32 HERBARII AMBOINENSIS Liber VIT cap. XVII. 
i i le timent ac 
atque hanc ob rationem multe muliercule t 
follicita fant hunc emere corticem , vel in zdibus 
confervare, ne fufpe&z fint illius ope indigere. 
Tabula Decima Nona 
Ramum exhibet fruticis funicularis, qui cortex con[olidans 
Rumphio dicitur. ‘ 
badde. Om deze reden zyn veele Vrouwen fchroomagtig 
deze ftborffe te kopen, of in buys te bebben, om niet 
werdagt te werden, dat zy dezelve van noden bebben, 
De negentiende Plaat 
Vertoont een Tak van een touwachtige Struyk, welke de 
beclende feborfe by Rumphius genaamt wert. 
e 
CAPUT DECIM. SEPTIMUM. 
Pulaffarium. |. Pulaffari. 
Ulafarium eft cortex albus & odoratus , qui veras 
P lis adfertur in fafciculos conle&us , atque pro Ca- 
nella alba haberetur , multo autem mollior ac 
fragilior eft, conligitur autem ex filvatico fune , cu- 
jus flagella cum precedenti Caja Rapat maxime con- 
veniunt, non autem folia. 
Inferior autem talis flagelli pars ad fummum bra- 
chii craffitiem habet, quod per folum prorepit vel 
alias per herbas: Hec autem in altum alia emittunt 
tenuiora flagella, non ultra pollicem craffa, rotunda, 
ac tenui fifloque cortice obducta, qui tamen non ita 
rugofus eft quam Caju Rapat, funtque porro glabra 
& nuda usque in arborum vertice , ubi primum in 
longa foliofaque fefe dividunt flagella, qua tenuia 
funt, rotunda, & glabra , quibus per ampla fpatia 
folia infident bina ternaque fimul , uti & in ipforum 
fummo tria. quoque locata funt , hzc autem cum Ca- 
DE E foliis-conveniunt, fed minora funt & 
craffiora, tres quatuorque pollices longa, unum lata, 
intenfe viridia, glabra, & fplendentia „ tenuibus ac 
transverfalibus venulis pertexta, que ad nervum me- 
dium ac firmum concurrunt ,. qui in fuprema parte 
fulcatus eft. / 
Ex abruptis foliis album ac fpiffum exftillat lac’, 
uti & ex cortice, fed pauca copia , non acre , fed 
faporis amaricantis, quod inftar calcis exficcatur. 
Funes ejus plurimi fimul aliquando dependent, at- 
ue adeo intricate fibi inneétuntur ac involvuntur , 
ut verum. videantur formare truncum, qui mihi pri- 
ma viee talis ab incolis quoque demonftrabatur in 
locis ,. quos raro homines frequentant, rem vero ad- 
curatus ees & examinans comperi, medium feu 
centrum illarum congerierum arbufculam. effe putri- 
dam , juxta quam tenera flagella adfcenderant altiores 
petentia arbores, quibus fefe inplantaverant ,. ac fen- 
fim plura alia fibi hisce junxerant & circumyolverant. 
Flores fructusque in-defertis filvis nunquam obfer- 
vavi, quum inferius nil nifi. nuda confpiciantur fla- 
gella. Quod autem in horto meo plantatum ac fupra 
, afferculos late-extenfum erat, poft binos annos flores 
produxit, qui parvis infidebant corymbis, quorum 
petioli cruciati erant uti in Caryophyllorum corymbis, 
p». ue longos gerebant inftar florum Jasmini tubos , 
fed breviores; funtque conftruéti ex quinque craffis for- 
dide albicantibus,& retroflexis petalis, quique in centro 
€ filamentum firmum feu piftillum., quod poft 
oris lapfum remanet. Flores hi maxime conveniunt 
cum.ilis arboris Pule fupra libro tertio cap. 49. de- 
feripte „ cum. cujus»foliis & hzc quodammodo qua- 
drant , ita'ut haud inproprie hoc Pulaflarium tan- 
quam repens Pule haberi poffet. : ; 
Ejus fructus baccæ fant oblongæ baccis Lauri fimi- 
les , {upracoronate fevumbilicatæ, primo virides, dein 
lutez , intus officalum reconditur ficcum ex binis 
fegmentis conftans, quz per obliquam lineam fibi 
juncta funt inftar officulorum lli, atque he 
baccz eodem modo crefcunt quo Anthophylli. Ali- 
quando hi früctus gemini funt vel bini fupra fefe in- 
vicem locantur, acti bine Lauri baccz (ibi inpofite 
effent, atque ex viridi fru&uum pellicula Jac quoque 
eni quum incidatur. ae AE E P 
agellorum cortex tantum aromaticūs. Pe. 
dide cinereus eft & externe malela ef niar- 
tus , atque plurimis in.locis fiffus , interne albus & fra- 
; p > licet fit humidus. & lacteus , faporis amaricantis 
odoris jucundi inftar Irie Florentin=, - 
Lignum 
XVIL HOOFDSTUK. 
