VII Bock. XXXVI Hoof. AMBOINSCH KRUYDBOEK: 6 
Diftinguendus eft ab alio Fune Aquofo feu Taly Ayer 
: Daun Gatta 
Gambir feu Abayer, ac potabilem quoque fübpetit 
fupra libro feptimo defcripto, qui eft 
aquam. 
Tabula Trigefima Sexta 
Ramum exhibet fruticis, qui Funis Murenarum latifolius 
Ruaeuio in Aufuario dicitur, 
Men moet bet onderfcbeyden “van een ander Funis A- 
peni of Dar Ayer à eni in ’t 7. Boek befebreeven , 
is bet Daun Gatta bi d 
meede drinkbaar water geeft. ud m M . 
De fes- en dertig fle Plaat 
Vertoont een Tak van een Struyk, welke het breedbladige 
Aale-toww van RUMPHIUS in zyn Au@uarium genaamt 
wert. 
CAPUT TRIGESIM. SEXTUM. 
Funis convolutus. Tali Bacompol. 
PE Bacompol omnium fere fruticum intricatiffi- 
mus eft, prope ortum vix brachium craffus , 
ac mox fefe in multa , longa , lenta, & rotunda 
dividit flagella, que fefe circa proximas circumvol- 
vunt herbas, fique hic frutex folitarius locetur, mi- 
ris giris fibi ipfis fefe inplicant, ac denfam quafi for- 
mant filvam vel congeriem: Flagella hzc obducta funt 
ex nigro fufco & zquali cortice, ac fefe ad latera 
undique extendunt in plurimas lentas rachides „ pro- 
pe ortum geniculatas feu nodofas. Majora flagella 
longo ac nudo fune prorepunt, qui fefe plurimis 
inftar clavicule convolvit arbufculis, ac porro ex- 
currens fefe iterum. in alias dividit rachides. Trun- 
cus juxta terrám prorepit , atque intus repletus eft fic- 
ca & ruffa medulla, que vero in flagellis major eft. 
_ Cuivis rachidi bina ternave foliorum infident paria 
directe fibi obpofita cum inpari extremo , eodem 
modo uti in Metrofidero vel Faba Marina. Hec au- 
tem cum illis Mali conveniunt, fed funt majora, vel 
magis- proprie.cum illis Fabre Marine quadrant, a 
quatuor ad fex pollices longa , binos cum dimidio 
ac tres lata, utrimque fübrotunda , paucis lateralibus 
venulis pertexta , firma, glabra, craffiuscula , plerum- 
ue conniventia, faporis dulcis ; ficcique, cum levi ad- 
riétione , gratiora tamen illis Metrofideri , teneraque 
apta funt, que cruda edantur. 
Supra fruticis extremum racemi floriferi fefe. ex- 
tendunt, quorum quivis petiolus pedem longus eft, 
capitula füftinens obfcure lutea, ex hisce flores ex- 
crefcunt illis Fabarum fimiles, unum nempe latum 
petalum retroflexum eft; reliqua quatuor minora & 
anguftiora firma quadam abicondunt ftamina albi- 
cantia. 
Fructus funt filique tenues ac plane inftar illarum 
Metrofideri, fed tenuiores & graciliores , peculiarem 
habentes formam, quedam enim fimplex, alie du- 
plex referunt fpecillum ,quatuor ac fex pollices lon- 
ge, ultra unum late, quadam enim ex binis, alie 
ex tribus conftant fegmentis feu cameris , anguftis 
collis feu ifthmis fibi adherentes, que ad extremita- 
tes rotunde fünt, prope ifthmos parum incurvate , 
erfecte uti in fpecillo, quedam unicam tantum ha- 
Bane cameram, eftque brevis ac plana tum filiqua. 
Externe fümeum habent colorem , intricatis venulis 
notate & rugofe, Intus faba locantur tenues plane, 
& oblonge , ad unam partem acuminate, ubi per 
venulam filique nectuntur , parum quoque rugofz , 
ac pallide ruffe inftar lateris cocti. 
uum crefcit in locis maritimis , latiores & glabrio- 
res gerit filiquas , ac craffiora folia, que non tam 
grati funt faporis quam terreftris fpeciei. Floret De- 
cembri & Januario: Fruétusque maturefcunt Aprili, 
ac fübfequentibus pluviofis menfibus, fed raro. con- 
fpiciuntur, quum frutex hic fic humilis , ac fepe de- 
pafcatur. 
