VIL Bach XV Hoofifl. >; AMBOINSCH KRUYDBOEK, 27 
Elegans eft oculis lignum, fed non magna. opera 
ex illo formari poffunt , quum adeo concavum fit, 
& in quadratas partes diffedtum , tam paucam folidi 
ligni exhibeat quantitatem , atque preterea tam faci- 
Je findatur , fi modo paululum Soh exponatur , recens 
aucem elaboratum fortem ac gravem {pirat odorem 
inftar Cofaffini vel Buxini ligni.- 
Secundo Camunium Favanicum elegans eft arbufcus 
Ja, altitudinem Granati habens , non alte fupraterram 
fefe erigens trunco fimplici, mox enim fefe dividit 
in varios craffos & finuofos ramos , qui plurimas ge- 
runt breves rachides, que denfam formant comam. 
Folia ejasdem. fünt forme , eodemque locantur 
modo in ramulis, quinque, fex , & feptem uno in ra- 
mulo, funt autéfn breviora , firmiora, & glabriora 
illis praecedentis fpeciei, fubtus non lanuginofa, fu- 
premum minimum digitum longum eft, reliqua infe- 
riora breviora; atque inter illa qu&dam articulo bre- 
viora, faporis acrioris quam in prioribus, ad illum 
foliorum Limonum magis adcedentis. 
Flores fructusque funt uti inantecedente , flores au-, 
tem hujus fpeciei frequentiores funt, magisque gra- 
tum fpirant odorem, ita ut calidis vefperis totam re- 
pleant, in qua locati fant , aréam; per totum fere 
zeftatis tractum proveniunt fucceflive nunc flores nunc 
fructus, a gallinis autem arcere illos oportet, quum 
ille flores fructusque quam avidiffime devorent, cons 
tinuo ad basce advolantes arbufculas. 
Sc? à 
Lignum ejusdem eff coloris & fübftanti cum prio: 
re, fufce vero ifte macule in hoc non confpiciun- 
tur, unde & hzc fpecies. potiffimum ob arboris 
formam & elegantiam expetitur, uti precedens' ob 
lignum, fi vero quis iftas maculas non curet vel de- 
fideret, hoc Javanenfe lignum folidius & copiofius 
eft, quum ejus trunci non adeo fint inregulares ac 
fülcatı quam Amboinenfis fpeciei, quz magis prore- 
pit, illiusque fegmenta conquiri poffunt folida, -cru- 
ris craffitiem habentia. À 
Licet per totum anni tractum ficcum flores quidani 
in hac confpiciantur arbufcula, obfervavi tamen, me- 
dio circiter Decembris pet tres -continuos dies flori- 
bus copiofiflimis onuftam effe , qui progerminant 
nunc decimo fexto. Decembris „ nunc ficciflimo pras 
p tempore nono ejusdem menfis die, poft quos 
ies flores decidunt, ac copiofi fubcrefcunt fructus , 
fic quoque obfervavi ,. cuncta granula & femina. fub 
hac arbufcula iet » immo in fiéca arenofaque ar- 
ea, multo melius progerminare quam aliis in locis , 
cujus rei cauffam puto effe frigidiusculam umbram , 
quam per denfam fuam cauffat comam. ` ` 
Nomen. Latine Camunium. Malaice, Javanice, & 
Macaffarice Camuneng , ac quibusdam Caju Moni & 
que. Sinice Tsjauw Tsjeen.. ` See nc EON 
Locus. Repens feu flagellofum Camunium in- hisce 
orientalibus Amboiri plagis non crefcit , fed in Buo- 
zone, ad orientalem Cajeli finum, in Bonoa , boreali 
Huamohelz parte, in Moluecis , in Mackiá , Mothira, 
& Morothia , uti & in boreali Gelole parte, atque 
in quibusdam parvis ante Macáffaram infulis , & in. 
fino Boegico ante Boelo Boulo , ubique in faxofis 
locis, quoque.ficciores, magisque faccofi fint loci, 
eo melius cenfetur Camúdium: atque hinc puto Bòu- 
ronenfe- tam facile fiffuras pati, quod in faxofo qui- 
dem, fed plano fimul & humido crefcat folo. Altera 
feu euis H oCh in Java, Baleya, & Borneo ob- 
currit, uti & in Zephyrea Sine parte. - 
Ufus. Amboinenfis repens fpecies potiffimum ad- 
hibetur ad tortilia, minoraque opera ex ipfa forman- 
da , uti funt cancelli , fedilia, globuli acicularum operi 
infervientes , cultrorum’ manubria, fimiliaque: Du- 
riffimis & quam maxime fufcis: fegmentis utuntur Ja 
vani, & Macaffarenfes ad telorum manubria ex iis 
formanda, quz artificiofe elaborantur, vel fi elegan- 
tes macul in iis detegantur, poliüntur, funt enini 
adeo cpi & amantes venas & maculas hujus ligni, 
ut pro früftulo ex ipforum voto inultum pecúniz. nu- 
merent ac folvapt. Ex craffioribus ligni fruftis pha- 
rethras formant, fed oportet , ut illa eleganter quo- 
que fint undulata, in Amboinz autem infulis hoc li- 
gnum non adeo craffefcit. Ad cuncta opera adhiberi 
poffet, ad que Buxinum requiritur lignum , fi. tam 
eraflum foret. °  —— .. 
