uM" 
VII. Boek. XVIII. Hooff. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 35 
CAPUT DECIM.. OCTAVUM. 
Tuba Baccifera. Coculi Indici , & 
Tube BRE `. 
Uba nobis in India illos exhibet coculos , quibus 
à; pifces & aves enecantur. Hujus tres obcurrunt 
Ípecies preter aliam minorem fpeciem , quz ad 
peculiare referturgenus: Primo nempe Tuba baccifera, 
Secundo Tuba radicum. Tertio Tuba flava. - Quarto 
Folium lunatum minus: Cuivis autem fingulare tribue- 
mus caput. : 
Primo Tuba baccifera funis eft ingens, filveftris, & 
inregularis , plerumque brachium craffus, aliquando 
pedem, corticem gerens craffum , laceratum, & maxi- 
me rugofum, laterales rami feu flagella, plerumque 
uinque fex immo plures orchias longa , in firmas de- 
fate claviculas; que fefe aliis innectant ramis, illis 
folia infident per ordines, fed alternata, folitaria , & 
vaga, ingentia, & inftar chart& firma , cordiformia, 
in obtufum apicem exeuntia , palmam vel fpithamam 
longa, novem digitos lata, fuperne intenfe viridia, 
inferne maxime flava, & quodammodo lanuginofa , 
longis infident firmisque petiolis, qui prope ortum 
SE feu finuofi funt, unde plurima folia retroflexa 
unt S > 
.Ex craffioribus flagellis longi excrefcunt racemi; 
fesqui pedem longi , in plurimos laterales divifi, in 
quibus primo confpiciuntur capitula illis acuum fi: 
milia, que fefe aperientia fiofculos exhibent ex 
fex albis & retroflexis petalis conftantes, in horum 
Centro capitulum locatur, cui tria quatuorve granu- 
Ja inftar arene infident, que in fructus excrefcunt. 
Flores ingratum fpirant odorem , uti Phallus De- 
monum, vel aqua inpura ; quos plurimi infequuntur 
fructus inftar Uvarum collecti, fed paulo minores 
hisce, diu albentes, dein rubri, ac tandam ex pur- 
ureo nigricantes , plerumque bini tresve, rarius 
quatuor fimul cinereo infident pedunculo craffiuscu- 
lo, pyramidali, & rugofo, Sub externa molli carne 
nucleus locatur rotundus , Cerafi officuli formam ha- 
bens,fed paulo major, rugofus, & granulatus , qui ex 
duriusculo componitur putamine fed fragili, quique ad 
unum latüs fiffuram feu aperturam habet, intus medul- 
lam: continer albam bifidam. Hujus funis lignum 
lentum eft ac porofum, quod in flagellis fere dif: 
fringi nequit; odoris ingrati & naufeofi. 
Nomen. Latine Tuba Baccifera: in Pharmacopzis 
Cucculi fet. Coculi Indi. Malaice Tuba Bidji. Amboi- 
nice Tuba & Tube, peculiariter vero hec fpecies 
vocatur Tuba Tuni. In -Hitæa Camulu Habua, in 
Lobeea Mebu ba. Ternatenfibús proprie dicitur Bor; 
praecedens enim Bori libr. 6 cap. 49 deferiptum ip- 
fis vocatur. Bourg, Bandice Tube & Tube. Javanice 
Boproón. Baleyice Bunproón, ^| 7" Eu 
- NB. Tuba Malaice quevis detiotantur res , femina 
nempe ,früctus, & folia, quibus pifces & aves ene- 
cantur. Per Ternatenfium vero Bort feu: Boruro figni- 
ficahtur quevis res, que ingentem excitant vomitum. 
Locus. Circa oras maritimas crefcit, ubi ingentes 
rupes & faxa: reperiuntur , fub.alrarum arborum um- 
bris In Amboina raro obcurrit, copiofius in parva 
Cerama, Circa ee & Leehe veterem, ubi ejus 
funes vidi pec WEEN "ër adfcendentes, 
quorum racemi frugiferi juxta cráffos iftos depende- 
bant funes. In Bandenfium infula Lontboir dia iti- 
dem crefcit, copiofiffime autem jn. Celebe , quz ma- 
ter eft omnium toxicörum , praefertim in provinciis 
juxta Boegenfem finum fitis. 
Ufus. Baccz hujus plante folummodo in ufu funt, 
quibus pifces capiuntur & enecantur , femi mature 
hujus eliguntur bacce tam integrae , quam fine ex- 
terna jpfarum carne , tam recentes quam ficcatz, 
que conteruntur cum cancellis Koeman diétis, qui 
in vacuis Limacum cochleis reperiuntur , quidam ê- 
tiam portiunculam addunt excrementi humani , atque 
ex hac maffa pilulas formant magnitudine Ceraforum, 
Tom, V. quas 
XVIL HOOFDSTUK. 
