66 HERBARII AMBOINENSIS. Liber VII. cap. XXXV, 
Ufus. De hoc fune jam diétum eft, quod ex ejus 
inferiore & crafliffima parte diffeêta lympida exftillet 
lympha, qua alius defectu fitis exítingui poteft , fcien- 
dum vero eft, non cunctos hosce funes hanc emittere 
aquam, nec omnibus in locis vel temporibus, quod 
experientia edocendum eft. Incolz faitem Leytimorz 
hanc lanuginofam fpeciem non pro vero aquofo ha- 
bent fune „fed precedentem anguftifoliam Daun Gatta 
Gambir, quod tamen contrarie obfervavi , ita ut fu- 
nes ficci per experientiam diftinguendi fint. 
Ex firmo & lento trunci ligno incole tenues no- 
runt fabricare afferculos , quos in circulum inflectunt, 
orisque inferviunt ipforum orbium Atittens dicto- 
rum, qui plane funt patinz ex arundinibus Bambu 
vel Rottang nexe , que fuperius orbem gerunt al- 
tum inftar cribrarum Europzarum, quaeque inferius 
"quoque circulum habent, cui inponuntur uti patin® , 
in quibus cunéta ciborum genera venalia proponunt. 
Ex eodem itidem ligno & ramis incurva fabricari pof- 
funt tenacula navigiorum , quibus Sammet feu fluctu- 
antes pali cansveríalibus lignis feu Nadjos adligantur. 
Gebruyk. Hier van is alreede gezegt , dat men uyt 
bet onderfte en dikfte touw doorgekapt, cen klaar water 
kan krygen, waar uyt men ier nood den dorft verflaan 
kan, doch men moet weeten, dat niet alle deze touwen 
dit waater geeven, noch op alle plaatzen en tyden, bet 
welk men by ervarenbeid leeren moet. Ammers de Inlan- 
ders van Leytimor bouden dit wolachtig geflacht niet 
voor bet regte water-touw , maar bet voorgaande en 
fmalbladige Daun Gatta Gambir , waar van ik echter 
andere ondervinding bebbe, zoo dat men de drooge flok- 
ken moet leeren kennen. 
Uyt bet flyve en taaye bout des flams , weeten de In. 
landers dunne plankjes te maaken , die zig in een Cirkel 
laaten buygen , en dienen tot randen aan baare Atittens, 
"t welk zyn vlakke fcbootels van Bamboezen of Rottangs 
gevlogten , boven met een booge rand, gelyk de Siften in 
ons Land, met diergelyke rand van onderen, waar op 
men bet zetten kan als een fchootel , en waarin zylieden 
alderbande Eetwaren te koop brengen. Uyt bet zelve bout 
en takken kan men ook de kromme ooren maaken aan de 
Vaartuygen, daar men de Sammet of Vlotbouten aan 
de dwers-houten Nadjos vaft bind. 
CAPUT TRIGESIMUM 
QUINTUM. 
Funis Murenarum. Tali Morea. 
Ic frutex aliquando folitarius erigitur , longaque 
H emittit flagella, proximis. fruticulis incumben- 
Ga, aliquando etiam... quum arbori aditet , banc 
longo adícendir fune, qui fefe circa genicula in ip- 
fius corticem per fibrillas figit , ubi alia recta & late- 
ralia emittit flagella; dividitur autem in marem ac fe- 
minam. 
Primo Funis Murenarum mas , frutex eft ample ex- 
tenfüs, multis adfurgens ftipitibus pollicem circiter 
craffis, qui omnes prope radicem concurrunt. Ad 
latera plures alii & recti excrefcunt rami, digitum 
craffi ex fragilliffimo conftantes ligno, viridi & a- 
quofa repleti medulla, corticem gerentes tenuem & 
externe cinereum , fub quo alter viridis feu liber lo» 
catur. Rami hi quodammodo quadrati. funt & ample 
geniculati, quodvis ipforum laterum per longitudi- 
nem auctum eft duplici fed tenuiffima pellicula, que 
finuofa eft feu inflexa, & aliquomodo refert pinnas 
dorfales anguillarum. 
. Ad genicula quatuor locantur folia cruciata cum 
illis Plantaginis latifolie quodammodo convenientia, 
inferius autem anguftata ac fuperius lata, a quinque 
ad novem pollices longa, binos cum dimidio ac qua- 
tuor lata, per longitudinem quatuor nervis donata, 
* qui inferius maxime protuberant, ac quodammodo 
acuti funt ac rubentes , quorum bini medii in nervum 
medium terminantur ad pollicis circiter fpatium ab 
ipfius folii ortu. Seffilia funt in ramis, intenfe glau- 
ca, nec notabiles gerunt venulas in interftitiis, que 
in fuprema folii parte vix confpici poffunt , funtque 
porro craffiuscula, pinguia & acidula, faporis inítar 
raffice fermentate, cum filveftri adítriétione. 
