TTE 
PER 
VII Bock. XXXI Hooff. 
Indico ab Avicenna & Serapione depicto , quod juxta 
ipforum relatum virtutem habet calidam ac purgan- 
tem, quz in cerulea hac Campana per totam fere 
Indiam nota non obfervatur, 
Galline hec quoque folia quam maxime expe- 
tunt, fepe enim hisce involant fruticibus , ubi folia 
depafcuntur, ac pullis fuis objiciunt, cunéta tamen 
hecce animalia frondem hanc fpernunt, quum hanc 
reperiant inter abrupta & proje&a flagella. Anno 
1690 e Java in Amboinam delatus eft hujus fpeciei 
flos plenus, qui citiffime marcefcit, quam decerpa- 
tur, atque ad candelam ex purpureo rubet colore. 
Schanga Cuspi Malabarorum , Gocarni Bracmanis , 
Fabas d'Brbammane Portugallis , Smalt-kruyt Belgis, 
in Hort. Malab. part. 8. Fig. 38. defcriptum, fupra 
memoratus eft Flos Ceruleus , praefertim fecunda ejus 
feu coerulea fpecies in textu defcripta, ac Breynio 
Cent. 1. cap. 31. diéta Flos Clitorius Ternatenfium. 
Ternatice Bokyni Coteli. ; 
Tabula Trigefima Prima 
Ramum exhibet fruticis, qui Fos Ceruleus & Clitoridis 
vocatur. 
OBS ER VA ERO. 
Hic eft Flos Clitorius flore coeruleo. Thef. Zeyl. p. 100. 
& Flos Clitorius Breyn. Cent. pag. 76. Phafeolus Indicus 
Glycyrrhizz foliis, flore amplo coeruleo. H. Amfi. Tom. 
1. pag.47. & Phafeolus Indicus purgans, feu Galega Pha- 
feoloides Zeylanica flore coeruleo Muf. Zeyl. pag. 10 & 
31. Phafeolus Indicus Glycyrrhize foliis, flore coeruleo am- 
plo, five flos Clitorides Breyn. Prodr. 1. pag. 43. & Cli- 
toria foliis pinnatis H. Clif. p. 360. & Royen. Fl. Leid. Pr. 
p. 369. reliqua vide in Thef. Zeyl. Le, 
5 
t 
been 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. 57 
als mede van bet Granumbile of Bel, én Grarium Indi- 
cum by Avicenna en Serapio afgemaald „welke na baar 
Jchryven , een beete en purgerende &ragt zal hebben , waar 
van in onze blaauwe klokken niets befpeurd werd, boe- 
c: zy Be y door gebeel Indien bekend is. 
€ iloenderen zyn ook gretig op de 
men ziet de Klok- Hennen $ den (ton Se 
afplukken „en bare Kuykens voorwerpen. “Egter ziet men 
alle de voornoemde dieren dit loof verachten , als zy tonder 
afgebrokene en weggeworpene ranken vinden. In’ Jaar 
1690 is van Fava in Amboina gebragt cen dubbelde of 
gevulde zoorte bier van, dewelke zeer igt verflenft ; als 
men ze afbreekt; en by de kaars febynen zy purper-rood. 
Schanga Cuspi by de Malabaren , Braminees Gocarni, 
Portugeejeb Fabas d'Brhammane. Jn 't Duit/ch Smalt- 
kruyt, in Hort. Malab. part. 8. fig. 38. befcbreven, is 
bet bovenftaande Flos Coeruleus „inzonderbeid de tweede 
of blaauwe zoorte in de text befchreven , by Breynius Cent. 
I. cap. 31. genaamt Flos Clitorius T'ernatenfium. In't 
Ternataans Bokyni Coteli. ` 
De een- en dertig fie Plaat 
Vertoont een Tak van een Struyk, welke de Z/gauwe ofte 
de Clitoris bloem genaamt wert. 
AANMERKING. 
Dit is de Flos Clitorius met een blaauwe bloem van de 
Thef. Zeyl. p. 100. en de Flos Clitorius van Breyne Cent: p. 
„76. Indifche Phafeolus met het blad van het Zoer-hout, en een 
breede blaauwe bloem van de Hort. Amft, Part. 1. p. 47. 
en Indifche purgeerende Phafeolus „ofte Galega na boonen 
gelykende van Zeylan. met een. blaauwe bloem in het Muf: 
Zeyl. p. 10 en 31. en Indifche-Phafeolus met bladen van 
het zoet-hout, met een breede blaauwe bloem, ofte de Flos 
Clitorides van Breyne Prodr. 1. p. 43. en Clitoria met ge- 
vleugelde bladen in de Horz. Cliff. p. 360. en in van Royens 
HJ. Leid. Pr. p. 369. het overige ziet in de Tbef. Zeyl. op de 
aangehaalde plaats. } 
CAPUT. TRIGESIM. PRIMUM. 
