L1! 
VIL Bock. XXXIV Hoofifl. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 6; 
CAPUT TRIGESIMUM 
QUARTU M. 
Funis Uncatus Lanofus. Daun Gatta 
Gambir, Bulu Bula. 
Aun Gatta Gambir lanuginofa fimilis eft frutex, 
qui laterales ramos ample extendit , fed non 
aliis fefe circumvolvit rebus , ac bini femper rami 
fibi directe fant obpofiti , aliquando etiam quaterni 
ad unum ortum proveniunt, qui ubique cruciati funt. 
Ramus inferior ex rotundo angulofus eft , binos 
gerens fulcos , ac rugofus eft & nodofus, brachium 
circiter craflus , incernaque ejus fubftantia folidior eft 
illa priorum, fimili repleta medulla, ac fatis copio- 
fam effundens lympham, potiffimum ex ejus ligno. 
Rami ejus quadragoni funt, inftar cornu firmi , ho- 
rumque bina latera prima parum concava vel fulcata 
funt, bina alia excavata feu plana, fuperiores vero 
ex quatuor fulcis conftant , ac herbacei funt, ho- 
rumque fupremum plurima exhibet foliola convolu- 
ta , inter que bine reconduntur gw conso infi- 
dentes petiolo , quedam in flores ac fructus excrefcunt. 
Folia bina fibi quoque funt obpofita ac cruciata , 
fed majora ac firmiora quam in prioribus , feptem, 
otto, & novem pollices longa, quatuor, quinque; 
& fex lata, inferius multis obliquis coftis donata , 
quarum quatuor vel fex prope petiolum concurrunt, 
flava lanugine obduéta,-cofte autem ruffefcunt. Fo- 
lia inferius in binas quoque anguftas definunt auricu- 
las, praefertim ipforum latiffima , unde & cordiformia 
efle. videntur. | | 
Rami ad tactum molles quoque funt inftar ferici, 
ipforumque ore fufca funt, lateralesque rami non 
ita rotundi funt quam. in prioribus, fed magis qua- 
drati. Hami incurvi eundem fervant ordinem uti in 
precedentibus, inque foliorum alis locantur, fed pa- 
rum ad ipforum latera pofiti funt, ita ut inter bina folia 
videantur reconditi hoc ordine.  Inferius foliorum 
par unum gerit hamum , fubfequens binos 4 ac fic 
porro, non autem femper tam precife hunc fervant 
ordinem, -hamique femper ad unam partem , folia 
autem ad alteram inclinant : Inferiora bina vel tria 
hamorum paria incurva funt , nec quidquam aliud 
proferunt, fuperiores vero hanfi molles funt, & ex- 
tenduntur in petiolum firmum ultra digitum longum, 
qui ad extremum ftellulam gerit ex fex brevibus fo- 
liolis compofitam , atque ex hoc iterum petiolus ex- 
crefcit parvus , pilulam fuftinens Fragiformem , multa 
gerentem capitula , ex quibus propullulant flores lon- 
gis ex tubis conftantes, ex albo & flavo mixti colore, 
in quinque apices fefe aperientes, in quorum centro 
longum erigitur filamentum feu piftillum: Hz pilu- 
le majores funt , nec peculiarem fpirant odorem : 
Poft flores fructus excrefcunt, quorum quivis longo 
infidet pedunculo , & angulofus eft ac ftriatus , lanu- 
ginofus, in -binas dehifcens partes, ac fupra umbili- 
catus , ubi & emarcidus adparet flofculus , intus porro 
nil confpicitur nifi ficca ac fufca filamenta; Poft flo- 
rum ac fructuum lapfum capitulum füpereft Fragum 
referens , non ita granulofum, fed durum ac planum. 
Ejus truncus circiter brachium craffus eft, ex duro 
& firmiffimo conftans ligno, ejusque aqua ebulliens 
quafi profiliens lympida eft & dulcis inftar aque flu- 
viatilis, fi vero parum ftagnat, levem contrahit ama- 
riciem & adítrictionem. 2 
Nomen. Latine Funis Uncatus lanofus. Malaice Daun 
Gatta Gambir , Bulu Bulu. Alii hunc Malaice vocant 
Tali Ayer , h. e. funis aquofus. Amboinice Kakabir 
& Abair. mas, quum prior femina habeatur. In Hi- 
toea Kakailo. Ternatenfes comparant cum Cobebba Ma- 
golo Tsjifi, h. e. aquile unguibus ob uncorum for- 
mam, quod nomen alioquin eft Folii Polypi. Diftin- 
guendus quoque eft ab alio Tali Ajer, qui eft Funis 
Murenarum latifolius in Auftuario defcriptus. 
Locus. In fruticofis obcurrit filvis ad montium pe- 
des, atque, uti audivi,in parvis etiam fcopulofisque 
& incultis infulis, ubi trans mare iter facientibus fæ- 
pe conducit, quum aquam defiderent pro potu. 
Tom. V. — : 3 pr Ufus. 
