bL 
^ 
ee an nn de 
VII Boek. XXII Hoofiff. 
Amboinenfes confundunt hoc parvum Daun Boe- 
lan cum Convolvuli fpeciebus Ampas Ampas dictis, 
que forma modoque crefcendi tam aréte inter fefe 
conveniunt, ut vix di(tingui poffint. Ampas Ampas 
autem folia. paulo majora funt, fláccidiora, & acu- 
tiora , atque inferius decem gerunt rubentes feu pur- 
ureos nervos , rubrumque emittunt fuccum „fed nul- 
E Papegam , que poftea libro nono ulterius de- 
feribentur. 
Tabula Vigefima Quinta 
Ad Fig. 1. Ramúm exhibet Poli lunatí minoris , quod vè- 
ra Smilacis fpecies eft. ) 
Fig. 2. ramulum exhibet Tube filiguofe , que ad plantas 
leguminofas foliis compofitis pertinet, ^ : : 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. 4: 
De Amboinezen vermengen dit kleene Daun Boelan 
met de zoorte van Convolvulus, eygentlyk Ampas Am: 
pas genaamt, aan gedaante en manier van waffen met 
malkander 200 na overeenkomende , dat men xe qualyk on- 
derfcheyden kan. Doch de bladeren van Ampas Ampas 
zyn wat grooter , flapper , en Jpitzer', hebben van onderen 
Io roodachtige of peerze zenuwen , geven ook een rooden 
zap, maar geen Papeda,en zullen bierna in ’t ode Boek 
naarder befchreeven werden, 
De vyf- en twintigfte Plaat 
Vertoont in de eerfle Figuur een Tak van het 4/yne maan- 
formig_bladt , het geen een waare zoorte van Smilax is: 
De tweede Figuur verbeeldt ‘een Takje van de Tuba filiquofa, 
welke tot de peuldragende gewaffen met € zamengeftelde 
bladeren behoort. i 0: 
CAPUT VIGESIM. SECUNDUM, 
Tuba filiquofa. Tuba Parampoean. 
Um precedenti Gamat maxime convenit Tuba 
filiquofa , que ejus femina cenfetur , dividiturque 
in majorem & minorem , quarum. pofteriorem 
tanquam vulgatiffimam & maxime notam deferibemus; 
» Parvifolia itaque Tuba filiquofa, frutex eft denfus, 
qui omnes adítantes herbas chordulis quafi complecti- 
tur, quum plurimos emittat laterales ramulos , quibus 
vulgo tria infident foliorum :paria'cum inpari extre- 
mo, atque plerumque bine tresque rachides fimul 
excrefcunt, que prope ortum geniculate funt, qui 
character eft omnium Tubarum, unde & parum ad. 
latera feu retrorfum Bean... e 
Folia elegantis funt forme, Lingoz foliis fimilias 
inferius nempe rotunda, ac fenfim in acutum defi- 
nentia apicem; funtque porro glabra, <firmas.& Co- 
Dis notabilibus defticuta , binos tresque. pollices lon- 
ga » binos. digitos lata, & directe fibi- obpofita funts 
` Flores. funt inftar illorum Lentis, albi cum pauxil- 
lo purpurei intermixti coloris , longis infidentes rå- 
cemis, . Fructus funt filique tenues, plane, parum- 
que rugofe y fere rotunda, digiti articulum Jonge ; 
que continent unum. alterumque ofliculum , magni- 
tudine planorüm & comprefforum Piforum, quz hilo 
notata funt, ubi venulam emittunt, qua filiqua. pas 
rieti-adheret, primo virides, vac dein flavéfcentes; 
-; Racemi hi floriferi in craffioribus quoque-confpi- 
cinatur ramis inftar fibrillarum radicalium dependen- 
tes.. Ejus ftipes vis digitum craflüs eft, rugofus, ac 
verrucis obfitus , durus, lentus „ac fere diffringi nequit. 
- Nomen. Latine Tuba filiquofa. Malaice Tuba Param- 
poean: Amboinice Camubut , & Tube Abbal. Hitoenfes . 
