

142 



HERBARII AMBOINENSIS Liberal. CafutLXXXL 





o 



T 



O. 



Hxc eft Ananas filveftris, arborefcens Acofte Muf. Zeyl. 

 fag. 55. & Ananas filveftris folio Aloes , fru&u Cupreflino* 



pag. go. & Palmas affinis arbor conifera f 



longiflimo folio tubus ordinibus fpinarum 



munito. Fiukn. Almag. pag. 277. & Frutex Indicus fruftu 



aggregato conoide, Kaida dittus Ray bifi.pl. pag. I443» 



rcliqua vide in Tbtf. Zeyl pag. 20. 



J. B. torn. 3. 

 Mafcatenfis 



N M 



K 



N G. 



it is dewilde boomagtige Ananas ran Acofta, in het Mufl 

 Zeyl. pag. 55. en de wilde Ananas met het blad van de 

 Aloe, en de vrugt als van de Cypres, by J. Baub. in het 

 derde detl pag. 96. en de Macaftenfe kegeldragende boom 

 gclyk aan de Palmboom, met een zeer lang bladt, met 

 drie reyen van doornen gewapent , van Plukn. Almag. 



en de Indifche ftruik met een by een vergaarde 



pag 277. 



Jcegelagtige vrugt Kaida genaamt 



Flantcn , pag. 1443* het overige ziet in de Tbef. Zeyl 



Hift 





i 



J 











' 





f 



CAPUT OCTOGESIMUM PRIMUM. 



Pandanus fpurms. Panaang mattt. 



LXXXL HOOFDSTUK 



De bajiert P andang-ftruik. 



\ndanus fpuriusincraffiorem excrefcit arborem, 

 inftar minoris nempe Limonii, casterum parum 

 a priore differens, ejusque truncus ex rotundo 



Earum angulofus^eft, glabro obdu&us cortice, atque 

 inc inde brevibus armatus fpinulis : fupra terram 



I baflart Pc 

 voorgaande , 



Li 



rjcbillende 



multae quoque elevantur tenfe radices, majorem for- Jlaan 00k veele febuins gefp 



ft am is uit den ronden wat boekig , met ten effene febors % 

 en bier en daar met korte doorntjes bezet. boven de aarde 



mnen wortelen , een grooter 



mantes ftolonem quamin precedence, fpinulas autem 

 iftas in ordines locantur : Truncus fefe fuperior di- 



Jloel 

 bezet. 



ft am in twee of 



^^^r ^^^ ^^^^ ^^^ ^^^^ ^^^^ 



yidit in binos tresve breves ac incurvos ramos inftar en kromme takken , gelyk de armen aan een kandelaar , 



brachiorum candelabri , qui in breves dividuntur ar- 

 ticulos, atque quivis iterum in binos tresve majores 

 ramos «> quibus folia infident longa ac fafciculata , 



boofdi 



ofd 



ftruik drie voeten lank , aan de bojft 



quae in junioribus fruticibus tres pedes longa funt, de boom twee voeten , en minder , ruim twee vingeren 

 in arboris vero fafciculis binos pedes ac minus lata, breet, 00k met een driekante en doorgaande voorn van bo- 



feberp 



welkers doornen 



dikker zyn dan aan y t voorgaande , by defpitft 



fy 



gende , bleekzee-groen. De 



half 



mige gants niet , gelyk 00k de kanten van de voorn niet 

 feberp noz doornagtig zyn, gelyk aan bet Keker> maar 

 rond en glad. Zy ft aan zonder ftelen met baar brede ein* 

 den zeer vaft aan den ftam , en met dezelve een weinig 

 over malkander, zonder onderfebeit, danflinks y dogmeefc 



regts omgaande 3 gelyk een went eh rap. 





M 4 



ultra duos digitos lata , fuperne trigono & decurren- 

 te fulco-notata , inferne dorfum acutum habentia, 

 cujus fpinae breviores ac crafliores funt quam in pri- 

 ore , atque prope apices adeo pufills, ut fubtilem 

 refcrant ferram , illaque per flexum deorfum depen- 

 dent , funtque pallide glauca : Juniorum foliorum 

 dorfum ubique fpinis , vetuftorum vero tantum ad 

 dimidium his armatum eft , atque in quibusdam nul- 

 la omnino reperiuntur , uti & horum orae nee acutae 

 nee fpinolac funt uti in Keker, fed rotundas & glabrae: 

 ScfTiha vero lataque bafi trunco infident, atque parum 

 fupra fefe invicem locantur fine difcrimine nunc finis* 

 trorfum , potiffimum vero dextrorfum inftar cochleae. 

