



\ 





"1 



< 







136 



HERBARII AMBOINENSIS . Liter VI. CaputLXXVL 



rum aciduli, & ad Allium adcedentis, quam maxime rynfcb vanfmaak , dog wat naar H look trekkende , Z y 



" ' -■■■* ■-'•—* ** *v, komen zeer over een met de Madronho .of Menecylis 



r w lia dat is de vrugt van de lage Arbutus, gelyk ik ze in Por- 



vfdf _Tedi circa urbem Elvaz', Amboinenfes vero, tugal gezien en gegeten beb omtrent de Jladt Elvas, dog 



quantum recordor , delicatioris funt faporis Elvazen- de Amboinfcbe namyn ontbout zyn liefelyker vanfmaak> 



ha? baccae conveniunt cum Madronbo feu Menecyl 



bumilis 



ficca 



nulofa. 



Folia quam maxime conveniunt cum illis Salay , 

 led funt anguftiora, firmiora , atque ipforum plurapa- 



ria una in rachide locantur, contra hxc Fragarii funt _ _ ._ ._ „, ^, 



latiora , flaccidiora, fubtus ex viridi gilva, atque Fragarius breder > flapper , _a» oflrferen vaal-groen, en 



praeter tres majores nervos , bini alii minores adoras boven de drie kennelyke, nog twee kleine zenuwen aan de 



excurrunt, inferne quoque rugofa funt & quafi gra- kanten; van onderen zynze ruig 9 en als korlig^ gelyk. 



nulofa, quales & ramuli fupremi funt, qui plerum- ook de voorjle ryskens zyn , nvelke gemeentyk drie by maU 



da;* d* Elvaze , A* _>a« binnen geel en droogkorlig vleefcb 

 badden. 



De bladeren bebben groote overeenkomft met de boven- 

 Jlaande Salay 3 ^og zyn fmalder y ftyver y en met meet 

 par en aan de ryskensjlaande , rfaar m ££gen %;y/2 die van 



oue tres fimul excrefcunt , craflitie culmorum, immo kanderftaan y in de dikte van ftrobalmen y endimder. 



1 _ ■ _ £ >_^>.A 



tenuiores. 



V 



_k - — ^ ^ "■_»- 4-. -V «V — 



Fruftus bini ternive fimul dependent flaccidis ex 

 petiolis; quiOttobri & Novembri obfervantur: Lig- 

 num flexile eft & albicat. 



De vrugten bangen twee of drie by malkander op jlappe 

 Jleeltjes y die men vint in October en November. 'tHout 



is buigzaam en witagti 



Nomen 



Malaice 

 mpa 



Naam. In 't Latyn 



der vrugten 



ragarius ruber , na de gedaante 

 met de Aardbyen overecnkomende 5 in 'c 



vanice Caduc due; Baleyice Due due mas, Macafla- 

 rice Cara mandyn : Amboinice in Hitua & Leytimora 

 Nau & Nyafanad) h. e. inguis adfeend^ yf ~ L -** — 



Arb 

 Arbuti 



Maleits Birurongmerao/Cabu cabu, op Sumatra Sjam- 

 par ingat, op Java Caduc due, op y t Baleits Due due 

 't manneken, op Macaffer Cara mandyn y ^mboins op 

 Hitu en op Leytimor Nau en Nya fanaa , dat is 5 de 

 Slange klimt op . Ikzoude hem Arbutus molucca genaamt. 



ferrata , quam maxime tamen mihi videtur adfinis bebben , zo de gezaagde bladeren van den Arbutus daar 



efle Adracbna Petri Bellonii, quam obfervavit in iti- 

 nere inter Aieppum & Anthiochiam , & defcripfit 



Libr. 2. Obfervat. Cap. no. Maxime autem diffcrt a 



Honorius Bellus ex Cand 



niet tegen voaren. Egter dunkt my , dat by groote ge- 

 meenfebap beeft met den Adrachne van Petrus Bello- 

 nius, gezien op zyn reife tujjcben Aleppo en Antbiocbia % 

 en van bem befebreven Libr. 2. Obfervation. Cap. 110. 



jfium libro primo rariorum plantarum Cap. 3 



pro Adrachne Theophrafti, atque obcurrit apud Clu- Merkelyk verfcbilt by van defiguur> devoelke Honorius 



,., _.. • LL - " - '-- i Bdlus uitCandia aan Clufius gezonden beeft voorAdracbne 



van Tbeopbrajlus > en te zienisby Clufius* Libr. %. Ra- 

 riorum plantarum Cap. 31. 

