4p HERBARII AMBOINENSIS Liber VII. cap. XXI. 
Primo meo adpulfu in hasce terras audivi a quibus- 
dam , in Amboina quoque Rhabarbarum repiriri, 
quod tam elegantem ac flavefcentem gerebat radicem, 
quam genuinum , quodque inftar Braffice ampla pro: 
duceret folia , quum vero mihi demonftrarent lo- 
cum, in quo crefcebat , comperi precedens Tall 
Coening effe; quod re vera cum Rhapontico con- 
veniebat. Amboinenfes rafuram crafli hujus ac flavi 
funis fumunt , quam Emplaftri forma malignis in- 
ponunt variolis feu Bobbe, ad illas depurandas ac 
curandas. 
Tabula Vigefima Quarta 
Ramum exhibet Tube flava. 
CAPUT VIGESIMUM PRIMUM. 
Folium lunatum minus. Gamat. 
‘a D Tube familiam quoque pertinet Gamat, licet 
A non fit funis lignofus, eft enim convolvulaceus 
—* ~ frutex , plurima .emittens. tenuia flagella, vix ` 
culmum craffa & herbacea, nihilominus adeo dura, 
ut frangi nequeant, rotunda ac pilofa. 
Folia fimplicia firmis infident petiolis , prope or- 
tum finuofis: Sunt autem cordiformia fed non finuo- 
fa feu excavata, fed petiolus inplantatur directe ad 
: oram prope rubram maculam, ubi & quinque nervi 
concurrunt, fuperne flavefcentia , inferne glauca, ac 
tenuiffimis pilis hirta, tres qdatuorque pollices lon- 
ga, totidemque lata, feu paulo latiora , in obtufum 
picem seuren. SSS SS 609 c X ik» m 
` Flores parvis increfeunt racemis , funtque pufilli 
"flofculi.ex fex petalis conftantes , ex viridi flave- 
fcentes , fex ftamina gerentes, hosce inféqüuntur 
bacce pufille , ex rotundo parum compreflz , ro- 
tundo infidentes pericarpio ,;inftar fruétuum Pfeudo 
chinz, vix magnitudinem habentes granorum Pipe- 
ris, primo pallide virentes, dein rubre; ac tandem 
ex purpuro nigricantes ac molles , füb (emm pellicu- 
la aquofa reconditur medulla, que*comprefla ma- 
nus purpureo inficit colore inftar baccarum Sambu- 
ci, odoris fortis & ingrati, intus vero reconditur 
officalum fübrotundum; planum , parumque granulo- 
fum, & pallide virens. Floret Julio , fructusque“ Au- 
fto maturefcunt. Nullas emittit claviculas fed tam 
rmiter adftantibus fefe inplicat herbis, & fruticulis; 
br ipforum cortices intret, copiofamque gerit fron- 
em. ; h NESS; : sens Lab 
Nomen. Latine Folium lunatum minus: Malaice € 
Baleyice Gamat , & Daun Boelan Baboeloe. Amboinice 
in Hitoea Wali Hulan Hakulu. Ternatiee: Gumi gi- 
‘mati, H e. funis lentus. 
4. Locus. In defertis crefcit hortis, & in apricis valli- 
bus fab fruticibus , fed raro obcurrit. Re 
4 bue ndo Wa Te í 
mam adhibent artém'," contrita ejus folia exter- 
Prim a g: 
majorique argumento obfcura ifta rubens aqua fan 
vaert Cis 2. E : a fan- 
guis ejus fingitur effe, quum mirabundus ger feu 
incola hee credit, ac curatrici fat magnam pecuhiz 
Am. 
Ik beb ook by myn eerfte aankom[L in deze Landen, 
voorzeker hooren zeggen, dat in Ambon Rbabarber ge. 
vonden werden, zoo fchoon en geel van wortel, als de 
regte, met groote bladeren als kool , en als ik op die aan. 
geweze plauts nazogte, bevond ik, datze de voorgaande 
Tali Coening daar mede meenden , dewelke in der daat een 
gelykeniffe met de Rbaponticum beeft. De Amboinezen ne- 
men ook bet fcbrapzel van den dikken of geelen touw, 
en leggen zulks ply/ters gewys op quaadaardige pokken 
of Bobba, dewelke zy daar meede zuyveren en genezen. 
