20 
Nomen Maccaffarenfe Terre Djangan derivatur a 
Djangan, que purpurea eft avis , cum cujus crifta 
hoc comparant lignum; tanquam vulnerarium illud 
uoque habent, cuncta enim recentia vulnera cum 
recenter mafticatis foliis curantur , adfervantes in vul- 
nere tantum fanguinis, quantum continere poflunt , 
qui’ ftatim quoque coagulat, quum hzc folia illi in- 
ponantur. 
Ex Caju itufa 
olla inpofità, per defcenfum oleum deftillari potett 
fpiflum , rabrum, & vifcofum , odoris dulcis fed quo- 
dammodo fumei, quod ad inveteratas & purridas ul- 
cerationes curandas adhibetur, que variolas mentiun- 
tur, quodque pluma fuperlinitur, atque in initio pa- 
rum vellicat ,: fi vero. bis.terve reperatur , non am- 
lius perfentitur. Eodem itidem modo ex Caju Mai- 
tabuta oleum fpiffum ac vifeofum exuricur inftar picis, 
quod cum pingui Calappe lympha fupra ignent refol- 
vitur, quod omni fcabiei itidem inlinitur ad hanc cu- 
randam. SE 
- Rami ex Ceramz ora boreali, uti & ex Ternata 
dedu&i indicarunt Caju Laccam duplicem effe , quam 
in marem ac feminam divido. Marem puto effe ta- 
lem , qui lignum gerit obfcure fufcum , atque Caju 
Lacca vera eft, qualis in Ternata crefcit, & in Ce- 
rame ora boreali in finu Hatuwenfi. 
f 
Hujus folia paulo latiora funt illis fubfequentis y 
faperius rotundiora, fique adcurate adtendatur , pa- 
rum fulcata funt, ubi'& apex parvus erigitur directe 
ad nervum medium +: "Rachides vix uncis armate 
func, vétufti- vero rami, brachium vel pedem raf, 
horrendis craffis ac longis fpinis obfiti fant, quarum 
tres quatuorve fimul uno in centro locantur , quales 
fupra deféripte funt. — siwi mi iati 
Femina mihi habetur, que:ex Affaboedi deducta eft 
in hortum meum., uti-füpra diétum. eft , ubi luxuriofe 
excreverat scujus folia. minora & acutiora erant, ac 
furcali miras gerebant circinnas feu hamos ; in craffio-: 
ribus veto ramis vage ac folitarie confpiciuntur fpi- 
ne, in trunco autem nulle. ‘Ultra quindecim annos: 
in horto meo colui, donec trunci effent crus craffi, 
angulofi, intorti, & lacerato obduéti cortice, atque 
hi diffe&i, nullum huc usque gerebant cor fufcum , 
unde concludo , feminam nullum vel pauciffimum ex- 
hibere lignum*aromaticum hifi fterile Amboinz fos 
Jum forte hanc cauffaverit varietatem , atque aroma- 
tici ligni defectum: Tandem mihi fuceeffit ; hanc ul- 
timo memoratam arborem in horto meo frü&tus pro- 
duxiffe, qui parve erant filique magnitudine unguis 
digiti, & oblique acuminate’, externe flavefcentes , 
intus continebant officulum planum ac fere quadra- 
gonum , in medio protuberans, ad oras tenue, externe 
pellicule nexum., que decorticanda erat: He fili 
que plerumque folitaris dependent ex corymbi 
floriferis. ' 
“Per Caju Laccam Javani aliam quoque intelligunt 
hic ignotam, & altam arborem ,cujus lignum rubrum 
eft, & rubrum tingit colorem , uti & ejus fructus 
dentes rubro inficiunt colore. 
co Fabula Decima Tertia. 
Ramum exhibet arboris, que Lignum Lacce profert, cum 
ejus ftipité Splat: hotas & fegmento trunci a trans- 
verfim diffe&o, ut ejus cor fufcum adpareat, quod odo- 
ratum & aromaticum eft, ` 
OBSERVATIO 
ee A? Er 
© Ex Rumphii- teftimonio lignum maxime conveniret 
illo, quod Stokvis - bout 'noftratibus: dicitur , wegen, ek 
Ligoum infgle Bonaire; Belgis Stokvis- bout dictum apud 
Laat. libr, 18. cap. 15. po 688 & Sloan. Car, pl. Fam. D 
213: quodque éft Erythroxylumi: Curaffavieum , pifces fu- 
ftuarios.redolens Stokvis-hout vulgo. Herm: Per: Bat. Pr 
& Cytifo quodammodo adfinis, arbor- quadtifolia; finoh, 
Americana, flore luteo odorato, filiqua plana membranacea 
admodum compreffa, per medium planitierum , feeundum 
longitudinem , ferre. leguminofe in modum fefe aperiente 
Breyn. Prodr, 2. p. 40. & Plukn. Almag. p. 219. &c, 
` CAPUT 
Laeca minutim confciffa & contufa , atque 
HERBARII AMBOINENSIS Liber VIL cap. XII. 
