VII Boek. XXVII Hooff. AMBOINSCH KRUYDBOEK:. e 
hisce fructibus plures uno reperiuntur nucleo, bini 
nempe , terni , ac quaterni, hi autem ab interna parte 
non concavi funt , fed protuberantem quafi gerunt 
coftam , que etiam in quibusdam Ligni Colubrini 
detegitur fructibus , cujus hanc puto prorepentem effe 
{peciem. 
Ejus radix fibras emittit longiffimas laterales, fub 
terre fuperficie prorepentes, que a rhizothomis ef- 
fodiuntur. . 
: Trunci lignum folidius ac durius eft quam aliorum 
Siriorum, circulos gerens rotundos, quum transver+ 
fum diffecetur. ` 
Nomen. Latine Sirioides alter. Leytimorenfes vero 
bunc vocant Wari Ammo , h. e. Malaice Tali Siri 
feu funis Sirioides. & Tali Siri Kitsjil, he parvus 
Siri Tali. 
Locus. In diftriétu Amahuffu obcurrit prope pro- 
montorium patibuli dictum, locosque amat faxofos, 
Ujus. Leytimorenfes ejus radice. utuntur cum Di. 
nanga mafticata contra abdominis tormina, item mi- 
nutim contufa adplicatur debilibus articulis ac geni. 
bus, que in Paralyfi Indica: feu. Beriberi dolent; at- 
que inceflum inpediunt , (imulque. ejus. propinatur 
pars quedam. Sapor primo, debilis eft, fed maxime 
ad illum-Ligni.Colubrini adcedit, diuque in ore fu: 
per eft:. Externa. cartilaginea fructuum caro editur 
vulgo contra abdominis tormina , que ex flatibus 
oriuntur. : 
Tabula F'igefena Nona ` - 
Ad Figur. Primam ramum exhibet Funis filvatici, qui $7- 
* rioides alter Rumpuio dicitur. a 
Figura Secunda ramum fiftit fraticis farmentofi, qui fos 
pergulanus, feu Syringa alba repens-Rumpuio vocatur. 
zyde niet bol, maar bebben een wytflekende ribbe ,’t welk 
men ook aan zommige vruchten van, Slangen-bout ziet, 
waar van ik oordecle dit een kruypende Zoorté te zyn. 
De wortel fchiet ter zyden uyt zeer lange Vazelin en, 
dewelke onder "t rifch der aarden lopen , en van de Wor- 
tel-mannen uytgegraven werden: ` - AS 
Het bout van den fla is digter en barder dan eenige 
Siri, mede in ’t ronde geftraalt, als bet dwers gekapt 
wert. : Sc s4 
Naam. In't Latyn Sirioides Alter. Die van Let: 
mor noémen, het Wari Ammo, dat i$ in "t Maleyts Tali 
D un touw, en Tali Siri Kitsjil, dat is kleyne 
iri lali. PE Vt ME UN 
Plaats., Het wert gevondenin’tdiftri& van Amabuffu, 
beweften den Gälg-boek, en bemind fieenachtige plaatzen, 
Gebruyk. Die van Leytimor gebruyken de wortelen 
met Pinang geknouwd, tegens büykpyn: Item kleen ge- 
Jlooten wert bet over flappe knien gebonden, dewelke in 
de ‚Beri.Beri zeer doen, en het gaan beletten, als mede 
daar van. wat ingenomen. De fmaak is in "t eerft wat 
Slap, dog trekt merkelyk na. Slangenbout , en blyft lang 
in den mond. Het buytenfte kraakébeenig vieefcb van 
de vrucht, wert meede gegeten tegens gemeene buykpyn; 
dat van winden. komt. me "id : 
De negen en twintig fte Plaat … 
Wyt by de eerfße Figuur een Tak: van een bo/ch-rowe ; het 
welk de ztveeZe Sirtoides by RuMPRIUS genaamt wert, ^ 
De tweede Figuur vertoomt' een Tak van een kruypende 
Struyk, welke de Flos Pergulanus of witte wilde Syringe 
Struyk van RüMPHIUS genaamt wert, 
CAPUT VIGESIM. OCTAVUM. 
: Flos Pergulanus. ‘Pele T: vjedangati. ` 
y Ic frütex eft repens Syringam alam emulans; 
H eujus truncus. inferius. brachium vix craffus eft, 
$- qui autem mox in plura dividitur flagella inftar 
Vitis, comam. gerens. denfam. . " 
Ejus folia utraque parte uniformi funt , illis dome- 
ftice Gumirz fimilia , quatuor & quinque pollices 
longa , binos cum dimidio. ac tres lata, crafla, piñ- 
guia, fplendentia , craffisque & albicantibus. venis 
pertexta; bina fibi funt obpofita, quatuorque fimul 
crucem efformant , atque viridibüs & flaccidis infident 
flagellis. „Ex abruptis foliis, uti & ex lefis. ramis 
Jax exftillat fpiffum , flavum, & vifcofum. Ca 
. Ex foliorumalis breves laxeque excrefcunt umbel- 
le ‚alba fultinentes capita , tubulofaque, quz ftellato 
infident calici y ex quinque amplis radiis conftruéto. 