De vier- en twintig fie Plaat 
Vertoont een Tak van de geele Tuba-Struyk. 
— 
A H.0:0-E:D'S (UR 
Het kleyne Maan-formig blade. 
Ot de maagfchap van Tuba beboord ook Gamat 
T "boewel ze tot geen boutachtige touw werd, «vant 
bet is een flingerende beefler , met veele dunne ran: 
ken, quaalyk een firoobalm dik, en krydacbtig , niet te 
min zoo taay , dat menze niet breeken kan, ronden bay- 
fig. 
"De bladeren Baan enkeld. op VE a fleeltjes , die by 
baar ootfprong een bogt bebben. Ly zyn bertvormig „doch 
zonder klove, of met een vlak bogtje ,. en digt- by de 
‘kant van «onderen wert den fleel ingelaten: by een rood 
plekje, alwaar ‘ook Wyf. nerven t zamen floten ‚boven - 
ligt of geelgroen, van onderen blaauw-groen ,.en met 
fyne baayrtjes bezet „3 en 4 duymen lang, even breed, 
of wat meer , met een ftompe [pits 
Het bloeyzel flaat aan kleene dollen; en zyn kleene 
blommetjes van 6 blaadjes gemaakt , groen-geel van coleur, 
met 6 draadjes binnen, daar op volgen kleene befiënsuyt 
den ronden wat gedrukt, in een rond bolleken ftaande, 
gelyk de vruchten van Pfeudo China ‚pas zoo groot als 
peper korls, eerft ligt-groen, daar na root, ten laätfien 
uyt den purperen fwartachtig en week. Onder éen dum 
buydekpn leyt een waterachtig merg, in’t drukkende 
banden. purper verwende, gelyk de vlier-befiën , fterk en 
` onlieflyk van reuk. Binnen leyt een rondacbtig , plat , wat 
gekertelt en ligt-groen fléentje. , Het bloeyd in Fuly en 
rypt er Het becft geen-clavieren , maar Jet 
zig egter zoo vajt: om de naafte ruygte, dat bet inderzel- 
ver Jeborffe fmyd , en is overvloedig van doof. 
el 
Naam. In't Latyn Folium lunatum minus. Maleyts 
en Baleys Gamat , en Daun’ Boelan Babel, Amboin/cb 
op Hitoe Wali Hulan Hakülu. Ternaten Gumi ginati, 
dat ts’, taaye tout.) ISG Taig? muiters 
Plaats.‘ Het waft in: verlatene tbuynen- en Zu opene : 
$ 
Valleyen „onder bet krevpel Yojcby doch men vind bet 
weini DEES RAS GAA E 
: Gerdyk: Het auier’dweel'gebruykt tegens bet uyteal- ; 
len van bet bag j im bêete dagen encom het zelve wë- 
der digt te-dóen waffens men kneuft de bladeren in water, | 
en drukt den zap met. de bandenwyt, daar na fleld men het 
éen nacht in den dóuw , 200 komt-beven op een ligt-groes e 
Galert of lil, en onder blyft ven -donker-bruyn-avaters 
' als mom: ^ Met het. bovenfte lit fmeerd: menbei baayr , eb. 
laat bet droogen tot dag Fyzen Zem tegen den avond wafcht. 
men bet boofds de voornoemde as gevenze. ook . 
binnens lyfs tegens de mild zuicbt ende koortzen daar uyt 
ontfpringende „wiens favellingen bet doet flenzen en ver- 
melten. - Ee bedryven een aardig bedrog met deze 
Cure’, leggende de pexorevene:bláderen van buyten op de 
verbarde milt ; als ze de woornoemde Papeda bem. eer) 
Hei. A cei gay rd de: afgenom 
bladeren “in Water leggende , 'vértoonenze- dem patient bet 
Jtyfzel „en maken bem wys ¿dat zulk v de gefawollene milt 
zy 5 die zy bemsuyt betolyf getrokken bebben „ tot»meer= 
der bewys dem voornoemden rooden. 2ap als, quanswys 
bloed wyzende. © Den werbafterden: Indiaan: gelooft Salt 
en betaald de Meeftereffe waor baare konfl al gewillige” 
PEER HT 
E De 
PUE SE f 