Tom. Y. 
m^ Javani 
= ww 
Het is een fchoon- bout van aanzien , maar men kan "er 
weinig groots van maken , om dat “bet xo war is, en in 
"t vierkant gekapt , zo luttel maffief bout beeft, daar en 
boven zo licht fcbeurd, als bet maar een weinig in de 
Zonne komt, en bet «erfcb gebandelde ruykt wat flerk 
als Cofaffu of Buxboom. 
2. Javaans Camuneng word een cierlyk boompje , in 
de boogte van een Granaat-boom , niet boog boven de aar= 
de, met een enkelde ftam, maar ftraks zig verdeelende in 
ver/cheide dikke en bochtige takken , en dezelve vol korte 
ryskens, die een dichte kruyn maken. 
De bladeren zyn van dezelfde gedaante „en flaan op de= 
zelfde manier aan bare taxkens , met 5. 6. en 7. aan yder; 
doch zyn korter, fiyver, en gladder dan de vorige, van 
onderen niet wolachtig , bet lang [le is een pink lang, de 
anderen na agteren korter, en daar onder zommige geen 
lid lang, aan {maak feberper dan de vorige , en de Lis 
moen-bladeren naarder komende. 
Bloemen en vruchten zyn als aan *t voorgaande , doch 
de bloempjes komen wat rykelyker woort ‚en rieken liefly- 
ker, zo datze by warme avond.[londen een gebeel plyn 
vervullen, daarze ftaan. Men beeft ze fcbier de gebeele 
goede Mouffon over, en dat met verfcheyden beurten na 
malkander , dan bloemen , dan vruchten dragende , maar 
men. moetze wel voor de hoenders bewaren , dewelke bloes 
men en vruchten greetig eten, gefladig op deze boomp- 
jes Wen? al 
Het bout is van dezelve coleur en fubftantie als "t. 
vorige, doch dé bruyne vlammen vind men daar in niet 
of weinig, daarom deze zoorte meeft om de frajigbeid 
van de boom gezogt word , gelyk de vorige wegens bet 
bout, maar zo men op de vlammen niet wil zien „zo Kan 
men van bet Favaanze meer maffief bout krygen, want 
deze flammen zyn zo war en gevoorent niet dan bet 
Amboinfche of kruypende , en men kan gemakkelyk flukken 
daar van krygen, zo dik als een dye, van zuyver bout. 
Hoewel de gebesle drooge Mouffon eenige bloemen daar 
aan gezien worden, zo beb ik mogtans opgelet , dat bet 
omtrent ’t:midden van December drie dagen na malkan- 
der zeer vol bloemen flaat , eens beginnenze op den 16 De- 
cember ; en eens by een vogrgaande droogte op den 9 dito, 
na welke dagen de bloemen afvallen, en veele vruchten 
voortbrengen ; zo beb ik ook gemerkt , dat alderbande korls 
en zaden onder dit boompje geworpen, zelfs op een droog 
zandig pln veel beter opguamen dan op andere plaatzen, 
waar van ik de oorzaake giffe te zyn, de koele [cbaduwe, 
die by met zyn digt loof maakt. 
Naam. In ’t Latyn Camunium. Maleyts ; Favaans, 
en Maccaffaars Camuneng. By zommige Caju Moni en 
ep log Sinees Tsjauw Tsjeen. 
~ Plaats, Het kruypende of zeelige Camuneng , waft in 
deeze Oofterfche quartieren in Amboina niet, maar wel 
op Bouro beooften, de bogt van Cajeli op Bonoa de noorte 
zyde van Huamobel, in de Moluccos, op Mackian, Mo- 
thir, en Morothia, bet noorder-deel van Gelolo, en op 
zommige kleene Eylanden voor Macaffar, en in de Boe- 
gife bogt voor Boelo Boulo, overal op fleenige gronden, 
en boe drooger en fleeniger de plaats is, boe beter Camu- 
neng by geeft. Daarom gifje tk, dat bet Bouronefe zoo 
ligt fcheurd , om dat bet wel op ftcenige , dog vlakken en. 
vochtige grond ‘waft. De tweede of boomachtige zoorte 
= op Fava, Baly , Borneo, en bet xuyder-deel van 
ina. 
- Gebruyk. Het Amboinfcbe kruypende geflacht , werd 
meeft tot bet drayen gebruykt, om kleen werk daar van 
te maken, als tralien tot floelen, klofJen tot fpeldewerk 
kuffen „en begten tot mefJen. De bruynfte en bardfte fluk- 
ken gebruyken de Favanen en Maccaffaren om kris-begten 
daar van te maken, die zy dan konjtig wytfnyden , of zo 
£y mooye vlammen daar in zien, a laten, want zy 
&yn zo curieus of veel meer verzot op de aderen en vlam- 
men van dit bout, dat zy voor een ue na baren xin 
gevlamd, veel geld derven geeven. Uyt de dikke fuk- 
ken maken xy bare kris-fcheden „doch die moeten mede pe- 
avaterd zyn , maar zo dik wald bet in de Amboinfsbe 
Eylanden niet. Men zoude bet tot alles konnen gebruy- 
ken, waar toe bet Palm bout diend , indien men ’ ze 
dik bebben konde, iie. - 
De etl De 
