• 

















■ 





VI. Boek. XC. Hoofdjl. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 



153 



CAPUT NONAGESIMUM. 



Pandanus funicularis* Pandang talj. 



XC. HOOFDSTUK. 



De touwagtige Pandang. 



Oft decern priores ac verasPandani fpecies bina: 

 inregulares , feu fpuriae fubfequuntur fpecies 3 

 quae ad Pandanos quad adcedunc ob externam ip- 

 forum formam, fed maxime tamenab iis differunt. 



A de tien voorgaande en eigentlyke zoorten van 

 Pandang volgen nog twee (meigentlyke of baftaart- 

 zoorten y die boar onder de Pandangs willen reke- 



ivegens eenige uittrekkelyke gedaanU 9 doz merkehk 



rfchill 



Primus eft Pandanus funicularis > hoc in Capite de- P>e eerfie is de Pandang funicularis, in dit Hoofdjluk 



fcriptus, alter Pandanus caricojus in fubfequentL 



funicularis 



befcbreven 

 volgende. 



jlingerend gewas of 



flagellofa , cujus flagella binos digitos crafta funt, zyn touwen zyn twee vingeren dik, zeer taai en bout- 



le 



cibus 



agtig , loopt langs de bomen* op , in welkers fcborfft 



ift maakt met lange en barde draden 



Ejus folia fesquipedem circiter longa funt > ultra De bladeren zyn omtrent em en een half 



binos digitos lata,pau!o magis plana illis Pandani, aC 

 viridia, ad oras non acuta , excepto quod ad fummum 

 apiccm gerant firmum r ipforum orae & codas mediae 



ruim twee vingeren breet , wat vlakker als van de Pandang^ 

 engroen y aan de kanten niel fcherp, bebalven voorbeb~ 



Jlyve fp 



brevibus fpinulis funt obfeflac uti in Pandano, funt- korte doorntjes bezet zyn, gelyk aan de Pandang, voorts 

 rm#* nnrrr* frnmlia. &• frnrpis inenra. zyn ze bros 9 en tot matten onbequaam. 



Bet bloeifel of vrugten is een rode kolf, bet gewas van 

 Globa gelyk > dog grooter en langer, een weinig driekan* 



que porro 



ores ac frudlus in rubram "excrefcuntpytamidem> 

 Globae fimilem , fed majorem &longiorem, pa- 



que trigonam, quas *cxEerius ambkur foliis arttis- 



tig 



, ^ rotunda funt. fed 



Intus tres oblongi qua 



iti locahtur inftar nerbae 



Jpitfen niet Jl 



>j?> 



Sajor > non tamen craffiores fru&u Siriboae > primo 

 virides, dein albi, ac tandem flavefcentes. In quo- 

 rum centro piftillum erigitur foJiofum> quod in fru- 

 ftum non excrefcit. 



werpige 



dikker dan een Siriboa^ eerjl 



en Jlaan 

 dog niet 



bleek-geel. 



"Jluiten ze een bladige pilaar 

 vrugt op. 



Nomen. Latine Pandanus funicularis , Malaice 



dang tali 



pud 



pfi 



Naam. In H Latyn Pandanus funicularis, in 't Ma* 



Lamp-roferi, feu 



V 



nomen: Belgice 



vocantur. 



Locus. Raro in Amboina obcurrit , quam maxime 

 amatlitora & rupes, ubi & arbores adfcendit, inve- 

 nitur circa Hative kitsjil. 



Ufus. Haec plarita parvum praebet ufumi, quumnon 

 •mnlrnm innotuerit. auidam dicunt fruftus efle edules. 



kits Pandang tali ,♦ zommige noemen bet x>ok Pandang 

 mera, van de rode bloem; by de Amboinejen beeftbetnog 

 geen eigen naam. In 't Duits Lamp-rofen. 



!/* 



inftar 



eft, quum 



prima 



dam cauffet, alii perhibent iheptos ac inutiles efle. 



* 



. . Plaats. Men vint bet weinig in Amboina , bet u_,, 

 lief ft omtrent denftrant, daar bet klippen en bomen oploopt 

 men beeft V omtrent Hative kitsjil. 



Gebruik. Men beeft voeinig gebruik van deeze plant, 

 immers by is nog niet bekent , maar z;y zeggen , dat men de 

 vrugten eten en koken kan als Sajor - kuit , dog men moet 

 bet eerfie water nveg eieten , om dat Y zelve eenig ieuken 



vcroorzaakt 



dat 





uaam 



Sihenfes rubra floris adhibent petala ad Arack po- Be Cbinefen gebruiken de rode bladeren 



mbro tineunt colore: Haec 



quando planta oblongas fed obtufas gerit fpinas pro- beeft 



, , r ruber „ , .- 



cujus tria externa Folia in triangulo fefe aperiunt in- 

 ftar floris , quaj in durum terminantur apicem , qui 



parum ferratus eft. 



Arack , om dezelve root te maken. Dit gewas 



V* * ' w . ' ftompe doornen, bier en 



daar by de bladeren , inzonderbeid daar de rode vrugt uit- 

 h>mt , welkers drie buitenfte bladeren zig in een triangel 



met een barde /pits > en daar om~ 



il 



notata , 



lis Terminalis filveftris feu anguftifoliae convenient , 

 funt autem paulo latibra , & firmiora , atque ab infe- 



riore parte ni " """ ' " " " 



" unde jbi rugofa funt. Quotannis, quum 



libram'mtret, copiofos profert flofes , qui Octobri 

 aperti funt , inftar. Tuliparum vel Rofarum trigona- 

 rum , forma Lampadum , unde & a noftratibus Lamp- 

 rofen cognominantur. ^W 



openen , als een bloem, 

 trent wat gezaagt. 



De bladeren ftaan zonder order rontom de takken , en 

 gelyken die van Terminalis filveftris of anguftifolia 



fly 



zwartepuntjes of 



onderft 



doer ruig: Jadrlyk's als de Zon in de Waag 6 — * , 



voort « dewelke 



zo 



bloemen 



I 



rofen 



geopent ftaan , als driezydige Tulpen of Rofen , 

 iaante van lampen , en daarom by de onze Lamp- 



/ 



Tabula Oftogefima Secuml 





De Twee en Tagtigfte Plaat 



Ramum exhibet Pandani funicularis cum ruberriinis fioribus, 





*•*. 



Vertoont een tak van de touwagtige Pandang-Jlruik , met zyn 

 . fchooniode bloemen. 



* 





r 













1 





Tom. IV. 





V 



CAPUT 