Si hec quatuor deciderint folia, ex ipforum alis 
bini tres ac quatuor breves ac rubentes excrefcunt 
petioli, quorum quivis füftinent quinque fexve oblon- 
ga capita, teneras glandes referentia, quorum dimi- 
dia & inferior pars calicem conftituit ex purpureo 
rübentem , fuperior: capitulum eft album, quod fefe 
in florem explicat , vx ex quinque , rarius ex fex 
eraflis, concavis, & albis conftat petalis, in circulo 
pofitis, & retroflexis inftar floris Folii Lingue. 
Jo ejus centro decem firma & alba locantur fta- 
mina, antheras gerentia flavas teliformes, inque ho- 
rum medio longius cornu viridi infidens capitulo feu 
ermini ; Stamina hzc inftar acinacis parum incurvata 
Ene » ac parum prominent. Horum decem Stami- 
num quinque femper majora funt quinque aliis obpo- 
fitis , inque capitulis mox fefe aperientibus combinata 
funt cum antheris elevatis inftar linguarum avium. _ 
Poft 
XXXV. HOOFDSTUK, 
Het Aale-Touw. 
IX firuyk flaat zomtyds op zich zelven, en breyd 
LZ zich met lange ranken uyt, die op de naafte ruyg- 
te leggen, zomtyds als by by een boom ftaat , loopt 
by dezelven met een lange-touw op , die baar omtrent de 
ledenin deffelfs fcbor [Je met kleene worteltjes vaft maakt, 
en andere regte ranken ter zyden uytfchiet: Hy is vera 
deeld in Manneken en Wyfken. s 
I. Funis Murznarum bet Manneken , word een wyd 
uytge/preyden firuyk , met veele ftammen opfchietende, 
omtrent een duym dik, die alle by de wortel t? zamen fto- 
ten. Overdwers komen veele anderen en regte takken, 
een vinger dik, van een zeer bros bout, binnen met een 
groenen waterachtig merg , buyten met een dunne graat» 
we {chorffe, daar onfer een groene leyd. Zy zyn enig- 
fints vierkant, en in leden verdeeld, die wyd van mal. 
kander Haan, ieder van de vierkanten is langs benen bê- 
zet met een dubbeld, doch fmal velleken, gekrult of ge- 
fronfi, gelykende eenigfints de vinne op dem rugge der 
alen. 
In de leeden flaan vier bladeren regt in ^t kruys, de 
Weegbre bladeren enigfints gelyk , doch achter final, en 
vooren breed, van 5 tot 9 duymen lang, ot ew 4 breed, 
in de lengte met 4 zenuwen doortogen , van onderen zeer 
uytpuylende, en eenigfints fcherp en roodachtig , waar 
van de twee binnen[le in de middel-zenuwe floten , on- 
trent een duym van den oorfpronk des blads. Zy ftaan 
zonder Delen tegens dem tak aan, boog zee-groen , zonder 
merkelyke adertjes in de tu[Jcben-plaatzen , die men aan 
de bovenzyde even bekennen kan , dikacbtig , vet „en zuur 
van fmaak ‚gelyk fuure kool „met een wilde zamentrekking:' 
Als deeze 4 bladeren fcbier alle afgevallen zyn, 200 
waffen uyt derzelver fcbeot 2. 3. en 4 korte roodachtige 
fleclen, ieder dragende 5 of 6 lankwerpige knopen „jonge 
Eekelen gelykende , waar van de Enea belft een pur- 
per-rood kelkje is , de bowenfte beeft een witte knoop s 
waar uyt de bloem werd, dewelke beftaat. uyt 5. 9f 
zelden 6 dikke , belle, en witte bladeren, in een kring 
fiaande , en agterwaarts gebogen , gelyk de bloem van 
bet Folium Linguz. S : 
Binnen ftaan 10 ftyve en witte draden , op bare top 
pen dragende geele baaken ; gelyk pylen, en in de mids 
den cen langer: boorntje op een groen heuveltje fraandes 
de draden zyn ook wat krom, gelyk Zikkels, en fleken 
ver uyt. Onder deze 10 Zikkels zyn de 5 altyd groter, 
dan de andere y.aan de overzyde Jfiaande. In de knopen, 
die effen ontluyken , liggen zy t? zamen gevouwen met de 
pylkens boven uytkykende, als Wogeltongetjes: 
