14 HERBARII AMBOINENSIS 
Sauciati funes ferofum effundunt lac, atque flagella 
rugofa parum funt, attamen nec urunt nec ita vulne- 
rant quam precedentis , qui mas habetur, atque hzc 
ultima fpecies femina cenfetur. J : 
. Nomen. Latine Funis urens. Malaice Tali & Daun 
Api. Baleyice Boén Api. Amboinice Ha[Jat. Terna- 
tice Gumi uccu. Macaffarice Ampellas , quod nomen 
etiam gerit Folium Politorium. _ i ; 
Locus. Ubique crefcit ad fluminum ripas , atque in 
vallibus ventofis & faxofis, fi vero nimis vento ex- 
ponatur, nulla emittit flagella, fruticemque refert 
qui Haffat Cote} vocatur. p " 
Ufus. Cunéti hi funes non ultra minimum digitum 
craffi ab Amboinenfibus quotidie adhibentur ad colli- 
gendas ferias, naflas, aliaque ligacula „quam lentiffi- 
mi enim fünt , alii illos conligant , atque poft tres dies 
fupra ignem parum exficcant , unde mitefcunt , tum- 
que apti funt ad reftes naffarum, alasque navigio- 
rium connettendas. . 
Hujus funis maxime nociva pars funt tenuia & fe- 
mi nuda flagella, quibus rara infident’ folia, queque 
denfe obfita funt firmis & vix vifibilibus uncis, qui 
retroflexi funt, cutimque ledunt , fi furfum fricen- 
‘tur, vulnera ejus tamen non magni funt momenti, 
ac fponte exficcantur & curantur. 
Tabula Nona 
Ramum exhibet Funis urentis cum ejus corymbo forifero 
A feparato. 
* 
Liber VIL cap. X. 
De gequetfle touwen geven een weinig weyachtige 
melk van baar, de ranken zyn mede wat ruyg, echter 
branden noch verzeeren zy niet als de voorige, het welk 
men voor bet mannetje boud, en dit voor bet wyfken. — 
Naam. In "t Latyn Funis urens. Op Maleyts Taki 
en Daun Api. Baleyts Boén Api. Amboinfch Haflat. 
Ternaats Gumi uccu. Maccaffaars Ampellas , gemeen 
met bet Folium Politorium. . 
laats. Het waft overal aan de kanten van de Rivie- 
ren, en in de Valleyen, daar bet luchtig is y en fteenig, 
maar al te luchtig ftaande, fchiet bet geene ranken, en 
gelykt een feruyk , ^t welk men Haflat: Cotel noemd. — 
Gebruyk. Alle deze touwen niet boven een pink dik 
zynde, werden by de Amboinezen dagelyks gebruykt tot 
bet binden van de Serien, bobbers, en alle andere bind- 
werken, want zy zyn uyttermaaten taay ; andere rollen- 
ze t'zamen , en naar drie dagen boudenze die wat over 
't vuur, waar door zy leenig worden, als dan zynze be- 
quaam tot de towen van bobbers ‚en de vlerken van Corre 
Corren daar mede te binden, 
Het zorgelykfte dat van dit touw is, zyn de dunne en 
meeft kaale ranken „daar aan nog weinige bladeren flaan , 
want zy zyn digt bezet met flyve en pas fienelyke baakjes, 
dewelke naar agteren zien, en de buyd verzeeren als 
men xe ma voren firykt. De quetzuren bebben egter niet 
te beduyden, en men laatfte van zelfs opdrogen. 
De negende Plaat 
Vertoont een Tak van de brandende Touwe-firuyk , met des- 
zelfs afzonderlyke Z/geme-zros A. 
CAPUT DECIMU M. 
© Funis Papius. Papi Apepe. 
-y Yle funis;adfinis videtur Tali Gnemoni capite fep- 
I | timo defcripto » uti & ab incolis cum hoc con- 
e funditur, unumque gerit nomen, malui autem 
hic illum tanquam peculiarem defcribere fruticem. , 
Papi ingens eft funis filveftris , dividiturque in latie 
folium & anguftifolium, Primo Papi latifolius ingens 
"eft funis filveftris crus circitur craflus, rotundus, & 
glaber, multis longis gyris per folum prorepens ,ar- 
boresque itidem adteenders » tenuiora flagella polli- 
‘cem crafla funt, fufca, vere rotunda, & glabro ob- 
duéta cortice, in multos articulos divifa ,qui ad pe- 
‘ dis vel ulnz fpatium diftant, ac diftin&i funt verticil- 
‘lis protuberantibus , acfi funiculi ibi effent circum- 
¿voluti , ex diffectis nullum exftillac lac, fed pauca 
]ympida aqua. Ex verticillis iftis ramuli laterales 
transverfi oriuntur, plerumque autem ex quolibet 
tantum unicus, rotundus quoque, ac viridi cortice 
“obduétus, per quos magnum obcupat locum, inque 
‘his lateralibus ramulis folia locantur, per quinqpe {ex 
-& feptem paria direéte fibi obpofita, ac quodammodo 
“cruciata, ` 3 
Folia hec quodammodo cum illis Lanfii conve- 
niunt, fed craffiora & glabriora , a quinque ad feptem 
m M longa, binos lata, nervus medius ac latera- 
es vene plerumque paralele decurrentes parum 
protuberant ab utraque parte, fuperne nempe & infer- 
ne, inferius tamen magis acute, inque finus ad oras 
concurrunt, Flores ignoti funt. 
