VII Bock. IX Hooff. 
tenue , tumque nucleus internus edulis eft , & grati fa- 
poris inftar Gnemonis domeftici. Juniorum trunco- 
rum corticem fumunt Macaflarenfes , in fila fcindunt, 
& in retes contorquent, tenera folia in olus feu Sajor 
quoque coquunt inftar illorum Gnemonis. 
Ula Bramin. Oulaffo vel Macuda Gangoli. Portu- 
gallice Fruita Pemacbo. Belgice Harlaar fupra defcrip- 
tus Gnemon Tali eric Hort. Malab. part. 7. fig. 22. 
defcriptus. 
"Tabula Otlava 
Ramum exhibet Guemonis funicularis. 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
13 
welk ligt gefcbied ,om dat ze dunis , als danis de binnenfte 
korl eetbaar en fmakelyk als tamme Gnemon. De fcbor[fe 
van de jonge takken nemen de Maccaffaren, [nydenze in 
draden, en draayen daar bun Vifch-lynen af. De jonge 
bladeren worden ook gekookt tot Sajor , als die van Gne- 
mon. 
Ula Braminees Oulaffo vel Macuda Gangoli. Por- 
tugeefch Fruita Pemacho. Op °t Duitfcb Harlaar , wil 
"t bovenftaande Gnemon tali zyn, Hort. Malab. part, 
7. fig. 22. befcbreven. 
De achtfte Plaat 
Vertoont een Tak van de touwachtige Gnemon-firuyk. 
CAPUT NON DM. 
Funis urens. ‘Tali Api. 
TE Api funis eft non ingens, attamen lignofa & 
tenuia emittit flagella , dividiturcue in binas fpe- 
: cies, primo in afperam feu vulgarem , fecundo 
in glabram. 
Afpera feu rugofa Tali Api rotunda & recta gerit 
fila, digitum circiter craffa, quorum craffiffima bra- 
chium circiter crafla funt, atque in laterales quosdam 
fefe dividunt ramos, quibus folia infident, quique in 
longas & nudas definunt claviculas. 
Folia vero rugofa funt, & ad tactum fcabra , præ- 
fertim circa ipforum extremitates, ita ut facile tan- 
gentem ledant vel pretereuntem , fi inprovifo illa 
nuda cute tangat , vel furfum fricet. Inftar cultri 
fcindunt, non quidem profunde, fed tamen fatis do- 
lorifice, acfi quis fefe ufferit , craffiores vero & infi- 
mi rami glabri funt, & equali cortice obdu&i, 
Folia quodammodo cruciata funt, non autem di- 
recte. obpofita, brevibus in petiolis, triaque ac qua- 
tuor paria una in rachide , vulgaris forme inftar 
illorum Cerafi, fed brevioray quatuor & quinque polli- 
ces longa, binos lata, dura, ficca, rugofa, ad oras 
acute ferrata, multisque parallelis coftis donata, per 
.quas rugofa func, hirtisque ac vix vifibilibus pilis ob- 
effa in fuprema parte, inferius enim tantum rugofa 
‘funt, dentes vero ad oras, plurimi circa apicem ob- 
.fervantur in fpinulas definentes breves, qui inferius 
potiffimum deciderunt. 
Mi hzc fpecies in ventofis , faxofis, & fterilibus 
„erefcat locis „ac am a furculis feu flagellis defrau- 
detur, humilis eft frutex, in plurimos {efe dividens 
ramos, qui longos emittunt racemos, quique in fine 
foliofarum. rachidum excrefcunt, atque capitula ge- 
runt vaga, viridia, & rugofa, que fefe primo ape- 
riunt in quatuor petala , inftar calicis extenfa , hisce 
infidet alter acutior & durior conus, paulo major gra- 
no Oryzz gluma fua contento, hic in binas finditur 
partes, feu duo fegmenta dura, atque in fundo fafci- 
a exhibet ftaminum minii coloris, in triangulo 
pofitorum, & penicillum referentium ,quz inferius con- 
nexa funt, aliudque ambiunt fufcum ac fplendens 
ranulum ,. magnitudine viridis feminis Catjang , quod 
Soren eft, & interne repletum medulla alba, in qua 
vis feminalis latet. 
