70 HERBARII AMBOINENSIS Lil VIL isp. XXXVII 
Ufus. Vim habet refrigerantem & exficcantem , te- 
nera ejus ac juniora folia , pallide virentia cruda edun- 
tur after Ulang Ulang ad Bocaflan, Sagum, & Ca- 
.narios, non autem tam bene fapiunt illis Varingz , 
circa pagos quoque tenera hzc folia raro reperiun- 
tur, quum vacez aliaque animalia plerumque hzc 
depafcant , - quod tarhen ipfi frutici non adfert dam- 
num, quum eo denfius crefcat. j 
Amboinenfes -aliquando hec adcoquunt folia Cat- 
jang: feminibus inftar aliorum olerum: Folia hzc pa- 
rum contufa, in aqüa macerata, feu parum ebullita 
julapium prebent in febribus aliisque inflammationi- 
bus utile, praefertim pueris, illas enim tollit per le- 
ves fudores: Omnibus vero hisce ufibus inepta eft 
litorea feu maritima fpecies, quum nimis dura ac in- 
graca ejus fint folia: 
Tabula Trigefima Septima 
Ad Figuram Primam ramum exhibet funis Convoluti. — | 
D 
Figura Secunda rémum exhibet Chmpani funicularis. 
ew 
li 
Gebruyk. Het heeft een werkoelende en opdrogende 
kragt. De jonge malze bladeren ‚die licht groen zyn, eet 
men raauw als Ulang Ulang tot Bocaffan , Zagu zen: Ca- 
nari „doch zy zyn verre zoo fmakelyk niet als de Warins 
gen, ook omtrent de Negoryen zyn de jonge bladeren zel. 
den te vinden; om dat zy van de Koeyen em ander Vee 
geftadig afgeweyd worden, waar van egter den ftruyk 
zelfs geen letzel krygt , want by te digter uyt/chtet. 
De Amboinezen koken xomtyds dezelve bladerenby Kat. 
jang, gelyk ander Moeskruyd. Een weinig gekneuft, 
im water geweekt, of wat opgekookt , geeft een koeldrank 
in koortzen en andere inwendige verbitting „inzonderheid 
by de Kinderen, want bet doed dezelve verdwynen door 
een zagten fweet. Tot al bet voorgaande is onbequaam 
bet géene op ftrand waft, als Zynde te bard en: onfmake. 
lyk van bladeren. ` 
* ` De zeven- en dertig fie Plaat 
Vertoont in de eerfle Figuur een Tak van het /amengerolde 
Touwe-flruyk. .. 
De tweede Figuur wyft aan een 
Tak van de souwegtige 
* “Clompan-ftrayk. , [OX 
CAPUT TRIGESIMUM 
v^ SEPTIMUM . 
Clompanus funicularis. "Tali Bocompol 
5 Mera. 
rr Lompanus funicularis fpecies videtur precedentis 
C funis convoluti, fed qui altior excrefcit, ac ro- 
"T tundis fuis lentisque; flagellis ample fefe. exten- 
dit. Folia dire&e fibi quoque fünt obpofita brevibus 
jn rachidibus,. reri ons MEME Dina paria funt 
cum: inpari extremo. In. fuperioribus. tria folia uni 
infident petiolo; aci planta, effet trifoliata. Acutiora 
fans gum in precedente , magisque conveniunt cum 
ilis Varinge parvifolie , funtque firma, glabra, ac 
fere venis deflituta , parumque conniventia inftar lie 
bri femi aperti, quinque & fex poilices longa , fupe- 
riora vero breviora funt, faporis dulcefcentis ac fa- 
tui, uti in priore fune. 
“Flores quoque funt uti in precedenti , fed minores, 
in longo iidem oe progerminantes: _Hosce 
copioli infequuntur fru&us , qui parve funt filique, 
prmam habentes Clompami minoris, fed multo mino- 
tes, digiti articulum longz , ac transverfalem digitum 
Late, que ad unam partem, ubi dorfum eft, recte 
funt, ad alteram ventricofe inftar femi lunularum , 
ubi & dehifcunt, durum gerentes apicem ad extremi- 
tatem: Externe Kermefini funt coloris inftar Clompani 
minoris , interne flavz , inque iis reconditur officulum 
nigrum, glabrum, & fplendens, hilo fuo incumbens car- 
nem habens luteam : Hoc vero officulum pellicula tegi- 
tur nigra, füb qua reconditur altera tenuis ac gilva pelli- 
cula, que ipfam, tanquam nucleum, ambit fabam , que 
in biria fegmenta dividi gore , fubftantie ex viridi 
flava, fäporem habens Piforum crudorum, fed ma- 
gis adftringentem. Fructusque hi Januario obfervantur. 
Vomen. Latine Clompanus funicularis ‚non quum fit 
veri Ck mpani fpecies , fed ob fructuum formar. 
