan 



tae feu angulofae , atque in fummo bifida : Quumque 

 primum a me tanquam frutex fuerit obfervatus * hinc 



de voorjte zig altyd in tween verdelende. Om dat by dan 

 in 't eerft voor een beefier van my aangezien is, zo beb ik 



eum hie locavi , quum alioquin inter arbores locum hem bier geplaatft , aaar by anders onder de bomen be- 



teneac. 



boorde. 



Folia cum illis Syderoxyli conveniunt , fed funt 



De bladeren gely ken die van f t Yfcr-bout, dog zyn flap* 



flaccidiora, attamen bina fibi quoque funt obpofita per, ftaan 00k twee en twee tegen malkander , met twee % 



er bina, tria, ac quatuor paria una in rachide, quae drie, en vier paren aan een rysken, die enkel en zondtr 



implex ac inregulariter ex ramis excrefcit, atque in order aan de takken Jlaat , en na voren toe zeer dun en 



fummo tenuiflima & aneulofa eft. 



geboekt is. 



k Folia ex rotundo oblonga funt, tenuia , inferius De bladeren zyn langwerpig-rond, dun, agter breet, 



lata, ac fuperius inobtufum apicem definentia, pau- en voor met een flompe fpits toelopende , met weinige 



cis obliquis venis pertexta, fubtus glauca, inaequalis febuinfe aderen, van onderen blaauw - groen , zeer cnge* 



magnitudinis , fuperiora enim ultra palmam longa lyk van grootte onder malkander , want de voorfle zyn 



funt, transverfalem manum lata, in medio latifllma, ruim een band lang, en een dwers-band breet, en in de 



inferiora triplo minora funt, ac fubrotunda, brevifll- Ihidden breetft , de agterjle zyn driemaal kleinder , en 



mis petiolis infidentia, atque rachides prope ortum meejl rond, op zeer korte (leeltjes. De ryskens by boar 



geniculate funt feu articulate , ubi & ingens verruca 

 Jocatur : Plurima foliorum pars ab infe&is depafci- 



tur, ftaccida funt, & quafi emarcida. 

 Tom. IV. 



Flores 



oorfpronk behbeneen buld of knietje , daar omtrent men 00k 

 een grote nvrat ziet , de meefte bladeren zyn van 9 t ome- 

 dierte doorwreten, verflenft ofverzengt, enftaanalsdor. 



Q 2 Het 