De Maccaffaarfe naam Terre Djangan, komt van 
Djangan, t welk de Purper-vogel is, met wiens roode 
kuyf zy dit bout vergelyken. Zy bouden ’t voor een wond- 
kruyd , want alderley verfcbe wonden verbindenze met 
de vers-geknouwde bladeren , boudende zo veel bloeds im 
de wonde , als ze konnen , "t welk ook terflona flelpt „als 
men deze bladeren daar op bind. 
Uyt-Caju Lacca, in kleene flukken gefneden , of ge- 
kapt, en in een pot gedaan, kan men een dikke, roode , 
en kleeverige oly deftilleren, zoet van reuk, dog wat 
rookachtig. Men gebruykt bet tot oude en verrotte Ul- 
ceratien y die na pokken gelykens met een veertje op de 
kanten geftreken, in 'teerft byt bet wat, maar 2. of 3. - 
maal gedaan; gevoelt men bet niet meer: Op dezelfde 
manier brand men ook uyt Caju Mattabuta een-dik kle- 
vérig oly als teer, bet welk met vette Calappus-melk o- 
ver "t vuur gefoluéerd , [méert: men insgebyks op alder- 
bande feburfibeid om die te geneezen. 
Uyt de takkén van Cerams Noord-kuft y als mede van 
Ternaten gebragt, beb ik bemerkt ‚dat Caju Lacca twee- 
derley moet zyn, °t welk ik in manneken en wyfken vers 
deele. Voor "t manneken boude ik al *t geene, dat een 
donker-bruyn bout beeft, en bet eygentlyke Caju Lucca 
is, gelyk al bet geene in Ternaten groeyd , en op Cerams 
Noord-kuft in de bogt van. Hatuwe. 
De bladeren bier van zyn ‘wat breeder dan ’t volgende, 
voren ‘ronder, en zo men naauw op let, bebbenze eem 
kleen kloofje, daar in een kleen fpitsje fleekt , regt op de 
middelfle zenuwe. De ryskens bebben weinige baakeny 
maar de ode takken een arm en been dik, zyn met-eyf- 
Jelyke dikke, en lange doornen bezet, 3. em 4. in een 
troep., gelyk zy bier bowen befcbreven fiaan. 
Voor bet, wyfken moet ik bouden *t geene my van Afá 
Jaboedi toegebragt is, in myn thuyn als boven gemelt , 
weeldrig opkomende , wiens bladeren wat kleender en 
Spitzer zyn, de telgen met klugtige baaken en krullen bes 
zet, maar aan de dikkere takken ziet men weynige en 
enkelde doofrien j en aan den Dam niet met a, Ik bebze 
over de 15. jaren in myn thuyn geduld’, tot: datter flam: 
men van geworden zyn, eén dye dik, hoekig gearaayd 
en met een gelapte /chorffe. Verffe doorgekapt , bebben 
nog geen bruyn bert gebad, waar uit ik befluit dat "t 
wyfje geen of weynig doorgekapt bout peéfi ten ware 
dat de ere Amboinfe grond , deze verandering en 
Jebaarsbeid van *t welriekend bert veroorzaakt badde. 
Eyndelyk is: * myn ook gelukt , dat bet laafte genoemde 
in mynen thuyn zyne vruchten vertoont beeft. De zelve 
waren kleene bouwen, im de groote van een nagel ‘aan 
een vinger, vooren met een fpitže die wat fcbeef ftaat; 
buyten warenze bleek-geel, binnen vond ik een platte en 
| byna vierkante korl , in de midden buykagtig , aan de 
kanten dun , aan bet buytenfle velleken. vaft end 
dat pee nn meng enert ziet ec, ` deze orig. 
ten enkeld bangen aan’ de troffen daar aan ?t bloe " 
pow nenom ee daar aan loeyzel ge 
Door Caju Lacca werftaan de Favanen nog een an. 
deren bier onbekenden Booger boom, wiens bout rood i 
en rood Verft, gelyk ook zyne roode vrugten doen aan af 
tanden, fiat d? Gë T e Cen 
De dertiende Par — 
Vertoont een Tak van een boom»: die het Lacca-hout draagt, 
met deffelfs ftruik met doornen bezet, en een moot van 
de fiam æ door midden. gezaagt, op dat deszelfs bruyn 
bont gezien wert, het geen eigentlyk het welriekende 
. €n fpeceryagtige hout is, | jo DC res 
AANMERKING. . 
Dit hout komt volgens het getuyge van Rumphius zee 
overeen met dat hout, het weiß Mois jouit by de Hollan- 
ders genaamt wert, en is her hout van het Eiland Bonaire, 
Stokvis-bout by de Hollanders geheeten van Laat. 18 Boek, 
15 Hooftfiuk p. 688. en van Sloan: Cat. pl. am: $.213. 
het Curaffäufche Erythroxylum , na Stokvis tiekende:, 
"Srokvis Zou in "t; gemeen genaamt, van Herman. in zyn 
Parad. Bat. Pr. en de vierblaadige doornagtige- Americaan- 
fche: boom , eenigfints met de Cytifüs overeenkomende, 
met een geele riekende bloem, en gen platte, vliefige ; en 
zeer gedrukte houwe, in het midden van zyn platte, volgens 
de langte zig openende ‚als de*Serra leguminofa van Breza. 
Prodr. 2. p.40, en van Plukn. Almag. p. 219. &c. t 
, XII. 
