VII. Boek. XIII Hoof.’ AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
CAPUT DECIMUM TERTIUM. 
Spina Vaccarum. Tali Carbon. 
JEc filveftris fpecies Caju Lacce videtur , nilaro- 
maticum gerens ,queque minor eft,ac flagella 
emittit tenuia, longa, rotunda, & lignofa, que 
proximis incumbunt herbis, fed ipfis neutiquam fefe 
circumvolvunt. . 
Ejus folia funt folitaria, illis Cudrani fimilia, fed 
breviora & molliora, magisque late virentia , qua- 
tuor pollices longa , vix.binos digitos lata, atque 
prope inferiora folia firma & creéta locatur fpina, 
uti in Groffularia Europeorum , fuperiores vero ra- 
chides fpinis iftis funt deftituce, licec he ipfe fint 
firme, nec fpinas mentiantur. i 
Fructus ejus, funt bacee fimplices, magnitudine & 
forma ovorum Lacerte , quum maturz fint, flave- 
fcunt , atque intus officulum continent durum ac fu- 
{fcum , magnitudine officuli Limonis: In vecuftis quo- 
que ramis nulle obfervantur fpine'’, funt enim hi ro- 
tundi & glabri, plurimos emittentes ramulos latera- 
les, in quibus nullz itidem confpiciuntur fpine , fed 
hami incurvi , inflexi penitus , ac circulum formantes, 
bam? hi craffiffimi funt & firmi , aliquando in tres api- 
ces divifi , atque facillime pretereuntium veftes dilace- 
rant „qui inprudentes per hos tranfeunt, quidam etiam 
interfunt, qui duplicem formant circulum, atque in 
apice folia gerunt, qua in re cum Caju Lacca con- 
veniunt. Foliorum fapor primo adcedit. quodam- 
modo ad Culilawan. Fructus autem Octobri obfer- 
vantur. worn j EL 
Nomen. Latine Spina P'accarum. Malaice Duri Car- 
bou, feu melius Tali Carbou, quum non veras gerat 
Ípinas, que enim fpinz cenfentur, nihil aliud funt 
nifi reliquia ramulorum, qui in fupremo ramo reti 
manent , quum vetuftiores incurventur in hamos: Am- 
boinenfibus nullum "huc usque obtinuit nomen nifi 
vulgare Warimetten, he, funis niger. ^ 
, Ufus, Apud Amboinenfes non eft in ufu ‚fed apud 
Baleyenfes ad fepes conneétendas, quum ipfius longa 
& lenta flagella regulariter fle&tuntur circa ipforum 
hortos „ut vaccas filveftres , que copiofiffime ibi funt, 
a fuis hones eant, Heer he ament tenera depafce- 
re folia. Ex lonbis flagellis Baleyenfes fila nectunt, 
quibus vaccas adligant „ex craffioribus autem. fila quo- 
que flectuntur, quibus naffz in mare demittuntur, 
Ut precedentja melius intelligantur , fciendum eft, 
primarium truncum infantis brachium craffum effe, 
arumque angulofum, ex quo longa excrefcunt flagel- 
a, inftar Calbahare nigra, obtufas gerentia gi as, 
que ramulorum reliquie funt: Rachides inordinarie 
Jocantur, nullasque gerunt fpinas , fed aduncos ha- 
mos, ac fepe circulos, quibus flores infident , qui 
flofculi funt-ex fex craffiusculis & flavis. conftantes 
filamentis. : 
xus Tabula Decima Quarta 
Rámum exhibet "Fruticis, qui Spina Vaccarum Rumphio 
dicitur. = : 
mort 
21 
XI. HOOFDSTUK. 
Doorn van de Kocbeefien. 
D Jchynt een wilde zoorte van Caju Lacca te zjn; 
niets /peceryachtigs uytgevende , ook kleender van 
gewas, met dunne , lange, ronde , en boutacbtige 
Tyskens , die op de naafte ruygte leggen , en baar geenfins 
omflingeren. 
De bladeren ftaan enkeld, die van Cudrang gelykende, 
dog korter en weeker , ook ligter-groen, 4. duymen lang , 
geen 2. vingeren breed , by de agterfte bladeren ftaat bo- 
ven ieder een regte flyve doorn, gelyk aan onze kruys of 
weegs dooréns „dog de voorfie ryskens bebben geen doorns, 
boewel ze zelfs Bu zyn en geen doorne gelyken. 
De vruchten zyn enkelde befien, in de groote en gee 
daante van een bagedifJen-ey , alsze ryp zyn, ligt-geel, 
van binnen met een barde bruyne fteen, in de groote van 
een Lemoen-korl ; aan de oude takken ziet men geene door- 
nen, want dezelve zyn rond en glad , vol korte zyde-tak= 
ken hier en daar, daar aan men ook geen doornen ziet, 
maar wel kromme baaken, die geheel omgebogen zyn, en 
een circul fluyten, De baaken zyn beel dik „en flyf , zom- 
tyds in 3. Spitzen verdeeld, en fcbeuren de klederen van 
die geenen zeer ligt , die onvoorzichtig voorby gaan. Men 
vind er ook; die een dubbelde circul maaken, en aan de 
Pits nog al bladeren bebben, waarin ze met bet Caju 
acca overeen komen , de fmaak der bladeren trekt in ’t 
vo wat na Culilawan. De vruchten vind men in Otto- 
er. ; 
… Naam. In’t Latyn Spina Vaccarum. Op Maleyts 
Duri Carbou ofte beter ‘Tali Carbou, om dat bet geen 
eygentlyke doornen beeft ,zyýnde bet geene men voor door- 
nen aanziet, anders niet dan overblyfzels van takjes aan 
de voorfte takken regt bende, aan de oudere bun om- 
krommende tot baaken, by de Amboinezen heeft bet geen 
naam, bebalven de gemeene naam Warimetten, dat is, 
,fwarte touw, ` 
.Gebruyk. By de Amboinezen heeft het geen gebruyk, 
maar wel by de Baliers om gevlogten beyningen daar van 
te maaken, zyne lange en taaye ryskens ordentelyk door 
malkander vlegtende ‚rondom bare tbuynen , om daar door 
de koebeeften, waar van baar land vol is, van dezelve of 
te weeren , hoewel de koebeeften de jonge bladeren geern 
eten.. Uyt de lange ryskens vlegten de Baliers touwen, 
om de koebeeften aan te binden: van de dikkere takken 
draayt men ook touwen om visfuyken in zee te laten. 
' Tot meerder verftant van bet voorgaande, zo moet men 
weten, dat de booftflam een kinder arm dik is, en wat 
hoekig , daar aan lange fiyve gerten, [wart als Calba- 
baar, met ftompe doornen , zynde de reftanten van de 
takjes. De ryskens flaan zonder ordre , bebben geen 
doornen , maar kromme baaken „en zomtyds Cirkels , daar 
aan het bloeyzel zit. "t Bloeyzel zyn kleene bloempjes van 
6. dikke en geele draadjes. 
De veertiende Plaat 
Vertoont een Tak van een Struyk , welke de doorn van de 
Koebeeflen by Rumphius genaamt wert. 
XIV. « 
C3 