 Plaats. Hy waft in Ugte boffebagien aan de rdndenvan 



Locus. In levibus crefcit filvis ad oras altarum fil- 

 varum , non ita quidem in campis, fed quam maxime *t boge bofeb > niet zo zeer in velden , maar meeft op beu- 



in collibus, ac raro obcurrit. 



Ufus ejus in re Medica parum innotuit : Frudtus 

 dele&ationis gratia eduntur , qui peregrinis & iter bem bekent. < De vrugten werden ~uit pleifier gegeten > 

 abfolventibusgratifunt, quum peracidulum faporem zynde voor de reifende man aangenaam, om dat ze met 



velen , en werd niet veel gevonden. 

 Gebruik. In de Medicynen is nog weinig gebruik van 



fitim exftinguant , caro autem ipforum pulllla eft 5 

 ficcum ipfius lignum foco infervit: Frudtus hi pueris 



bare rynsbeid de dor ft verjlaan^ maar 't is jammer, dat 9 er 



zo weinig vleefcb aan is> y t droge bout wert tot bet bran- 



exhibentur, ne in ledto mingant: Ejus radices con- den gebruikt. De vrugten geeft men de kinder en te eten> 



terunt gravidas in aqua, quampotant abortum timen- 

 tesj addito ovi albumine. 



Hujus & varietas reperitur folia gerens majora & 

 tugouora, inftar illorum Ampeli, cujus fru&us mi- 

 nores funt, albi ? ac moliibus hirti fpinulis, faporis 

 dulcis , quique juxta petiolos dependent inftar Va- 

 ringse vel Groflulariae : Iterum dico frudlus rubra , 

 & alb® fpeciei quam maxime convenire cum Arbuti 

 frudtibus, fi modo flavi ac dulceseflent, quales vidi 

 & guftavi in Zephyrea Portugalliae parte 9 ubi fruttus 

 Madronbo > & arbor Mandronbeiro vocantur. 



Tabula Septuagejima Prima 



om niet in 't bed te pijjen y de wortelen vryven de vrou- 

 wen met water , en nemen ze in > als ze in vrezeftaan* 

 dat bun de vrugt afvallen mogt , 9 $ wit van een Ey daar 

 by doende. 



Dit beeft nog een verandering met grooter en ruiger 

 bladeren , gelyk die van Ampelaas , de vrugten zyn klein- 

 der , wit , met weeke doorneti , zoet van Jmaak y bangen 

 langs deftelen, als aan de Varinga of Grojfularia. Ik 

 zegge nogmaals , dat de vrugten van de rode en witte 

 zoorte zeer overeenkomen met de vrugten van Arbutus , zo 

 ze maar geel en zoet war en , gelyk ik ze in 't Zuiderdeel 

 van Portugaal gezien en seproeft bebbe, alwaar de vrugt 



Madronho > en de bolm Mandronheiro genaamtwert. 



De Een en S event ig ft e PJaat 





Ramum cxhibet Fragarii rubri. 





4ardbezie-Jlruik 





t»t 



A 



i 





o 



T 



O. 



N M 



K 



N 





Melaftoma 



* 



Tbef. Zeyl. pag. 154. & Ciftus Indicus quinquenervius , 

 capituiis villofis , pulpa nigra refertis minor. Muf. Zeyl. 

 14. & Ciftus Indicus, quinquenervius folio fcabro 



Melaftoma 



Tbef. Zeyl 



P*g 



& hirfuto, flore rubro, capituiis fericeis villofis , pulpa 



H. Malah 



pf- /><*£. 439- & Baccifera Indica ft , ^_.„ 



que capfulari , polyfpermo , floribus minoribus , fruftus 



Malab 



Ray bift 







Ciftus met vyf zenuwen , en iuige knopjes met zwart 

 merg gevult , van net Muf. Zeyl. pag. 14. en de kleine 

 Indifche Ciftus met vyf zenuwen in een ruig en fcherp 

 bladt , met een rode bloem , en ruige knopjes met een 

 zwart merg opgevult, Kotou-kadel in de Hortus Malai. 

 van Amman. Char. pi. pag. 439. en de Ooftindifche Bes- 

 dragende boom , met een genavelde vrugt , die in vyf 

 vakken verdeelt is, met veel zaat, en kleinder bloemen, 

 wiens fchors van de vrugt ruig is ; van Ray in zyn #»'/?» 

 pi pag. 1 143. en de Katou-kadel van de Hortus Malab. 

 vierdedeel _"«*. 43. 









A 



I 





} 





•» . 







• 





■ * 



fL 



GAPUT 





• 





k 