Ser Abrus frutex. Zaga. 
Aga fabfrutex quoque eft volubilis ac prorepens, 
Ge cujus funis craffior ac lentior eft binis, prece- 
dentibus, non tamen ita ‘lignofus , ejus enim fub- 
ftantia magis juncea eft, ac proin difficilius frangitur, 
incusque parvam gerit cavitatem. — ^ ^" n 
“ Funis hic non rotundus eft fed planus, acfi bini 
concreti effent, ex cinereo & ruffo variegattis. Ejus 
trüncus feu ftipes mox fefe fupra radicem in pauca 
fed longa &,flexilia dividit flagella, atque hec iterum 
fefe in alia minora, que cunéta proximis fefe firmi- 
ter involvunt arboribus vel ftipitibus, fique hos ad- 
tingere nequeant , fibi invicem fefe inplicant, miram- 
que formant intricationem , atque hzc ubique ad la- 
tera novos tenues ac plerumque transverfales emit- 
tunt petidlos , qui retroflexi funt, fimplices, & inre- 
ulares y Hides Potiola infident bina fibi obpofita per 
Sodi: tredecim, ac Be Se paria. 
^ Foliola hxc cum illis Tamarindi conveniunt, fed 
+ fünt tenuiora, Szen pallide virentia h. e. fla-, 
vefcentia, que tam le prebent adfpectum , quam 
in ulla alia quavis planta’, vetúfta vero penitus fant 
viridia, ac fere paralelogramma formant, h. e. figu- 
f ` am & quadragonam , árticulum longa, ac vix 
feni agir lan ES - LL E 
Miram habent proprietatem Solifequam , Solis cur- 
fum adeo precife obfervantia, ut in nulla alia tam 
perfe&am obfervaverim planta, licet Tamarindus, & 
Crifta Pavonis fimilem quoque fed non ica regularem. 
, habeant naturam, matütino enim tempore , quum Sol 
oritur, fefe explicant, totusque frutex laete viridi & 
tenera ornatus eft coma, meridiano tempore furfüm 
fefe claudunt, quedam magis, quzdam minus, prout. 
Soli magis exponuntur, mox dein fefe iterum explí- 
cant usque ad Solis occafum, quum fefe firmiter 
deorfum contrahunt ac claudunt fub rachide, ita ut 
(Tm. Y. fupe- 
"na breyden zy baar weder uyt tot na 
XXXL HOOFDSTUK. 
| De Abrus-Struyk, ` 
) s is mede een dunne kruypende beefter , dikker en 
taayer van touw dan de 2 voorgaande, doch min 
boutacbtig , want zyne fubflântie is meer biesachtig, 
inh aa qualyk te breeken , binnen met een kleene bol- 
eid. 
Dit touw is niet rond, maar plat, en als van tween 
aan malkander gegroeyd „uyt den graauwen en roffen ge- 
mengd, De flam verdeeld zig ftrax boven de wortel in 
weinige „doch lange buygzame ranken , en dezelve weder 
in andere, bun alle om de naafte boomen ofte ftaken zeer 
daft flingerende, en z00 xy dezelve niet aantreffen, vleg- 
ten zy baar om malkander zelfs „makende een wonderlyke 
verwerringe „overal. ter zyde wyt/cbietende andere dunne 
fteeltjes meeft overdavers ‚veele ook agterwaarts gebogen; 
die enkeld , en zonder ordrezyn , daar aan de blaadjes ftaan, 
in 2 ryen over mälkander, met 12. 13 en 14 paren. 
Deze blaadjes gelyken die van de Tamarinde ‚doch zyn 
dunner’, gladder , d Net gras groen, dat is geel-groen, 
zoo, blyde van aanzien, als men aan eenig gewas vinden 
mag, doch de oude worden regt. on, d d 
ralelogr EE, dat is lang wierkantig van fi- 
guure , een, lid lang , en Jebaars een balye vinger breed. 
` Zy bebben een wonderlyke Sonnen-volgende Sen 
den loop der Sonne zoo precies waarnemende , als ik aan geen 
andere Plante zog volkomen gezien hebbe, boewel den Tama: 
tyhen Crifta Pavonisdezelve aard merkelyk mede bebben, 
ant des ogtends, als de Sonne opgaat, breyden zy baar 
uyt, en de Lag Jak pronkt met zyn jeugdig groen; 
des middags fluyten zy baar toe na boven, zommige min, 
zómmige meer ‚naar dat zy ín de Sonne ¿Jean Jirax daar 
onnen ondergank, . 
dan fluyten ze baar vaft toe beneden de Deel, zodanig dat als 
dan de E iiit zyde, °t welk anders de NE ir, 
uy- 
er als een Pa» 