- :Flores.quodammodo cum illis Jasmini conveniunt; 
fed. breviores gerunt tubos , ex quinque craffiusculis 
petalis conftantes, coloris albentis, que ad tertiam 
partem-conereta funt inftar florum Borraginis. In flo- 
ris centro. erigitur piftillum , quinque albiffimis capi- 
tulis. circumdatum, inftar lapillorum fplendentibus, 
floris autem fundus virefcit , hujusque odor fortis eft; 
incolis gratus, noftratibus vero hircinus , &, ut vera 
dicam, ad recentem. adcedens Oryzam, qui odor 
Malaienfibus Wangi vocatur. Ipfius petala plerum- 
que complicata funt, nec ullos profert fructus, unde 
per furculos propagatur , qui transplantantur. In areis 
prope zdes colitur , ac fupra afferes vel pergulas du- 
citur , quum.denfam format frondem , elegantemque 
praebet umbram. , . 
Nomen. Latine Flos Pergulanus , quia ufus ejus maxi- 
mus elt ad umbrofas pergulas. Malaice & Baleyice 
Pele Tsjedangan., & Fliffe dangan. pom 
Locus. In Amboina raro obcurrit, atque huc dela- 
tus eft ex Java & Baleya, ubi vulgatior eft. 
Ufus ejus hucusque mihi nullus alius innotuit, Difi 
quod fupra pergulas ducatur ob denfam ipfius um- 
bram & odoratos flores , quos Malaienfes mulieres 
amant capillis innectere, 
Tom. V. CAPUT 
XXVII. HOOFDSTUK. 
s; a cos De Luyfel-Blem. jJ ludis 
ae 
Tr Jt wil: een-Syringa Alba Zyn „en "t werd een but, . 
D pende Struyk, met een ftam, beneden een kleene 
-c ; arm dik, maar die zig firax in veele ranken vet- 
deeld., gelyk den wyngaard, d'et van loof. D 
De bladeren lopen achter en voren eenparig toe, de 
tamme Gumira wat gelykende, 4 en 5 duymen lank, 
2; en 3 breed, dik ‚vetachtig,, blinkende met grove witte 
aderen. Zy Baam 2 en 2 tegen malkanderen, en met 
bun 4 in ’t kruys, aan groene en Jlappe ranken. Uyt 
de afgebrokene bladeren , als ook uyt de gequetfte takken, 
vloeyd een dikke, geelachtige, en kleverige melke ` `< 
Uyt den fcboot der bladeren, komen’ korte en ydele. dol- 
len voort, dragende witte knopen met een hals, op ge- 
flernde voetjes ftaande, van vyf-groote frraalen gemaakt. 
De bloemen gelyken enigzints de Fasmynen , doch kor- 
ter van bals, van y dikachtige blaadjes gemaakt, vuyl 
of geel-wit „met baar derde deel aan malkander vaft , ge- 
lyk de bloemen van Borrago. In de midden ftaat een pi- 
laartje , ombangen met 5. fpier-witte knopjes, blinkende 
als Jamie ep de grond van de bloem is groenachtig. 
De reuk 15 Vert, by de Inlanders aangenaam, by de on- 
ze bokacbtig , doch om eygentlyk te zeggen, ma wer[Jcbe 
rys riekende , welken rout men in ’t Maleyts Wangi 
noemd. De bladeren ftaan meeft ven weinig t zanienge - 
vouwen, en bet draagd geene vruchten ‚daarom men bet 
met jonge febeuten verplanten moet. Men voed bet op de 
pleynen by de buyzen, en leyd bet op latten of Iuyffels, 
wanneer bet een digt loof maakt, en fraaye febaduwe 
eeft. zn 
8 Kan. In’t Latyn Flos Pergulanus, ómdat zyn méefte 
ebruyk is tot de toda op de D Maleyts en Ba- 
NL Pele Tsjedangan, en Pliffe dangan. 
Plaats. Men vind bet in Amboina weinig , zynde ber- 
dwaarts gebragt uyt Favaen Baly; alwaar bet geméender is, 
.. Gebruyk. Tot nog toe is my. anders niet bekendy als 
dat men "t op luyffels leyd , wegens zyne dichte fchaduwe 
en welriekende bloemen , die de Maleyt/che Vrouwen 
eerne in de baayren dragen. E das 
oS Gti M ORRIN, 