De Pulaflari-Schor/fe. 
Ulaffari is een witte welriekende fcbor[fe , die mente 
P koop brengt in kleene bosjes, en men zoude bet voor 
witte Caneel aanzien, doch bet is veel weker en 
broffer, Het komt van een wilde bos-touw, aangaande’ 
de ranken met bet voorgaande Caju Rapat groote gelyke- 
niffe hebbende , maar niet in de bladeren. 
Het onderfte touw werd op ’t boog[le een arm diky 
kruypende langs den grond, of door andere ruygte. Deze 
geeft om boog andere dunnere ranken, niet boven een 
duym dik, rond, met een Am gefcheurde fcbor[fe, zoo 
ruyg niet als die van Caju Rapat , voorts even en kaal 
tot in 't boog fte der boomen, daar zy bun eerft in lange 
ranken en bladeren verdeelen, De ranken zyn dun, rond, 
en glad, daar aan ftaan in wyde tuffeben-leden de blaa 
deren, 2 en 3 by malkander , aan de voorfte eynden ook 
. deze gelyken de Nagelbladeren, doch zyn kleender en 
ikker , 3 en 4 duymen lang „een breed , boog: groen , glad 
en blinkende , met fyne adertjes overdwers geribt tegen 
een. flyve middel-zenuwe , dewelke aan de bovenfle zyde. 
gevoornt is. 
Uyt de afgebrokene druypt een witte en dikke melk y 
als mede uyt de fcbor[Je , doch fpaarfaamlyk , niet fcherpy 
maar bitteracbtig van fmaak, en droogd op als kalk, 
- 
Deze touwen bangen zomtyds veele by malkanderen, - 
en Tengen baar zodanig door malkanderen, dat zy eem 
formeelen [Lam febynen te maken, "t welk my ook in "t 
eerfbe van de Inlanders zodanig aangewezen wierde , op 
Plaatzen „daar weinig menfeben komen , doch de zake na- 
der onderzoekende , bevond ik, dat in 't midden van die 
vera een ander verrot boompje was , langs bet 
welke de jonge ranken waren opge/chotem na bogere boo- 
men, en baar aldaar vaft DCK badden „en metter tyd 
badden zig andere meer daarom gevlogten. 
Bloeyzel en vruchten beb ik in de wilde boffen nooit 
de kaale ranken ziet, maar aan ’t geene in mynen bof ge» 
Plant en op Parre Parren breed uytgebreyd was, bebben 
zig naar 2. jaren dezelve vertoond. Het bloeyzel 
voort. aan kleene kroontjes ; met de fteelen in "t 
gelyk de e I met lankacbtige bal- 
zen, gelyk de Fasmynen doch korter. De bloempjes zyn 
1djes „vuyl-wit ‚en agter 
gebogen, bebbende in de midden een ftyf draadje , bet 
daar aan konnen vinden, om dat men beneden niets dan 
j uam 
fiaande, ge 1 
gemaakt van 5 dikke blaad waarts 
welk na "t afvallen van. de bloem Doan blyft. Zy bebs 
ben groote gelykeni(Je met bet bloeyzel gan den boom Pule, _ 
bovea.in.’t derde Boek cap. 39. befchreven, waar na de 
bladeren ook eenigfints aarden , zoo dat men niet onbillyk dit 
Pulafari voor een een Pule zoude achten. - 
er men. ankwerpige befiën, de Bakelaaren 
gelyk, met een kroontje voor op , eerft groen, daar ma. 
gee, binnen in y^ pe Groce hank E i van 2 de- 
len, die met een febeeve knie aan malkander bängen , ge- 
lyk de binnenfte koris van de moer-nagelen., flaande deze 
befiën ook zodanig aam bare kroontjes ge yb de Nager. 
Zomtyds vind men deze vruchten dubbeld, of 2 boven 
malkander , als of 2 Bakelaaren op malkander gezet wa: 
ren, en p. grae fonte der vruchten loopt mede melk 
ud A TE it ài Aë eet: 
e fcbor]fe van ts alleen peceryacbtig , zyn- 
de vuylgraauw en mofcbacbtig , van. Mrs ; tor ap 
Jcbeurd , en op weele Plaatze geborflen , binnen wit en 
bros, boewel vochtig en melkachtig , bitterachtig van 
fimaak, maar lief yk van reuk, gelyk Irias Te : 
; C 