Amboinenfes fümmo jure adfinem putant precedenti 
funi, ac Malaice hin: vocatur Tal: Bacompol Mera, & 
Amboinice in Leytimora Wari Abuun € Wari vun, cum 
cognomine rubri, uti prior alba cjus fpecies habetur. 
A E & s 
i 
Locus. Bee » atque ad fluminum fipas 
gf in vallibus. montis. rubri prope Caftellum Vi- 
Orlam.. ` eee Er E 
Ufus ejus huc usque magna ex parte ignotus eft, 
excepto quod Amboinenfes ejus tenera folia Catjang 
adcoquant tanquam olus, füpra afferculos duci poffet 
ad umbracula formanda ,. quum adeo flexilis fit, ac 
denfam prebeat frondem. ed 
P. S. Ulterior efubfequitur florum defcriptio , qui 
plures fimul, racemofi excrefcunt, & calici infident 
albicanti feu pallide virenti ‚in quinque apices divifo. 
uti & flores in quinque divifi funt alba petala cum to- 
tidem in centro (taminibus , quivisautem flavum con- 
tinet capitulum feu germen, totusque flofculus ‘haud 
major eft grano Oryze. SW 
è CAPUT 
XXXVI. HO OF DS T UK; 
De Toinöägtige Clompan-Struyk. f 
te zyn van de voorgaande Funisconvolutus, boger 
opwaffende „en met zyn.ronde taaye ranken zicb ver — 
uytbreydende. De bladeren fiaan ook regt tegen malkan- 
deren.aan korte ryskens.‚ aan de agte twee paren me 
een enkeld voor uyt.. Aande voor) fi 
D? Clompanus funicularis /cbynd. een -meede-zoorte 
"s 
en 
aart was. Zy vallen wat ders de voorgaand 
elyken meer, na de: kleenbladige Varinga, fiyf, Sla 
Jcbier zonder aderen, en watt? zamen luykende, als eem = 
balf geopend boekje , vyf en zes duymen lang, doch de ar 
voorfte zyn korter , van fmaak zoerachtig en fmets , gelyk — 
aan bet voornoemde touw, 
Het bloeyzel is meede als aan bet voorgaande „dog kleen- 
der „aan een langen tros voortkomende , de vruchten vol- 
gen. daar op y veele op malkander geboopt , dezelve zyn 
kleene houwen , van. fatzoen als Clompanus Minor, dog 
veel kleender ; een. lid lank , en een dwersvinger breed y 
hebbende de eene zyde, bet welk de russe is, regt, en S 
aantj. 
Í 
el 
i 
i 
de andere of den buyk bultig , als halve es „ daar 
zy ook open gaan, met een bard fpitsje aan de voor fte boek. 
Buyten zyn zy fcharlaken-rood „gelyk de voorfz Clompan, 
binnen geel , en daar in leyd een [warte „gladde , en blin- 
kende Boone , met. bet agterfte eynde in een dooyr-geel 
vleefch fteekende. De Boone zelfs is bedekt met een [wart 
en onder bet zelve met een ander vaal en dun velletje „en 
daar onder de beeft als een Boone, die zig ook in, tween 
laat deelen „groen-geel, van fubftantie en maak als roau _— 
we Erweten , doch met meer zamentrekking. Men vind ` ` 
de vruchten in January. z 
Naam, In 't Latyn. Clompanus funicularis, niet om ` 
dat bet eenige maag [cbap van de regte Clompan zy., maar 
na de gelykeni[fe van de vruchten, De Amboinezen bous ` ` 
den bet met goede reden voor een meede zoorte van t voot- 
gandes en noemen. bet in ’t Maleyts Tali Bacompo 
Mera, en in 't Amboin/cb op Leytimor Wari Ahuun, et 
Wari gun met de bynaam van rood , gelyk het de voor- 
gaande voor bet witte houden, . ua e DC 
- Plaats. Het werd weinig gevonden en wáfk aan de 
Rivier-kanten in de Valeyen van, den roden bergs b) 
Eos gp : Era ehe ic de eo ae 
Gebruyk. Zyn gebruyk.is noch merendeels onbekend» 
bebalven dat es zyne jonge bladeren ole ot 
jang. koken tot Moeskruyd ; men zoude bet op latten kon- 
nen leyden om Galderyen daar meede te bedekken „om dat 
bet zoo buya faam is, en digt vol og, e 
PS. Nader befcbryving van bet bloeyzel, Het bloeyzet 
komt veele by malkander aan trosjes , daar aan ziet men 
een vuyl-wit of bleek-groen kelkje, in 5 fpitzen verdeeld, 
en daar in s-witte.blaadjes met zoo veel draadjes in de ‘ 
midden y. ieder bezet met een geel. mopje ; en "t gebecle 
* Ze 
bloempje is niet grooter dan een ryjt-korrel, 
6 
E 
s 
mh 
| 
1 
| 
4 
} 
| 
| 
