1*2 



HERBARII AMBOINENSIS , Liber VL Caput LXXXTL 



CAPUT OCTOGESIMUM NONUM 



LXXXIX. HOOFDSTUK 













Pandanus repens, 



Cocaja. 



De kruipende Pandang. 





•* * 



I 



Ocojaeft Pandanus repcns, cujus truncus cru- 

 ris craflitiem habet, quum fie crafliffimus, ple- 

 rumquc vero pedis craflitiem obtinet: Noneri- 

 gicur, fed terraequafi incumbit, undique craila emit- 

 tens iilamenta , quae fibrillas feu radices exhibent , 

 immo plurimi rami terras infiguntur , caput vero fuum 

 crigit parum , cui ingens foliorum fafciculus infidet. 



of 



Ocoja is een kruipende Pandang , de ft am werd zo 

 dik als em die op 't boogfte , dog gemeenlyk als 

 een been. Hy jtaat niet regt overeind , maar kit 

 rft over de aarde , over al dikke draden uitfcbie- 



gen zelfi 



wederom verwortelen , ja de meejie takken 



pit 



hooft Ugt by wat op 





Folia decern vel duodecim pedes longa funt, vix Deeze zyn tien of twaalf voeten lang, enfcbaars ee, 



'"*' i— j i~~ * --- - op demiddelfterugfcberp 



palmam lata, 



d 



fpinis vehementer nrmata , ac praefertim in dorfo , 

 ubi adeo ingentes & firmae funt , quam in Rofa fil- 

 veftri, quarum plurima quoque pars reflectitur : Ca- 

 nalium ipforum oras tres circiter ipithamas ab apice 

 fubtilibus & mollibus fpinulis gaudent, in medio pro- 

 fundo fulco excavata, funtque porro glabra & firma. 

 Truncus externe in multos denfos divifus eft annulos, 

 hinc inde obtufis obfitos fpinis , nullumque gerit lig- 

 num , fed ejus loco fubftantia lenta , ex longis con- 

 ftans fibris oritur uti in omnibus Pandanis, excepto 

 quod trunci vetuftifllmi lignum gerant digitum eras- 

 fum, fatisque durum & nigricans, nunquam ejus fru- 

 cl:us confpecti fuere , hinc propagatur per capitula 

 amputata feu germina terrae commilTa. _. 

 Nomen. Latine Pandanus repens, Malaice , Terna- 



'■ft 



aldervinnigfle doornen bezet ; inzonderbeid op 

 i ze zo groot en ftyf, als aan een Rofelaar 

 ok agterwaarts ziende. De kanten van de p ( 

 driejpannen van de /pits , zyn met fyne 



Deft 



diepe geut , ftyf 



'tftompe 



fubft 

 ' ftan 



efi 



fi 



ifgebomvene koppen of uitfpruitj'els 



pi 



tice 



quod 



Bonoa Rune. 



eft. Amboinice Leut, in Cerama & der bekent is. 



't Latyn Pandanus repens, op '* Maleits, 

 Ternataans , en Bandaas Cocoja , wxlke naam ook wr- 



Rune. 



Amboins Leut , op Ceram en 



Locus. Amat crefcere in locis humilibus ac vallibus 



Het wafl gaarn op lage plaatft 



\ 



humidis, prrefertim circa oram maritimam: Copiofe die wat vogtig zyn, inzonderbeid omtrent de Zeekant. 

 obcurrit in infula Puloay\_in Amboina nullibi, nifi Men vint bet overvloedig op "t Eiland Puloay, in Am- 



P Wac- 



ubi plantatus eft, uti in Waccala, copiofus quoque 





uj 



Manip 



I; het is ook veel op Bonoa, Boero, en Manip, 



Gebruik* Het heeft nervem srmntpr vphrmb . 



vincia Banda, ac praefertim ejus folia, quae recenter de Provintie Banda, en dat maar nit de bladeren, want 



abfeiffa ad folem per aliquot ficcantur dies > poftquam 



fupra ignem flaccida fint 

 tern nervus medius exfeindendus eft , ita ut quodvis 



rfeb afgefi ^ ^ _ 



dagen gedroogt, na dat zeeerft over 't vuur geflenft 



flap 



folium bina quatuorve exhibcat loramenta , quumque delfte ribben uitfi 



dog alvorens moet men de mid 



fi 



pallide albicant , atque ex his nettuntur 



werden 



guaevis vulgares mattae, quae omnium durabiliflimae werden gevlogten alle gemene matten, dewelke de dura- 



funt : Item ingentes longique facci , in Banda Soccol belft 



di£ti 5 inquibus macis inpingitur, quique in Europam 

 mittuntur , hunc in finem hx plantae in Banda dili- 

 genter , ac prsefertim in Puloay coluntur ac propa- 

 gantur difto modo : In Bonoa cunfta Tomtomma & 

 Tcedongs ex iis neftuntur , hunc in finem folia in bi- 

 nas finduntur partes, quorum quacdam nigro , alise 

 rubro , & aliae luteo tinguntur colore ^ uti ex iftis 



genaamt 

 Eu 



groote lange zakken in Banda Soccol 

 men de Foely in pakt 



machinulis 



foliis 



, en ate men na 



— , „„„ v wv , v . w „ w& planten in Banda 



neerftig , dog meeft op Puloay onderbouden , door de voorfz. 

 hgte aanplanting. Op Bonoa iverden alle Tomtommen 

 en Toedones daar of gevlogten , dog tot dien einde wer- 



tnaeen gefpleten 9 vcaar van zommige 

 zwarty geel, root 3 geverft werden, gelyk men aan bare 

 werken ziet. 



Toedon 



1670, aliunde in Amboiriam deducius eft, & ad Ele- 

 phantis fluminis ripas 

 pat campum, quum p 

 citcr craflbs , & orchiam altos & eredtos , circa hofce 

 truncos matrices alii excrefcunt in & fub terra , ita 

 ut nihil in confpettum veniat , nifi ipforum fafciculi 

 foliofi , quorum folia duodecim ac quatuordecim pe- 

 _des longa & palmam lata funt : Ex amputatis ramis 

 nullus exftillat liquor, quum interne penitus fint po- 



Majores 



In Banda maken ze ookfraaije Toedongs daar van , die 



de Bonoafcbe overtrefen , omtrent 't jaar 1670, is bet 



^ . - . van elder * ingebragt , en aan de kanten van den Oly- 



ubi magnum obcu- pbant geplant , daar bet een groot veld bejlaat , ftaande 



takken 



rft 



en een vadem 



vero rami lignum gerunt iftud ex nij 

 Nybun fimile , fed laxiores habens fi 



dere op en in de aarde* zo dat men niets ziet dan bojfer, 

 van bladeren, twaalf a veertien voeten lang t en een banc 

 breet. Uit de afgekapte takken vloeit geen vogtigbeid . 

 zynde van binnen gantfeb poreus , droog, en langdradig. 

 Dog de moedertakken badden bet voornaemde zivart-brui 



fufcum 



Nybun gelyk , dog loljt 





• 



*\ 



• 



*J 







** » 









* 



« 



N. B. Huic Capiti nulla adjefta fait plants icon 



. 









- i 



1* 





m 



IQIL 



N. B. By dit Hoofdftnk is geen af beelding van de plant 



gevoegt geweeft. ° A 



w- 



f * 





r 



• • • 



m 



J *• 





V- 











CM 





CAPUT 





' - 









u I • J # 



• 



> 





- ■ ■ 





t v obr ..r: 









