



I 



VI. Boek. LXXIII. Hoofdft. AMBOINSCH KRUYDBOEIC 



»3 



j 



CAPUT SEPTUAGESIMUM TERTIUM. 





Capficum fdvefire. Tfchtli ostan. 



LXXIII. HO OFDS-TUK. 



De wilcle Ritsjes-JlrmL 







1 











Apjicum Jilveflre eft tenuis & gracilis frutex, 

 non ultra brachium craffus , corcicem habens 

 album & rugofum, qui innoxium fundit lac, 

 ac raros gerit ramos, rugofos, folia quodammodo 

 fibifunt obpofita fed inregularia, illis Poelafarivtl Sa- 

 licum fimilia, at breviora, firm a & glabra, oris aequa- 

 libus, paucisque obfcuris coitis donata, ex nigro vi- 

 rentia inftar Gendarujfce , a quinque ad odto pollices 

 longa 5 binos ac tres digitos lata. 



tyficum filvcftre is een dunne en ranke flruik, 

 met haven een amtdik, met een witagtige en ru> 

 ge fcbors , die eett on/cbadelyke mek beefi , en 



g zyn , de blatferen Ji 



€t 



of Wilge 



eft 



j 



M 



twee en drie vingeren breet. 



— . 3 ^^v. - 



U tot agt duimen lang 



Flores primo funt viridia capitula in flofculos al- Het bloeifel zyn groene knopp 





bos fefe aperientia : Fru&us peculiarem habent for- 

 mam, referunt enim jugum feu bina cornua crafllore 

 parte fibi adunata, atque apicibus trans verfaliter re- 

 mota, quorum quodvis circiter binos digiti articulos 

 longum eft, plurima autem parum feparatafunt, lini- 

 bus amplis , acli antea adunata fuiflent , primo viri- 



bloempj.es openen. De vrugten zyn van een 

 ungrwum gedaante 3 te wet en van eenjokoftweebbornen, 

 met bet dikjle aan malkander Jtaande, en met de fpitjln 

 dwers van malkander gekcert , yder omtrent twee leden 

 vaneenyinger lang; de meejie fiaan een weinig gejepa- 



dia, dein corallii coloris, rubra nempe, inftar alio- voft badden geweejl, eerjl gras-groen, daar na koraal 



rum Capficorum, cofta ab utraque parte diftin&a, 

 uti & ipforum dorfa quodammodo angulofa funt. 

 Intus locantur plurima angulofa & tuberculofa gra- 

 nula, ab una parte fovea inpreffa, &nigricantia, in 

 carne molli & rubente, qualis eft fru&uum Papari, 

 quern odorem etiam gerunt, quodvis tale jugum lon- 

 giufculo ac tenui ex petiolo dependet, ac plerumque 

 bini tales petioli uno ex pundto oriuntur. Fru&us hi 

 Decembri obfervantur. 



ritsjes 3 met een rib of hant aa 

 are ruggen wat gehoekt zyn. B 

 ofbuhige korls y aan de eene v\ 



venae, en zwartagtig , m een week roodagtig vleefcb 

 gelyk dat van rype Papari -vrugten , ock van dezelfjl 

 reuk: yder jok bangt aan een lang dunfteeltje, en Re 

 meenlyktweezulke Jtceltjes nit eenen oorfpronk. De vru* 

 ten vint men in December. ** 



^ *W ^* ill Im/ A -» v/ KS A V* M V *.fc *. A W W* 4 • 



Nomen. Latine Capficum filveftre , Malaicc Tfcbili Naam. In't Latyn Capficum filveftre, op 



(Btan , Amboinice TTcbilli abbal , omnia haec nomina 

 a fruftuum fimilitudine cum Capllco vero fuam ha- 

 bent originem, licet acrimonia ac viribus neutiquam 

 cum hoc conveniat, vulgarem autem hie fequi volui 

 opinionem, uti id Botanici folent, ut rite intelligan- 

 tur. Quidam illud vocant Ucken lacki lacki, cujus no- 

 minis rationem nefcio, quum Ucken ingens fit arbor, 

 Lignum citrinum nempe fupra libro quarto defcrip- 



tum. 

 Locus. Ignotus eft frutex raro obvius , in frigidis 



& umbrofis crefcit vallibus, uti prope fluvium Way- 



tommo, & circa Caytello in collibus ventofis. 



Ufus. De hujus fruticis ufu nil commentari pos- 



fum , quum ab incolis nullum potuerim inquirere 



op yimboin Tfchilli abbal , alle na de 

 iffe dervrugtm, met ritsjes of Spaanfe Peper , 



fcterpbeid eh kragten gants geeti 



if c bap beeft 



aan 



befebry 



noemen 



bet Ucken lacki lacki, ivaar van ikgeen rcden iveet te 

 "even , vermits Ucken c en groote boom is , te voetcn bet 

 lanurn citrinum, boven in 't vierdc bock befebreven 

 Plaats. llet is een onbekende Jlruik* die^einieMVOth 

 den ivcrd, by voajl in koele cnjcbadwxagti%cvahen ah 

 by de rivier JVaytommo, en omtrent Caytdlo op luctize 

 beuvelen. & ** 



G 



... !bruik « Van dene flrm'k vceet ik niets tefebryven 



ob fingularem tamen formam hie eum defcripfi ; hu- aangaande zyn gebruik , alzo van ds Inlanders daar van 



jus & litorea obcurrit fpecies , quam Pfeudo Capficum 

 litoreum voco , quod craffiorem gerit truncum pra- 

 cedenti , cms craflum , fed humilem & incurvum : 

 Ejus folia majora funt, magis pallide virentia, ac 

 plures paralelas coftas gerentia : Ejus flores funt oblon- 



van, die ik 

 een dikker (I 

 en krom. Dt 



kunnen, 

 Urcven; t'nen vint nog een jl 



gi, parvi, albi, & copiofi: Fructus cum illis prioris parallel 

 conveniunt , ipforum vero cornua breviora funt ncc klein , wit 



De 



aan 



ita rubent. Cortex Jatte deftitutus eft : Lignum fla- 

 vefcit, tenuibus ex fibris conftat, & folidum eft in- 

 ftar Tiliae ligni, in parvis ac incultis crefcit infulis, 



de takken. D 

 bovenjlaande gelyk , dog de boornen zyn 

 niet. De fcbors zonder melk; 'r bout lie\ 



iediky doglaag 

 '•groen , en meer 

 zyn langagtig, 



qualis eft inlula Columbina ditta Omae adjacens , ubi de Eilandekens , 

 & denfam format comam , in cujus ramis palumbac Oma , aiwaar b 

 multum nidulantur. ken de wilde duv 



eft- 



bout hgt-geel t fyndradig, 

 ift op Heine en onbewoon 

 • bet Duiven - Eiland b} 

 %in maakt , op wiens tak' 





Tabula Sexagejima Septima 



m 



Ramum exhibct Copfici filvejlris. 



De Seven en Seftig/le Plaat 



Vertoont een tak van de wilde Ritsjes ftruik. 





V 







«*^ 





♦ 









* 









C3 



CAPUT 







