38 
Tuba radicum terreftris feu nigra dicta in ficco 
crefcit Solo, in vallibus nempe & ad montium De: 
des, que longa itidem gerit flagella pollicem crafla, 
externe ex fulco nigricantia, teneris maculis nota- 
ta , parumque rugofa..Ipforum lignum internum € 
durum, fed porofum ; fique amputetur , pauca ex- 
ftillat ]ympha , -lignumque, exficcatur pallide flave- 
fcens: Non tam fortem fpirat odorem , quam que 
ad palüdes crefcit, fed fere inftar odorati Siri Utan. 
Arbores adfcendit per funes fuos , e quibus incurvos 
ac breves emittit ramulos nodofos, articulum Circi- 
ter longos; e quibus duatuor quinqueve excrefcunt 
rachides nodofz quoque, quibas tria , quatuor, & quin- 
que foliorum paria infident direéte fibi obpofita „quo- 
tum quzdam quatuor pollices longa funt , binos di- 
gitos lata, quzdam feptem & octo pollices longa ; 
& quatuor digitos lata , non ita inferius anguftata quam 
pracedentia , fed lerumque. latiora , fubtus glauca. 
Tenera „foliola NE menfe Octobri haec 
planta flores profert ;exriftis.nodis progerminantes, 
qui racemofi longis infiftunt pedunculis, ` ` 
-- Flores-hi magnitudine -& forma conveniunt cum 
floribus Fabarum ,amplurh-nempe petalum feu vexil- 
lum retrofle&itur , cui fubponitur alterum minus pes 
talum caring forme, in quo cornu continetur frs 
mum , horum color eft lete purpureus, odoris grd- 
ti, inftar florum Lingow, fed paulo debilioris  fapor 
Violarum adcedit fapori's antequam fefe aperiant hi 
flores, colorem habent pallide viridem , atque ad 
tatum mollefcunt, viridibus. infidentes ealicibus. 
Hec fpecies vocatur. Tube Radicum nigra, Am- 
boinice Tuba Mette, quum ejus folia ab inferiore 
parte non ita alba feu cinerea fint.quam preceden- 
tis: item Tuba abbal feu filveftris Tuba, quum prior 
. aliquando colatur ad pifces capiendos : Silveftris ve- 
- ro hac. fpecies non ita efficax eft, nec ad piíces ins 
ficiendos adhibetu« een 
*w E. "Tabula F'igefuna Tertia 
Tubam radicum exhibet albam, que ad plantas filiquofás 
floribus papilionaceis, foliisque compofitis pertinet. 
E. + 
HERBARII AMBOINENSIS ` Liber VII. cap. XX, 
De eygentlyke landzoorte , de fwarte bygenaamt , waft 
op bet droogte , te weeten in de Valleyens en vaan de voeten 
der bergen, beeft meede lange touwen, een duym dik, 
van buyten bruyn-fwart ‚met graauwe plekken bezet, en 
wat ruyg. Het bout van binnen is bord. doch vol gaa- 
tjes. Als men bet afkapt , loopt er een weinig water uyt, 
en bet bout befterft bleek-geel. Het riekt zo Gert niet 
als dat aan de Moeraffen waft, maar bykans als bet wel- 
riekende Siri Utan. Het loopt de boomer? op. met zyn tous 
wen „en fcbieten daar kromme en korte takjes als knoeften 
uyt, omtrent een lidt lang , daar aan.4.en 5 dunne ri 
kens fiaan op Jiyve knietjet sen daaraan 3. 4cens Paaren 
bladeren , regt tegen alba: Zommige zyn vier duy» 
men lang, 2. vingers breed , zommige pen 8. duymen 
lang j eu 4 vingers breed 5 20 fmal niet naar agteren als 
de voorige , maar doorgaans breder’, van onderen blaauw» 
groen. 
De jonge blaadjes zyn geelachtig, in de maand Oétos ` 
ber gewind dit gewas bloemen , voortkomende uyt de 
voorgenoemde knoeften, op lange. fbeelen met troffen. 
` De bloemen zelfs zjn van groote en fatzoen bet boonens 
bloeyzel gelyk, te meeten een breed blad agterwadrts ge- 
keert , en van onderen een ander. blaadje , als een (che, 
tje geformeert „daar in een [tyf boorentje legt , van verwe 
ligt-purper , van reuk lieflyk, als Lingoo-bloemen , doch 
wat flapper ; den finaak isials: Violen.| Eerze opengaan, 
zyn2e bleek-groén, en zagt tn 't aantaften , agter in groene 
buyskens ftaande. 
