VII. Boek IV. Hoofi/t. 
cum piftillo medio bifido inftar lingua Lacertz: Ip- 
forum odor ingratus eft & naufeofus, qui convenit 
cum odore florum Coculi Indi. Sub piftillo ifto eapi- 
tulum locatur, caput aciculi referens, quod fen- 
fim nigricat, & in fructum excrefcit , tandem totus 
marceícit ac decidit racemus feu corymbus. 
uam folia ex petiolis decidunt, horum extremi- 
tates incurvantur, ac claviculas mentiuntur, quz ta- 
men in hoc fune non obfervantur; fique per terram 
prorepit, vel non alte fupra hanc elevatur , longa ac 
tenuia emittit fila ad folum , que ibi radices agunt, 
clavicule autem ejus nihil aliud funt quam rachides 
incurvate ac circinnatz, quum & in his aliquando e- 
tiam quzdam obfervantur foliola, atque hunc obfer- 
vant ordinem , quum nempe clavicula talis una loca- 
tur parte, in fubfequenti articulo fimilis locatur ob- 
pofita, in fupremis quoque ramis clavicula locatur 
obpofita petiolo foliofo. 
Nomen. Latine Funis quadrifidus. Malaice Tali Bu- 
bur, h. e. funis naffarum , quod nomen commune eft 
cum precedenti. Amboinice Habiat & Seruwary. 
Locus. In denfis crefcit minoribus filvis, ut & in hu- 
midis vallibus circa Sagu filvam , humilesque trans 
arbores prorepit. 
Ufus. Ejus funes lentiffimi funt & flexiles, ita ut 
fere disrumpi nequeant, unde & multum adhibentur 
ad reftes, praefertim quibus naffe ad fundum dimit- 
tuntur, unde & nomen obtinuit „item ad anchorarum 
funes navigiorum Corre Corre dictorum , in aqua 
enim marina durabiliffimi funt, unde & ad reftes re- 
tium duétilium eliguntur. Folia cum ferri erugine 
contrica Amboinenfium- variolis inliniuntur ad hasce 
exficcandas. iim 
"Fabula "Tertia 
Ramum exhibet Zunis quadrifidi cum ejus ftipite a diffeto 
& feparato, ac corymbo florifero 2. 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
5 
middel flyletje in twee fpitzen verdeelt, als een flange- 
tengsken. De reuk is vuyl en walgelyk , overeen komende 
met bet bloeyzel van Coculi Indi. Onder bet voornoemde 
fiyletje vind men een klein knopje als een fpelde-booft , ^t 
welk met ter tyd [wart word, zynde de vrucht daar- 
van, eyndelyk verflenft den gebeelen tros en vald af. 
Als de bladeren van bare fielen afvallen, zoo krullen 
baar de eynden om, zoo dat menze voor Clavieren aanziet, 
dewelke nogtans aan dit gewas niet te zien zyn; als dit 
touw langs de aarden kruypt, of niet boog daar boven 
verbeven 15 , zoo zendt bet lange en dunne draden na be- 
neden, dewelke in de gront wortelen; dewyl de Clavie- 
ren anders niet zyn dan de Visa zyde-ryskens , zoo 
ziet men dikwils nog eenige blaadjes aan dexelve , en xy 
bouden ook deze ordre, die als de Claviere aan de eene 
zyde fiaat , zoo vindt men ze aan °t volgende lidt aan de 
tegen over ftaande „ook ziet men aan de voor fte takken meeft 
overal een Claviertje tegen over een bladt-dragende fteel. 
Naam. In't Latyn Funis Quadrifidus. Op Maleyts 
Tali-Bubur, dat i$, Funis Naffarium , een naam ge- 
meen met bet voorgaande, Op *t Amboinfch Hahiat en Se- 
ruwary. 
Plaats. Het waft in dichte kreupel-boffchen , en in vog- 
tige Valleyen omtrent °t Sagoe-bofch, en loopt maar over 
bet lage geboomte. 
Gebruyk. De touwen zyn zeer taay en buygzaam , en 
Jcbier onverbrekelyk , werdende daarom veel gebruykt tot 
diverfche zeelen , inzonderheid waar mede men de Vis- 
korven na de gront laat, waar van bet den naam beeft. 
Hem tot ankertouw aan de Corre Corren „want bet is in 
zeewater durabel , daarom men bet ook tot touwen aan 
treknetten neemt. De bladeren met yzer-roeft gevreven, 
Jmeert men op de Amboinfche pokken, om die te drogen. 