 In centro folioforum fafciculorum fpatha feu va- 

 gina excrefcit iisdem exfoliis, fed brevioribus, for- 

 mata , quae inferne albicant, lata funt, ac mollibus 

 fpinulis obfefla, totaque vagina pedem craffa eft: In 

 femina hujus fpeciei inter ifta alba folia rudimenta 

 talia adparent qualia in praecedenti, fed plerumque 



majora, ac vulgo decern vel duodecim numero, pri- 

 mo flavefcentia , dein cinerea , 

 iibras feu fiiamenta. fefe explicantia , inftar plumae 

 paniculae arundinaceae f fed quae crafiiora funt , 

 magisque inregularia ? cinerea repleta farina : Flos 

 hie gratum quoque fpirat odorem, fed multo minus 



jucundum , quam veri Padani , ac cito perit, unde bruikt , maafvoor eenbaftartzoort gebouden werd. Aan 



& non adhibetur , fed tanquam fpurius habetur : In f i manneken komt wel diergelyke jfebede voort , dog zonder 



mare fimilis quoque progerminat vagina , fed quae kuiten tujfcben de bladeren 5 maar in de midden werd een 



inter folia nulla emittit rudimenta, ipforumque loco enkeld Appeltje geformeert , eerjl witagtig y en vol bult- 



pomulum fimplex excrefcit & formatur, primo al- jes gelyk een Pyn-appel of een Cypres-noot 3 waar uit de 



bicans, ac tuberculofum inftar pomi Pyni vel nucis vrugt werd, dezelve is in de grootte van een middelbare 



CuprefTi, quod in fru&um excrefcit, atque hie mag- Durioen, meeft ront, of een weinig kegelvormig, welke 



nitudinem habet vulgaris Durionis , plerumque ro- figuur men Ellipfis noemt , eerft fpaans •- groen , daar na 



tundus, ac parum conicus, qua figura Ellipfis voca- graauw-groen , en ten laatften na den bruinen trekkende, 



feu 



In de midden van de gebladerde bojjen groeit eenfebede 

 van dezelffte bladeren , dog korter , van onderen wit + 

 breet , en met weeke doorntjes bezet , zynde de gebelefcbe- 

 de wel een been difu Aan h wyfken van deeze zoort ziet 

 ' men tujfcben die witte bladeren , zodanige kuiten als aan 

 9 t voorgaande , doorgaans grooter , mede tien en twaalf 

 in 't getal, eerft bleek-geel, daar na graauw, in veele 

 in multas ramofas getakte vqfelingen zig openende, gelyk een Riet-pluim % 



'~ A * dog digter y en ordentelyker , vol graauw meel : deeze 



bloem riekt 00k eenigzints 9 inzonderbeid als by een dag 

 afgebroken gelegen beeft , dog verre zo lieffelyk niet als de 



regie Pandang , en vergaat baaft , daarom ze 00k niet ge~ 







tur, primo glaucus , dcin ex cinereo virens , ac de- 

 mum ad fufcum adcedens colorem , formatur autem 

 ac componitur exfimilibus pyramidibus , qua; omnes 

 circa medium concurrunt conum , atque externam 

 formant frudtus fuperficiem inaequalem ac tubercu- 

 lofam , quae in medio parum elevatse funt per api- 

 cem brevem eminentem inftar adamantum polito- 

 rum , ad bafin vero funt quadragonae , pentagons , 

 & hexagonae , omnes vero funt inregulares , atque fibi 

 invicem adunata, quam diu fruftus fit inmaturus. 



Maturus vero in multa aperitur ac dehifcit fegmen- 



Z3) is gemaakt van diergelyke piramietjes , die aUe rontom 

 de middelfie kegel zamenjtoten , en makende de buitenfte 

 vlakte van de vrugt oneffen vol bobbeltjes , in de midden 

 wat verbeven met een kort ftekent fpitsje , gelyk gejlepene 

 diamanten , aan de gront vier 9 vyf> en feszydig, dog 

 alles irregulier , en vaft aan malkander klevende , zo lang 

 de vrugt onryp is. 



, • - .. „ v & e nP e nu 8 aa Pt in veele ftukken van malkander , en 



ta , quorum quodvis ex varus conftat pyramiaSbus, j*r JliV klmtje beftaa' * verfibeide pirmidenl die 



ta quodammodo etiam dehifcunt , quae inferius in fir- 

 ma finduntur fiiamenta inftar fetarum porcinarum, 

 ita ut quaevis glebula inferius barbatas referatfeopas. 



Intus 



deeze klontjes mede al voat gapende , agter fplyten ze in 

 ftyve draden , gelyk verkens-borftels , zo dat een fdontje 



van agteren een baart-bofjlel gelykt. 



* 



* . 





fiinnen 





i 



• 









• • 



• 





