36 HERBARII AMBOINENSIS Liber VII. cap. XVII: 
quas aque injicuunt tam dulci quam falfe feu mari- 
ne, praefertim vero In foveis ftagnantis aquz mari- 
nz. Pifces avidiffime hanc petunt paftam , omnes: 
que, qui hanc devorarunt, moriuntur ac vertiginofi 
prius fupra aquam circumnatant, ita ut facillime ca- 
i poflint, atque itmnoxie comedi, omnes enim Tu- 
be fpeciés non lethale exhibent venenum, fed tan- 
tum vertiginem cauffant in flaccidis pifcium & avium 
cerebris , putoque, fi tales vertiginofi pifces in re- 
' gentem inmitterentur aquam , quod reconvaleícerent, 
“ uti id in alia tentavi planta, que vero debilior erat, 
ac minorem przítabat effectum feu operationem 
quam vera Tuba. , à slc ae er 
In Hitoea experimentum etiam fuit inftitutum in 
corpulentis hominibus , qui binas tales baccas innoxie 
adfumere poterant , ut ipforum corpus per hasce 
purgaretur. Hisce baccis Papoenfium infularum in- 
cole aves Paradifiacas capiunt , que minores nec Ha 
elegantis funt coloris quam Aruaenfes. Aves he coag- 
mentate fimul quotannis precifo advolant tempore 
in hasce infulas, atque in ge Ee Gelolo partem , 
Weda dictam, potumque fuum quzrunt in foveolis 
altarum arborum, in quibus aqua pluvialis ftagnat , 
illarum una quafi ab aliis mittitur ad guftandam iftam 
aquam, que falva rediens aliis perfuadet , ut ibi ad- 
volent ac potent.. Papöenfes interim alacriter has 
adfcendunt arbores , & aquam hanc infectant per hos- 
ce nucleos contritos, omnes itaque aves, qua hanc 
hauferunt aquam, vertiginofe in terram decidunt, 
ita ut facillime fint capienda. 
Macaffarenfes ac Boegenfes albas & inmaturas hag 
baccas, fed fumo induratas fecum ducunt, quum 
trans mare alias petant peregrinas terras, ut Cito pi- 
{fees capi poffint , quum in quibusdam morentur locis. 
Cancelli, ifti ab. Ambrofio, Pareo depinguntur, vo- 
canturque ipfi Bernhard l'Heremite. | E 
i Blac. plania telden itidem ac Malabara crefcit, 
in 
Surmenes ejus núcleos, quos inliniunt fruétibus Facas 
feu Socci apertis , quorum recenti pulpe infpergun- 
tur, quosque vaccz ifte avidiffime expetunt, unde 
vertiginofz evadunt, ita ut facillime capi vel trans- 
fodi poffint. i 
. Javani hos fumunt nucleos, conteruntque cum Pi- 
pere, allio, & lumbricis, paftamque hanc torrent, 
atque ex hac globulos formant , quos aquarum fun- 
do inponunt, mox ad hosce pifces tendunt alliciti 
penetranti ifto odore, quique hosce comedunt verti- 
ginofi fuperpatant, ut capi poffint. AAA 
‘In Hort. Malab. tom. 7. Fig. 1. Malabarice voca- 
tur Matsjatam. Bracmanis Garundo Pala, Portugallice 
Fruita Matta Peyre, Belgice Water-quaat „ubi defcrip- 
tio cum noftra fatis quadrat, fed icon differt, ex qua- 
nam vero cauffa me latet. ` Adnotator vero D. Com- 
melinus in iftud adnotat caput, eosdem hosce nucleos 
in Pharmacopzis vocari Coculos Indos. talis. Coculo 
d'Indiano & Galuffa de Levance, non autem adfentiri 
poffum, reducendos effe ad Solani furiofi fpecies, 
uum nulla inter hasce plantas fit convenientia, quin 
aa Solana alte quoque referantur plante , que furio- 
fam, ac pifces enecandi poffident qualitatem, - 
t >. 
" Tabula Vigefima Secunda 
Tubam exhibet. Bacciferam, miris flagellis & gyris intrica- 
tam, Con Gd B que Coculi Indi a Pharma- 
copas vocäntur, (ai AB he, > s 
Litt. A flores de 
natutali fua f 
æ filveftres vaccas & hircos capiunt , coritufos. 
amaral magica, & B Jv La 
dan op "t water fifoyen, zo wel zoet als zout water, 
doch inzonderbeid in kuylen van bet [laande zee-water. 