De bes-dragende Tuba-Struyk. 
ben en Vogelen vergeeft. Men beeft daar van 
zoorten , bebalven nog een kleender ‚die men voor 
een bezonder geflacht boud: te weten 1. Tuba batcifera, 
2. Tuba radicum. 3. Tuba flava. 4. Folium lunatum 
minus: zullende ieder zyn byzonder Capittel bebben. 
e WE eeft ons in Indien de nootjes „waar mede men 
Pie 
3 
1. Tuba baccifera is een groote wilde ranke, in "t 
gemeen een arm dik, zomtyds ook een been dik, met een 
groove gefcheurde „en zeer ruyge fchor(Je; de xyde-takken 
of ranken (die gemeenlyk 5,6 en meer vademen lang zyn) 
eyndigen in ftyve Clavieren, die zich om andere takken 
vaft maken, daar aan ftaan de bladeren meeft in ryen 
tegen malkanderen, doch verwiffeld, enkeld , en in wyde 
tu[Jcben.plaatzen. Dezelwe zyn groot , ftyf als pergaments 
bertformig , met een ftompe [pits, een band of een [pan 
lang, 9 vingers breed, boven boog-groen, beneden boog- 
ged, en wat wolachtig. Zy flaan op lange flyve flees 
en, by haren oorfpronk een bogt bebbende, waar door dé 
meefte bladeren agterwaarts gebogen ftaan. 
Aan de dikke ranken groeyen lange troffen, wel 1% 
voet lang , en in verfcheide korte takken verdeeld , daar 
aan men voor eerft knopjes als fpelde-boofdjes ziet , de- 
welke baar openende vertonen bloempjes in zes witachtige 
blaadjes verdeeld , die agterwaarts omgebogen zyn, in de 
midden met een knopje , waar op 3 a 4 zandkorreltjes 
flaan, waar uyt de vruchten werden. 
_ Het bloeyzel is vuyl van reuk, gelyk Phallus Demo- 
hum, of /poelwater , bier op volgen veele vruchten druyfs- 
gewys by elkander bangende , wat kleender dan druyven, 
langen tyd wit, daar na rood, ten laatflen uyt den pur- 
peren fwattachtig , gemeenlyk flaan 2 en 3, zelden 4 by 
malkandet ; op een graauw voetje; "t welk dik is, pyra- 
midaal ‚en gerimpeld, Onder bet buytenfte weeke vlee/ch 
vind men een ronde korl, in de groote van een ker/Je- 
Seen, of wat groter , rimpelig of gegranuleerd , beftaan- 
de uyt een bardacbtige fcbaal, doch die zich ligt breeken 
laat, en aan de eene zyde een opening of fcheur beeft , 
binnen met een witte beeft, dewelke zig in tween laat 
delen. Het bout van °t touw is taay en poreus , aan de 
ranken fcbier onverbreekelyk. Reuk en fmaak van de ge- 
wrevene befién is onlieflyk, vies, en walgelyk, 
Naam. In’: Latyn luba Baccifera, im de Apothe- 
ken Cucculi of Coculi Indi. Op Maleyts Tuba Bidji. 
Amboinfch Tuhä en Fuhe; en in "t byzonder biet deze 
zoorte Tuba Tuni: Op Hitoe Camulu hahua, en op 
Loeboe Mehu hóa, By de Ternatanen biet zy eygentlyk 
Bori, gelyk zy de voorgaande Bori in *t 6 Boek cap. 49 
befcbreven , Boruro noemen. Bandinees Tube en Tuhe. 
Javaans Boproón: Baleyts Bunproón. | 
NB. Tuba in "t Maleyts zjn allerbande dingen, za. 
den vruchten, en bladeren, waar mede men F'iffcben en 
Vogelen vergeeft. Maar bet Ternataanze Bori of Boruro, 
zyn dingen ‚die flerk braken maken. 
Plaats. Het aft omtrent de Zeekant , daar bet fteen- 
achtig is,en groote klippen ftaan , befcbaduwd van hooge 
boomen. In Amboina vind men bet weinig , meer op kleen 
Ceram .omtrent..Combello en. oud Loeboe, alwaar ik tous 
wen gezien bebbe dikker dan een been ‚de boomen oplopen- 
de, en de vrucht-dragende trofjen bingen langs de dikke 
touwen. Het wat ook op "t. Bandaze Eyland Lonthoir; 
maar bet meefte beeft men op Celebes , de Moeder van alle’ 
venynen, Principalyk in de Provintien langs den Boegi- 
zen bogt gelegen. 
Gebruyk. Alleen de befiën van deze plante zyn in ge- 
„bruyk, om de Viffen daar mede te doden; men neemt de 
balf rype befiön, met en zonder bet buytenfte vleefcb , zo 
wel verfch als gedroogd , wryft dezelve t zamen met de 
kleene Cancellis of Krabbetjes , Koeman genaamt „inde ver- 
latene flekke buysjes zich opboudende; zommige doen "er 
ook een klontje Excrementum humanum daarby, ma- 
ken dasr van pillekens , in de groote van Kerffen, die zy 
s 7 2 dan 