De derde Plaat 
Vertoont een Tak van het Wierhoekig Touw-gewas, mer 
deffelfs Struyk 4 afgefcheyden , en de bloemtros 2 af- 
zonderlyk. 
CAPUT.QUARTUM. 
Faba marina. Parrang. — 
Uropzi noftrates huc usque putarunt, hunc fru- 
E &um provenire ex planta marina vel maritima, 
quum hic plerumque fructus in litore reperia- 
tur, ac proinde Faba marina vocatur , licet autem 
hzc opinio fit erronea , notam tamen ac vulgarem 
denominationem fervare volui, preterquam quod plu- 
rima Indica & incerta gerat nomina, ac re vera maxi- 
ma ex parte circa oras maritimas crefcat. 
Planta itaque , Fabam marinam proferens, inter 
precipuas eft. plantarum convolvulacearum , quas In- 
dice alunt filve, queque longe lateque fefe extendit, 
ita ut fepe difficillimum fit verum ejus invenire or- 
tum, licet ejus truncus non tam craflus fit, quam il- 
le Folii Lingue. Plerumque ultra pedem craflus eft, 
a radice ipfa non divifus ad binas tresve orchias , fefe- 
que inftar arbufcule erigit , quumque tener adhuc 
fit; vicinam aliam adfcendit arborem, quum adtin- 
ere eam poffit alioquin terrae incumbit, atque dein 
efe in plurima dividit flagella miris gyris inftar cochle- 
arum vel ferpentinum duétuum inflexa, in quibus fz- 
pe etiam ab utraque parte: dorfum adparet, non au- 
tem ita diftinétum & acutum. quam in. folio Lingue, 
atque hzc flagella fic adfcendunt fine foliis proximas 
ampleétentia arbores , ita ut fepe fex oftove arbores 
fimul per hzc flagella intricate atque adunate fibi 
conjungantur , nec una fine alia excidi nequeat, 
que viva eft imago Amboinenfium folitudinum ac 
defertorum , nudis enim ramis quum jam adtigerit 
illarum vertices, nec quidquam ulterius inveniat, 
quod ampleétatur, undique deorfum fua dimittit fla- 
gella, que tum demum fefe in plurimos tenues ac 
virides dividunt ramos ac rachides, ex quibus folia 
dependent, Hac 
IV. HOOFDSTUK. 
Zee-boonen en Meyr-boonen. 
Nze Europianen bebben tot nog toe gemeent , dat 
O deeze vrucht een zee-gewas xy, of in zee zelve, of 
op een SE omtrent de zee voortkomende, dewvyl 
men de vruchten gemeenelyk p Strand vind , en daarom 
dezelve Faba marina, dat is Meyr-boonen en Zee-boonen 
genaamt werd; boewel mu deze meening op abuyzen ge- 
grond is „zoo beb ik egter de bekende en gemeene benamin- 
ge willen bouden , om dat die plante in de Indifche talen 
te veel en onzekere namen beeft, en in der daad voor bet 
meli deel omtrent de zeekanten groeyd, 
plante dan, waar van de Faba marina komt, is 
mede een van de woornaamfte flinger-touwen , die men in 
de Indifche boffen vind , zoo wyd en zyd zig uitbreiden- 
de, dat men dikwils moeyte beeft om den oorfpronk te 
vinden, boewel den I zo dik niet word als die van 
"t Folium linguæ. In ’t gemeen is by ruym een been 
dik, van de wortel aan twee en drie vademen lang , on- 
‚ verdeeld , en zig oprigtende als een boompje. Zo by jong 
zynde, in zyn buurt een andere boom kan vinden, loops 
by dezelve op, want anders blyft-by op de aarde leggen; 
van daar verdeeld by zig al gaande weg in veele ranken, 
met zeldfame bochten en wendeltrappen als ooit een Slane 
ge maken kan, daar aan men ook zomtyds te weerzyden 
een rugge fiet, doch zoo duydelyk en fcberp niet als aan 
bet Folium linguz. Deze touwen lopen zoo op noch al 
zonder bladeren, alle de naafte boomen bevattende, dat 
dikwils een geheel troup van zes of acht boomen met deze 
touwen verwerd aan malkander bangt , en de eene zonder 
de ander niet omvallen kan „een levendige vertoninge van 
de Indifche «vilderniffen, want met zyne bloote takken 
nu al den top derzeloer beklommen hebbende, en niets 
meer vindende dat by omvatten kan , zoo laat by van alle 
kanten zyne zelen om leeg bangen , die zig dan eerft ver- 
delen in veele dunne groene ta en ryskens, daar aan 
de-bladeren bangen. 
A3 Deze 