De Viffchen dan fcbieten graag ma dit aas, en alle die 
"er van eten, flerven of dryven duyzelig boven op bet 
water, dat men ze gemakkelyk vañgen kan, zynde niet 
te min. onfcbadelyk te eten , want alle Zoorten van Tuba 
zyn geen dodelyk vergift, maar maken flegts een duy. 
zeling in de fwakke berffenen van de Wijchen en Vo. 
gelen, en ik gelove , zo men deze duyzelige gaften ftrax 
wi ver/ch water [meet ‚dat zy wederom bekomen zouden, 
gelyk ik aan een ander plante geprobeert hebbe , dog die 
Jiapper van werking was dan de regte Tuba, 
Op. Hitoe is bet ook geprobeerd, dat Corpulente men- 
Jcben 2 van deze koris zonder jebade..konden innemen, 
om een purgatie daar van te hebben. Met deze korls 
vangen de Inwoonders van de Papoeze: Eylanden de 
Paradys-vogels , Soffu genaamt , zynde kleender en fleg- 
ter van coleur dan de Aruaanfe. Deze Vogels vliegen 
‚met troepen , en komen jaarlyks op baar e rya 
gevlogen in de Papoeze Eylanden, en.op bet Zuyder-deel 
van Gelolo, Weda genaamt. Haren „drank, zoeken zy 
inde kuyltjes van de hooge boomen „daar bet regen-water 
fiaan blyft, daar heen zenden zy een uyt. baar allen om 
le proeven, die dan wederkerende, en geen leizel gevoe- 
lende., den gebeelen troup beweegt om daar uyt te drin- 
ken; Duch ondertuffchen klimmen. de Papoezen veerdig 
in de boomen, en vergeven.dat water. met deze korls ges 
wreven. Alle de vogels dan , die daar uyt drinken , wers 
den duyzelig en vallen ter aarde, zoo dat men ze gemaks 
kelyk vangen kan. Exe. ef? 
De Maccaffaren en Boegis voeren deze korls noch wit 
of onryp geplukt en in den rook gedroogd., by bun, ale 
zy op Lee na vreemde plaatzen varen, om metter baafk 
Vijlen te vangen;daar zy pleyfteren. 
. De voornoemde Cancelli zyn die krabbetjes „dewelke by 
Ambrofius Parée afge/childerd , ea genaamt , werden 
Bernhard l'Heremite. o ie 
Deze plant waft mede op Ceylon en Malabaar , alwaar 
de Inwoonders de wilde Koebeeften.en Bokken weten te 
vangen, nemende de geflotene korls en fmeren, dezelve op 
de vruchten. Facas of Soorzakken, te-weten opgefneden, 
en op derzelver vlee/ch gefmeerd , waar na de Kocbeefien 
zeer gretig, en daar van duyzelig werden, dat men ze 
.gemakkelyk vangen of fchieten kan. 
De Javanen nemen deze korls y wryven ze met peper y 
look , en. pire , braden bet , en maken bolletjes door van, 
en leggenze in water op. de grond, zoo fcbieten ftrax de 
VifJcben. daar na, door den flerken reuk aangelokt , en 
werden duyzelig, dat men ze vangen kan. > 
Ín Horto Malab. Tom. 7. fig. 1. wertze in 't Ma- 
labaars-Matsjatam „ Ze ’t Braminees Garundo Pala, in 
Portugeefcb Fruita’ Matta Peyre „in ’t Neederduyt/ch 
Water-kwaat genoemt swaar in de befcbryoing met de 
onze redelyk wel overeenkomt, doch de aftekening verfchilt, 
uyt wat oorzaak, weet tk niet. Den Adnotator Com- 
melinus op "t zelve. Capittél , merkt dat bet dezelve kor- 
rels zyn, die men inde Apotbeken Coculus Indi noemt. 
In "t Italiaan/ch, Coculo d'Indiano en Galuffa de Le- 
vance , dech tk kan niet toeftaan, dat men bet onder de zoor-~ 
ten van Solanum furiofum zou 
geen gelykenis tuffen. die twee planten is, of men moefte 
onder de Solana noch meer diergelyke gewaffen brengen y 
die een dolmakende , enV ifch-dodende kragt bebben. 
zoude brengen „vermits gant/ch. 
De twee- en twintig fie Plaat 
un Ze 
Viriobat de Tuba baccifera, met wonderlyke firengen door 
‘celkander gevlogten, en zyn beffen, welke de Coculi Indi 
- by de Apothekers genaamt werden. — - ‘ 
d: 
en in haar natuurlyke gedaante. 
Te cachet: aed 
` ; d LABES S 
aan de Bloemen in se groote, en | 