Fructus peculiarem habent formam, funt enim in- 
ftar facci acuti anguftati, in obtufum apicem excur- 
rentes, inferius vix digitum craffi, ac quinque pol- 
Jices longi, externe virentes & glabri, ac feraper bi- 
ni fibi funt obpofiti , atque inferiore parte adeo adu- 
nati, ut unicum perpetuum referant fructum ‚in an- 
teriore parte dorfum decurrit leve , juxta quod ma 
turi dehifcunt. 
Fru&us ipfe ex craffo conftat & herbaceo putamine 
feu cortice , qui apertus alium exhibet conum , qui in 
binas findi poteft partes , atque externe obducitur 
multis , magnis , fufcis , & longiusculis fquamis , quz 
omnes ad inferiorem coadunantur partem , inque fu» 
periore parte, fub priore latitante, oblongum & an- 
guftum confpicitur penicillum. 
‘Atque 
* 
LH OOF D'S 7 UK. 
De breedbladige Papie-touw. 
It touw febynd wyt de maag {chap té zyn van Tal 
Gnemon, in * 7: Cap. bejchreeven, gelyk bet ook 
by de Inlanders met bet zelve: vermengt «vert, 
en een naam draagt, doch ik beb bet liever albier voor 
een byzonder gewas willen befchryven. ` 
Papi is een groote Woutzeel , verdeeld in groot en kleen- 
bladig. 1. Papi bet grootbladige, is een groot Woutzeel 
omtrent een dye dik, rond, en effen, met veele flange- 
“bochten langs de grond kruypende , en dan de boomen op- 
lopende: De dundere ranken zyn een duym dik, bruyn, 
regt rondt , en effen van [chor[Je , in veele leeden verdeeld, 
dewelke een voet of een elle van malkander ftaan, en on- 
derfcheyden met uytfteckende wervels, als of "er touwtjes 
om gebonden waren. Uyt den doorgekapten komt geen 
melk, maar een weinig klaar water. Uyt de voornoem- 
de wervels komen de zyde-takken regt dwars doch ge- 
meenlyk uyt ider wervel maar een, meer rond en gras- 
roen van fcbor[fe , waar door bet een groote plaats be- 
faat „en aan deze zyde-takken ftaan de bladeren met vyf, 
zessen zeven paren regt tegen malkander , en eenighnts 
in ^t kruys. : : 
Deze zyn eenigfints de Lance-bladeren: wat gelyk, 
doch dikker en gladder, van 5. tot 7. duymen lank , 3. 
breed. De middel-zenuwe en zyde adertjes, die meeft pa- 
ralleel lopen, buylen ter wederzyden uyt, te weeten on- 
der en boven ‚doch van onderen /cherper , en fluyten baar 
by de randen met bogen, Het bloeyzel is onbekend. ' 
De vruchten hebben een zeldzaam fatzoen , want zy 
bebben de gedaante van een {pits faxken met een flompe 
Spits, achter [chaars een duym dik ‚en vyf duymen lang, 
groen en glad van buyten, en ftaan altyd twee tegen 
malkander , met de billen zoo d'et aan malkander , dat 
bet een doorgaande vrucht fcbynd : Aan de voorfte zyde 
nr = SR rugge , langs dewelke zy openberften in 
e rypbeid. . 
De vrucht beflaat uyt een dikke kruydacbtige bolfler, 
dewelke geopent zynde vertoond een anderen keegel , die 
zig mede in tween laat fplyten, en van buyten bezet is 
met veele Zroote , bruyne , en langachtige fchubben, al te 
zamen naar agteren geftapelt , en aan ’s voorfte eynd ,’t 
welk onder de anderen fchuylt , bezet met een lang en fmal 
Penceeltje. 
CS Deze 
