62 HERBARII AMBOINENSIS Liber VIL cop. XXXII, 
Atque cum hac re optime quadrat illud Plinii , quod 
mihi hic lubet addere , ex libr. ejus 16. cap. ultimo. 
ubi dicit. 
uedam plante in terra gigni non poffunt , & in ar: 
boribus nafcuntur, uti Vifcum, nam cum fuam fe- 
dem non habent, in aliena vivunt,ac dein: nam fa- 
tum nullo modo nafcitur, nec nifi per alvum avium 
redditum maxime palumbis & turdorum. Hec eft na- 
tura, ut nifi maturatum in ventre avium non proves 
niat. &c. 
Uti in Europa obfervatur, quedam Vifca per hye- 
mem folia fua deponere , qualia func Quercui & Ca- 
ftanez increfcentia quedam vero hzc retinent , qua- 
lia funt, que Pino, infident ; fic Vifcum hoc Amboi- 
nenfe eandem fequitur naturam , quod enim Canario 
& Eriophoro increfcit , fua partim dejicit folia , quum 
he arbores fructus fuos proferant , quum & he maxi- 
mam vetuftorum fuorum foliorum partem demittunt, 
contrarium vero obtinet in illis , que Limoni infi» 
dent. : Po ER 
Factum etiam fuit, licet hoc fft rariffimum, ac po: 
tiffimum in Baleya obfervetur , Vifca hec ex nuda 
ropullulaffe terra, füb carice nempe in folo duro 
k argillofo, cui avicula ifta forte fortuna infedit , ac 
fimum fuum ibi depofüit. Hoc inveftigant Baleyen- 
fes quam diligentiffime, cum quo magnas & obcul- 
tas exercere volunt artes, que me huc usque latent. 
Hoc Vifcum gramineum pufillum admodum eft, nee 
ultra .palmam excrefcit. 
Mihi fatis notum eft, Bauhinum aliosque hodier- 
nos auctores negare, Vifca ex ftercore quodam a- 
vium füam ducere originem, putantes ex ipfa arbo- 
rum fubftantia excrefcere, uti verruce alieque ex- 
crefcentie ex hominum corporibus, hanc vero opi- 
nionem huc usque a:pleéti nequeo , quum in om~ 
nibus Vifcis ; que unquam ex arboribus fuftuli,nun- 
quam detegere potuerim, Vifci lignum ex arboris li- 
gno immediate provenire, fed femper externo cortici 
tantum adherebat, quáfi ipfi foret adglutinatum , at- 
que licet quam firmiflime ipfi effet junctum , bina ta- 
men ifta ligna facile feparati poterant; quo modo 
etiam tot Vifca homogenea in diverfis provenirent 
arboribus, que tam diverfa gerunt folia, quales in- 
ter reliquas funt tres ifte memorata arbores ; contra- 
rium faltem nos docet Varinga parvifolia ex putrido 
ligno & muris excrefcens. 
L 
In Ganitro oblongo Amboinenfi, feu Tay Gigi aliam 
Vifci fpeciem quoque inveni, cujus folia ultra quin- 
qe pollices longa, actransverfalem manum lata erant, 
uperne fubrotunda feu obtufa ; craffa , & glabra, fex , 
feptem, & otto nervis longitudinalibus pertexta , qui 
circa folii extremum concurrebant. Baleyenfes folia 
cunctarum harum fpecierum adhibent contra abdo- 
mina tumentia & Hydropica , contrita nempe ipfis 
inponuntur, humores enim adtrahunt & exficcant. 
Tabula Trigefima Tertia 
Ramum exhibet Vifci Amboinenfis aibi. 
OBSERVATIO. 
Varie Vifci fpecies ab aliis etiam recenfentur au&oribus, 
quarum tamen nulle cum noftra quadrant, in primis a 
Sloane in Hifl. Fam. tom. 1. p. 250. & tom. 2. p. 92. & 
Catal. Pl. Fam. p. 76 & 168. & Plukn. Alm. p. 390. & 
Ray. Hift. pl. tem. 3. p. 591. ac Vifci aucuparii przpa- 
ratio invenitur in Valent. Hift. fimpl. p. 231. & Dale 
Pharmac. in 4to. P- 392. atque hoc Vifcum aucuparium 
ex corticibus Agrifolii etiam preparatur , quod defcribitur 
ab eodem Dale in Pharmae. p. 352. 