Deze zöorte noemd’ men Tuva Radicum nigra, in 't 
Amboinfch Tuba Mette, om dat de bladeren aan de on- 
dérffe zyde zo wit of licht-graauw niet Zyn gelyk aan 
de voorgaande. Item "Tuba: abbal of wilde Tuba, om 
dat de voorgaande zomtyds gebavent en aangequeekt 
werd tof de Vi/ch-wangit. wilde daar en tegen is 
Oerre-zo0' kragtig niet, em wert tot bet Vijch-vang: 
niet gebrukt. E De 
De drie-en twintig: fe: P laat 
Vertöont de witte Tuba wortel’, welke tot de. bn 
gende planten bekoort, met kapel-formige bloemen; er 
t'Zamengevoegde bladeren; SZ 
pdf 
A Ai. 
n^ 
fi S 
e 
CAPUT VIGESIMUM. 
Tuba flava. Daun Bulan feu Tali > 
Coening. 
T feu flava Tube fpecies cum prima magis 
convenit, ejus enim inferior. funis brachium 
feu pedem craffus eft, rugofo fiffoque obdu&us 
cortice , fubfequentium vero ramorum, binos tantum 
digitos crafforum , rotundus eft & glaber, feu parum 
ftriatus: Craffus ifte funis ad magnam prorepit di- 
ftantiam , antequam in alios minores ac tenuiores fe- 
fe explicet funes , qui mox fefe dividunt in alias te~ 
nues rachides, pennz feu culmi craffitiem habentes; 
atque ubique fefe adftantibus inplicant arboribus ac. 
herbis per extremitates, quz initar clavicularum in- 
fleétuntur. EV. ESS e 
Folia ejus folitaria funt, tereti firmoque infidentia 
petia, inferius nodofus ac finuofus eft, atque in 
Ke u E 
gem : Kee: réi 
cunétis æ fpeciebus obfervatur , funt autem cor- 
diformia; fed inferius non excavata, candemque fe- 
re latitudinem quam longitudinem habent, a fex ad 
oto novemque pollices, inferius prope petioli ortum. 
quinque- concurrunt cofte , M mper s in brevem & 
obtufum definunt apicem: "Ten 1 
funt fere inftar plenz lung, albicantia 
cet jam viridia fint, quumque leviter fricentur vel 
comprimantur , nigra fupermanent ipfius veftigia , te- 
neraque ejus folia ficcata nigrefcunt. ©. |. 
Ex ftipite ac craffiffimis flagellis fimplices excre- 
fcunt petioli , fesquipedem circiter longi, qui in bre- 
ves ac flaccidos laterales dividuntur ‘racemos, digiti 
articulum circiter longos. ; db pda 
& mollia, li- 
` Hi 
Tenera folia rotundiora ` 
SX HOOUFBSTUK - 
“De geele Tuba-Struyk. .- jipa 
O derde of geele zoorte van Tuba, beeft met de eerte 
meer dvereenkomfi, Want bet onderfte touw is een. 
2709 of een been dik, met een ruyge gefcheurde 
feborfe, maar aan de volgende takken e Loge 
vingers dik omg, is xe rond enveffen , of een weinig: ge- 
Jireept.... Het dikke touw loopt een groot eynd voort „ eer: 
het zich in andere dundere verdeelt „maar de andere ver- 
deelen baar dan {chielyk in andere dunne ryskens „in de 
cx ws een febaft E egen > die zich overal aan 
naa[Le ruygte en boomen flingeren met baare eynden.g 
die zich-als Davies atari eeh geg 
De bladeren ftaan enkeld , ieder op een. Ce ; dunne, 
Jeyve Del, agter met een bochti knietje , ge yk alle Tuba 
geflachten ; zy zyn bertformig ;doc agter zonder inabyk, 
de 
aster by den oor/prong des De 
n ze oyf T 
t zamen ftotende ,vooren in een korte en flompe [pits eyn-: 
digende, De jonge bladeren xyn:ronder ,bykans als een‘ 
volle maan , witachtig, n week, fchoon-ze al: groen ges 
worden zyn , als men met: een d zones Haaf boef 
Jirykt of drukt „zo worden parte lidestonsl „die ook 20° 
pny he ^ de gebeel jonge bladéren gedroogt zynde, wor- 
en gs (ow tt x CEN > ha : 
Uyt den. flam of dikfle tanken: komen enkelde Becher: 
voort , omtrent een-en een half voet lang , dewelke zig in 
korte en flappe zyde takjesverdeelen , omtrent een lid van’ 
een vinger lang. GEET "SS ES 
De- 
ang; ( n 6. tot 8-en9 duymen y j 
«dil 
8 