XXXIV. HOOFDSTUK. 
Het wolachtige boekige Touw. 
H; wolachtige Daun Gatta Gambir ‚is een dierge- 
lyke firuyk, die zig met zyn zyde-takken verre 
uit/preyt, doch nergens omflingert , en altyd Baan 
twee takken regt tegens malkander , zomtyds ook, vier by 
eenen oor/pronk , en overal regt in *t kruys. 
De onderfte [lam is uit den ronden boekig , met. twee 
geuten, ruyg en knoeftig , en omtrent een arm dik, bin- 
nen digter van fubftantie dan bet voorgaande 5 met dier- 
gelyke merg, redelyk veel water uytgevende ‚doch meeft 
et pout, 
De volgende takken zyn vierkant , ftyf als een boren, 
en van de vier zyden zyn de twee eerfte een weinig bol, 
of gegeut, de twee anderen uytgevult of vlak, maar de 
allervoorften bebben 4 geuten, en zyn kruydachtig, bet 
uyterfte derzelve vertoont veele blaadjes in malkander gea 
rolt, tufJcben baar verbergende twee pillen op een lange 
Steel, waar uyt namaals vruchten en bloemen werden. 
De bladeren ftaan meede twee en twee tegens malkan; 
der, en in "t kruys, grooter en fiyver dan aan ’t- voor- 
gaande, 7. 8. en 9 duymen lang, 4. 5. en 6 breedt, 
beneden met veele fcbuynze ribben, waar van 4. of 6. 
by den fteel fcbier zamen floten, met een geele wolach- 
tigheid bezet, doch de ribben zyn ros. De bladeren lo- 
pen ook agter met twee fmalle billen toe, inzonderheid 
de breedfte , waar door ze bertformig fcbynen. 
De takken zyn meede zagt, in "t aantaften als ful; 
en bare kanten bruyn, ook zyn de zyde-takken zoo rond 
niet als aan °t voorgaande , maar meer vierkant. De 
kromme baaken bouden dezelfde ordre als aan "t woor- 
gaande; en flaan in den fcboot der bladeren , doch een 
weinig ter zyden gebogen, zoo dat ze zuffeben de blade- 
ren hier in te flaan, te-weeten met ordre; bet 
agterfte paar bladeren beeft eenen baak , bet volgende 
paar twee baaken , en zoo vervolgens ‚doch zy houden zoo 
precies deeze ordre niet , en de baaken ftaan ook altyd na 
de eene , en de bladeren na de andere zyde geboogen. De 
agterfte 2 of 3 paar baaken blyven krom , en dragen an- 
ders niets, maar de woorfle zyn week, en rekken baar 
uyt tot een Dréien fleel, meer dan een vinger lang, om- 
trent het uyterfle met een flerretje van 6 korte blaadjes 
gemaakt, en dan weder een klein fleeltje, daar op een 
pilletje als een Aard-befié flaat , met veele korreltjes be- 
zet. Hier uyt komen woort langbalzige bloemen ‚uyt den 
geelen en witten gemengt, in 5 fpitzen baar openende , 
met een lang draadjen daar in, doch zyn grooter van 
bollen, van geen zonderbaren reuk ; agter de bloemen 
groeyen de vruchten, yder op een langen fieel, boekig , 
of geftreept, en meede wolachtig, sen gefpleten in tween, 
met een balsje of kelkje boven op; daar in men de ver- * 
droogde bloem nog ziet; binnen ziet men niets dan drooge 
bruyne vezeltjes, na 't afvallen van de vruchten en bloe- 
men, blyft een diergelyke knop, als een Aard-befiz , doch 
zoo korrelig niet, maar bard en plat. 
De flam is omtrent een arm dik, van een bard enzeer 
Daf bout, bet:avater al kokende daar uyt komende, is 
klaar en zoet , als revier-water , doch als bet wat ftaat, 
zoo krygt bet een kleene bitterbeid en zamentrekking. 
Naam. Jn "t Latyn Funis Uncatus lanofus. rege? 
Daun Gatta Gambir Bulu Bulu. Anderen noemen bet 
in’t Maleyts Tali Ajer, dat is funis aquofus, Jn’tAm- 
boin/ch Kakahir en Ahair bet mannetje, (ze bet 
voorgaande voor bet wyfken bouden. Op Hitoe Kakailo. 
De Ternatanen maaken een Cohebba Magolo Tsjiffi, 
dat is Arends-klauwen , daar van, na de gedaante der 
banken , "t welk anders den naam is. van folium Polypi. 
Men moet bet ook onderfcheiden van een ander Tali Ajer, 
*t welk is de Funis Murznarum latifolius ‚in °t Autua- 
rium befchreeven. 
Plaats, Men vind bet in *t kreupel-bofcb , op’ e, a 
gebergte „en-zoo ik verfta, op kleene , klippige , en onbe- 
woonde Eylandjes, daar bet den Zeevaarenden dikwils 
te pas komt, als zy om drinkwater verleegen de 
I ebruyk. 