"jllam vocant Camat. ; so 
Locus. “In litoribus crefcit fub arboribus , ut & ad 
majorum fluminum ripas in Hoeloea & Hitoes ora. 
Be Ae ex Tube familia fir, hint’ vires 
ue 
eus folie tipi poffunt, &:adbiberi ad volvulos Ta- 
bacarios, ceterum in filvis 'optimas: prebet chordu- 
las , quibus-onera ac‘ fupellectilis quzdam genera 
conligari poflunt, quum non facile. frangantur , ni mo- 
do Soli exponantür , unde fenfim exficcantur ac fin- 
duntur; , Rise tty 95-3 yeu e 
Tom. Y, 
xum H OOTO STUK 
De Peul-dragende Tuba-Struyk. 
N EL bet voorgaande Gamat: beeft groote gelykenife 
Mz Tuba filiquofa, dewelke men voor bet wyf- 
: Zen boúd „en is verdeeld. in groote en kleene, 
pe van wy de laatfte als meeft bekende , befchryven 
zuen." Hd 
- Het’ kleenbladige dan is een” digte ftruyk, die al: bet 
omftaande als Chordulen san 3 daar aan weele korte 
zyde-takjes ftaan, en aan dezelve gemeentyk:3 paar. bla: 
deren, met een alleen vooruyt, en flaan gemeenelyk 2 
a 3 ryskens by. malkander , bebbende by baaren oorfpronk 
een knietje , bet merktecken van alle Tubas , waar door ze 
wat ter wyde of agterwaarts gebogen fiaan. 
-+ De bladeren zyn van mooye gedaante, de Lingoo-bla- 
deren gelyk, te weten agter rondt, en allenxkens in een 
fiyve [pits toelopende , voorts glad y- flyf , en zonder kene 
nelyke ribben, a eg 3 duymen lank, 2 vingers breed, 
en flaanregt'tegen malkander.. i „on Seen 
De bloemkens zyn oi bet m gaan , wit, met 
een weinig purper aan lange troffen. e vruchten zyn 
dunne ‚platte , en wat gerimpelde bouwen , bykans rond, 
een lid van un ea nes daar inleggen een of twee 
dünne boonen; fu" de groote wan plat-gedrukte. erweten , 
doch. met een: naveltje , daar aan een adertje , "t welk aan 
de kant van: de bouwe vaft bangt ;'eerft groen daar na 
Beelacbigi Si, et E. Gl. i 
^ Dexe iege ver pt Deelen wind men ook aan de dika 
kere: takken „als Vazelingen van wortelen afbangen. Den 
flam is febaars een vinger dik, ruyg „en met wratte be- 
zet, bard, taay', en fcbier onverbreeklyk, - | sl 
Naams Int Latyn Tuba filiguofa. Maleyts Tuba 
Parampoean: Amboin/cb Camubut, en Tube Abbal. 
De Hitoézen: noemen bet Camat. - TEM 
. ‘Plaats.’ Het waft op geboomde ftranden , en aan de kan- 
ten van groote rivieren op Loeboe , en de kuft van Hitoe, 
. "Gebruyk: Dewy) bet uyt de maag han van de Tuba 
is, 200 ‘beeft bet ook de krachten om de vifJcben dronken 
te maken; men neemt de.ranken met bladeren en al , ftootze 
en fnytze in plaffen by bet aflopent zee-water , of plekken; 
die men met fteenen omzet beeft, en daar zig Sardynen 
opbouden, die door deze mixture duyzelig worden „en bo- 
ven. äryven. Het is egter wel bet onfchadelykfle van alle 
Tubas zoorte,Wylwyzende den reuk en fmaak van dege- 
kneusde fteelen, die veel flapper is dan in de voorgaande 
Tubas.,wesbaloen men ook de grootfte bladeren daar van 
ebruyken kan , om bonkes van Tabak daar van te maa- 
en, anders geeft dit de bequaamfte Chordulen om in ^t 
bos deck laften, en buysraat daar. mee te binden, 
die niet ligt breken ‚zo men ze maar niet in de Zonne legt 
avaar door ze metter tyd opdrogen en fPlyten. 
* 
ABE i 
E XXII. 