Nomen. Latine Funis convolutus juxta Malaienfe 
Tali Bacompol, & Amboinenfe in Hitoea Wali Abuun, 
h.e. funis convolutus ob rationem fupra dictam : 
Quidam hune vocant Tuli in, h. e. funis refri- 
gerans. In Java dicitur Tatort Maa, 
Locus. In apricis crefcit campis ad fluminum ri- 
pas, uti & in locis maritimis, copiofus eft in Leyti- 
mora circa Caftellum Viétoriam , rarior eft in Hitoes 
ora, 
Ujus. 
XXXVI HOOFDSTUK. 
Het famengerolde Touwe-Struyk. 
Ali Bacompol is een van de verwerdfte ftruyken 
T by zyn oor/pronk /chaars een arm roim 
SEN eg TA: eri. v Sc? ranken verdeeld , 
ar of om en door de naafte ruygte flingeren 
of zoo den ftruyk alleen flaat, met een de ver: 
werring door malkander lopen, een digt bofch of klomp 
makende. De ranken zyn bekleed met een fwart-bruyne 
nod eck d en en ter zyden uit in veele 
aaye gerten of ryskens , die aren oor/pronk een knob- 
bel of nie bebben, De Boo! eegen Ad met een lank 
en kaal eynd voort, bet welk zig om de naafte boompjes 
Singers gelyk een Clavier, en verder lopende zich al 
weder in andere ryskens verdeeld, : De [lam kruypt langs 
de aarde, en beeft van binnen een droog en ros 
bet welk in de ranken groter is. 
Aan ieder rysken flaan 2 of 3 paren bladeren regt 
tegens malkanderen » met een alleen voor uyt, na de of- 
der of fituatie van Yzer-bouts bladeren , of die van Faba 
Marina. Zy zelfs gelyken de bladeren van de Appel- 
boomen , doch zyn grooter , of eygentlyker na voornoemde 
Faba Marina, van 4 tot 6 du lank , 23 en 3 breed, 
ter en vorenfcbier even rond , met weynige zyde-ader- 
Hes. D en glad, nn » meerendeel wat t'zamen 
wykende, van Jinaak zoet, droog , met een kleene zamen- 
sec, E aangenamer dan die van ’t Yzer-bout, en de 
jonge bequaam om raauw te eeten, 
oven de hoogte van den ftruyk, fteeken de bloemdra- 
gende troffen uyt een enkelde fteel , een voet lang „en met 
donker geele knoppen bezet. Hier uyt worden bloempjes , 
bet bone-bloeyzel gelyk, namentlyk een breed blad Daat 
agterwaarts geboogen , de andere vier kleendere en fmal- 
verbergen eenige ftyve draadjes, alle witachtig van 
coleur. 
De vruchten zyn dunne en platte bouwen, gel 7 
van °t Yzer-bout, doch pots en vin o er 
bezondere fatzoen , oven zommige een enkelden , zom: 
mige een dubbelden bril, 4 en 6 duymen lank, ruym een 
breed, want zommige zyn van 2 of 3 delen of kamertjes 
gemaakt , met een fmalle bals aan malkaar bangende , 
aan de eynden rond „en by de balzen een weinig gebogen, 
regt als een bril, zommige beftaan maar uyt een kamer. 
üytmakende een korte platte bouwe. Buyten zyn zy rooks 
verwig , met verwerde adertjes geteekend en rimpelig. 
Binnen leggen dunne, platte „en lankwerpige boonen , aan 
"t eene eynd wat toegefpitfl, alwaarze met een adertje 
aan de fcbaal vaft bangen , meede wat rimpelig en licbe- 
ros, als gebakke Been, 
METE y 
Als bet aan de Zeekant waft , beeft bet breder en glad- 
der bouwen, ook dikker bladeren, die zoo fmakelyk niet 
zyn als de landelyke. Het bloeyd in December en Fa- 
nuary. De rype vruchten ziet men in April en de vols 
gende regen maanden , doch zelden, vermits deze firuyk 
g biyft, en van bet Vee dikwils afgeweyd word, 
Naam. In ’t Sam gs Funis convolutus na bet Maleyt- 
Jebe Tali Bacompol , en bet Amboin/cb op Hitoe Wali 
Ahuun , dat is een t' zamengerolde touw of firuyk, om 
reden als boven ftaat. Zommige moehen bet Tali Din. 
gin, dat is verkoelende touw. Op Fava Tataru Mia, 
Plaats. Het waft in opene Velden aan de Oevers van 
de Rivieren , als meede op de kanten van de Zee , veel 
Leytimor rondom bet Cafteel Vittoria , weinig ap de Ou 
van Hitoe. 
13 Gebruyk, 