Crafi & perfecti funes diffe@i magnam lympha 
emittunt portionem inftar arundinis Rottang , quz de- 
feétu alterius potabilis eft. Longa & afpera flagella 
majora. & molliora gerunt folia, vaga quoque , atque 
ex hisce vulneratis pallidum exftillat lac, fed pauca 
copias Rugofa folia ad lignum poliendum adhiberi 
-poffunt, quibus & Macaffarenfes telorum vaginas læ- 
vigant. .. ; 
Clabra fpecies flagella ac folia gerit priori fimilia, 
fed non ferrata , nec ita rugofa , utrimque acuminata, 
fubtiliores & pauciores habentia coftas , unde nec ita 
fcabra funt. Ipfius flagella inftar longarum chorda- 
rum proximas complectuntur arbores & herbas, qui- 
bus firmiffime fefe cireumvolvunt,' ac profunde has 
etiam penetrant, atque ab altifimis ramis perpendi- 
cularia demittunt flagella, que. terram tangentia ra- 
dices iterum agunt, ac latius prorepunt, 
Sau- 
IX HOOFDSTUK, 
De brandende Touwe-ftruyk. 
di: api is geen groot touw , niet te min met bout- 
achtige en dunne ranken, verdeeld in 2. zoorten. 
1. Het fcherpe of gemeene, 2. "t gladde. 
Het fcherpe of raauwe Tali Api heeft ronde rechte 
touwen, omtrent een vinger dik, en de dikfle als een 
dunne arm , die zich bier en daar inzyde-takken verdeelen, 
daar aan de bladeren ftaan, en daar buyten met lange 
en bloote ranken voortlopen. ' 
Deze zyn rouwen fcberp in ’t aantaften , inzonderbeid 
omtrent bare eynden, zodanig dat zy iemand ligt verzee- 
ren die onverboeds voorby gaat, en met de bloote huyd de- 
zelve aanraakt of na voren flrykt. Zy fnyden als een 
mes, wel niet diep, egter redelyk /mertende, als of men 
zig verbrand badde, maar de dikkere en agterfte takken 
zyn effen, en glad van fchorfJe. 
De bladeren ftaan eenigfints in 'tkruys ‚doch niet regt 
tegen malkander , en aan korte ryskens, met 3 4 4. pa- 
ren van gemeene fatzoen als Ker[Je-blader&n , dog. korter , 
4. en 5. duymen lang, 2. breed, bard, droog, ruyg, 
aan de kanten fcherp gezaagd , met veele paraleele ribben, 
die ze rimpelig maken , met freekelige en pas zienlyke baayr- 
tjes bezet aan de bovenfte zyde , want van onderen zyn 
ze flegts rimpelig „de tanden aan de randen ziet men meeft 
omtrent de fpitze met korte dorentjes uytflekende „en naar 
agteren zjn ze meeft vergaan. 
Als deze zoorte aan luchtige , fleenachtige, en magere 
plaatzen fiaat, en dikwils van zyn jonge Jcheuten be- 
rooft werd, zoo blyft bet een laage beefter „zich in veele 
takken verdeelende , die lange irn voortbrengt. Deze 
trofJen zyn aan "t eynde van de geblade ryskens behangen 
met ydele groove en ruyge knopjes, die bun openen voor 
eerft in 4. blaadjes , dewelke uytgebreid flaan als een 
voetje, Hier in ziet men een ander fpitzen en barden 
kegel, wat grooter dan een ryskorl in zyn bolfter, deze 
Jplyt.in 2. er Jcbalen , en vertoond van binnen een 
bosje vermiliven-roode draadjes, in een triangel, in ge- 
daante van eeh quasje, dewelke beneeden aan malkander 
vaft zyn, en omgeven met een ander bruyn en blinkend 
korltje , in de grootte van een groene Catjang, bard „en 
van binnen uytgevuld met een wit merg „daar in de zaad- 
kragt ficekt. 
De dikke en volwaffene touwen doorgekapt „geven veel 
waters uyt, gelyk.Rottangs, dat men ter nood drinken 
kan. De lange en fcberpe ranken bebben grooter en wee- 
ker bladeren, die ook ydel ftaan, en uyt deze gequetfte 
ranken komt een bleeke melk, doch fcbaars. De ruyge 
bladeren kan men tot bet fcburen van * bout gebruyken. 
De Maceaffaren fcburen baare kriffcheeden daar meede. 
De gladde zoorte beeft.ranken en bladeren gelyk de 
voorgaande, doch ongezaagd , en zoo ruig met, agter en 
voren gelyk toegefpitft , met fynder en «veiniger ribben, 
dierbalven zo rimpelig niet, Haareranken lopen als lange 
koorden door bet naafte geboomte en ruigte „daar zy haar 
zeer vaft omflingeren , diep iu dezelve infnydende , en dan 
wan de boog fte takken regte ronken na beneden Jchieten- 
de, en als zy de aarde raaken , weder inwortelen „en dan 
verder lopen, 
B 3 De 