CAPUT 
Hier op flaat zeer wel , bet geene al voor lang Plinius 
gefchreven beeft, bet welk my luft bier by te zeiten, 
wit zyn 16de Boek cap. ultimo, in °t Duyt/ch aldus luy- 
dende: 
Sommige planten konnen op de aarde niet voortkomen; 
maar waffen. op boomen , want baar eygen zitplaatze niet 
hebbende, leven op een vreemde, gélyk de Miftel, want 
gezaayd zynde , loopt bet geenzints voort , maar uytge- 
worpen door den afgank van zommige Vogelen, meren- 
deels door de wilde Duyven en Lyfters; dit is zyn nas 
tuur , dat bet niet voortkoome, dan ryp gemaakt in den 
buyk der Vogelen , Ec. 
Gelyk men nu in Europa ziet , dat zommige Mare: 
takken des winters baar loof afwerpen, gelyk die op den 
Eyken- en Caftanje-boom waffen , zommige feeds be- 
bouden, gelyk die op den Pynboom , zóó olst ons Am- 
boinfch Vifcum dezelfde natuur, want bet geene op den 
Canary en Capok-boom groeyd , werpt zyn loof ten deelen 
af, als dezelve boomen rype vruchten dragen wanneer zy 
bet meerendeels van baar oude bladeren mede af werpen , 
en ter contrarie bet geen op de Lemoen boom waft. 
_ Her gebeurd ook , boewel zeer zelden , en meeft op Bali, 
dat men deze Miftels uyt de bloote aarde groeyen vind, 
te weten onder bet {ny-gras , daar een barde kley-grond 
is, en bet voorfchreve Vogeltje gezeten, en by geval zy« 
nen afgang gemaakt beeft.. Dit zoeken de Baliers zeer 
neerftig, en willen groote en verborgene kunftjes daar 
meede doen, die my nog bnbekend zyn. Deze gras-Mifte 
blyft zeer kleen, en word niet boven een band boog. 
Het is my wel bekend, dat Bauhinus en andere bes 
den-daagze Schryvers ontkennen , dat de Miftels wyt eenig 
drek der Vogels baren oorfpronk zoude bebben, maar Ju- 
ftineren , dat by uit des ‘booms fubftantie zelfs groeyd 5 
gel k wratten eh andere misgewalfen uyt des mienfchen 
ichaum. ` Dese totns 
men, dewylik by allerley 
men afgenomen: bebbe, nooit bebbe kunnen bevinden , dat 
des Miftels-bout , uit bet bout des booms onmiddelbaar 
voortquam , maar altyd buyten op de Jebor [Je deszelfs 
zy daar dan bingen y 
evenwel konde men de beyde bouten gemakkelyk van mal» 
vaft geplakt was ; en hoe vaft 
kander fcbeyden. En boe zouden ovk.z00 veele Miftels 
van eenerley gedaante op verfcheide boomen konnen voorts - 
komen, die zoo verfchillend loof bebben, gelyk onder ans 
dere de drie voornoemde boomen doen. Immers bet tegendeel 
leerd ons bet uit/pruyten van de kleenbladige Waringe 
fe Sa en prz pi 
et Amboinfche Ganitrum oblongum , of Tay 
Gir, bebbe ik nog een andere zoorte or Loch, E: 
vonden, waar van de bladeren ruym vyf duymen lang; 
en een dwersband breed waren, voren rond of flomp , 
dik en glad, met zes, zeven, en acht zenuwen in de 
lengte, dewelke omtrent bet agier/le t'zamen flieten. 
De Baliers gebruyken de bladeren van alle deeze gewaf- 
Jen, tegens gefwolle en waterachtige buyken gewreven, 
en daar op gefmeerd, want zy trekken de vogtigheid na 
zig, en drogen op. 
De drie-en dertig fle Plaat 
Vertoont een Tak van de witte Amboinfche Miftel. 
AANMERKING. 
Verfcheide zoorten van de Vifcum werden van andere. 
Schryvers ook aangehaalt, dog geene, die met deze over- 
eenkomen » voornamentlyk by S/oane in zyn Hiftor. van Ja- 
maica tom. 1. p.250. en tom. 2. p.92. en in zyn Catal.p.78- 
en 168. en by Plukn. Alm. p. 390. en by Ray in het derde 
deel. p. 591. De manier om de Pogel-lym te maken, vint 
men by Valent. in zyn Hiftor. fimpl. reform. p.231. enby ` ` 
Dalein zyn Pharm. in 4to. p. 342. Lm. Ge ec meede - 
uit de fchorffe van dé Hulft geprepareert wert; het geen be- 
fchreven wert by dezelve Dale in zyn Pharmacol. p.352. — 
XXXIL 
kan ik tot nog toe niet aanne- 
Ais, die ik doit van boo- 
EE en SEHE TEEN 
