VII Boek. XXXVII Hof. AMBOINSCH KRUYDBOER. 2 
CAPUT TRIGESIMUM 
OCF AVU A 
Udani. 
Dani planta eft exotica ex Celebis regionibus 
U in hasce delata , ubi & nunc luxuriofe pro- 
germjnat, tam miram & inregularem exhibens 
formam, ut fi nomen fuum a Batava quadam natio- 
ne accepiffet , jure diceretur quis qualis effe vo- 
candam loco Udani, quum enim modo progerminans 
intueatur, arbufculam reprefentat erectam , que non 
altiorem adtingit altitudinem, quam trium vel trium 
cum dimidio pedum , queque nil aliud porro exhibet : 
Poft longum dein tempus longum ac rectum emittit 
flagellum, quod in funem excrefcit , cui folia infi- 
dent folitaria & inordinata, nunc per paria, nunc al- 
ternata, nunc tria in triangulo locantur „in uno loco 
flagella funt fpinofa „in alio inermia, ita ut pro certo 
dici nequeat, quis & qualis fit planta. 
Quis qualis. 
Hunc itaque Proteum defcribemus a prima fua ori- 
gine usque ad fencétutem, qualis fefe in horto meo 
obtulit, ubi nullam nifi exoticam admitto plantam, 
ubi & ingentem obcupavit locum „ac difficilem cauf- 
fabat intricationem , donec ejus notitiam adquirerem. 
Obfervavi itaque unam alteramve excrefcere arbu- 
fculam, ultra tres pedes altas, atque erectas , raris 
inregularibus ramis fefe extendentes, e quibus folia 
folitaria & inordinata proveniebant , unde putabam 
ejus venditorem mihi inpofuiffe, ac mendacem efe, 
uum cum tradito pretio pronunciaverat plantam ef- 
E convolvulaceam; poft femi annum circiter e radi- 
ce alterum longum progerminabat flagellum , glabro 
& pallide cinereo cortice obductum, intermixto lu- 
teo colore, hoc autem multo craffius erat ipfis arbu- 
fculis, quod fefe fenfim inflectebat, & in funem ex- 
crefcebat, qui fuper & per adftantes prorepebat ar- 
bores, mulus fefe infleetens gyris antrorfum .& re- 
trorfum , nullibi.autem fefe circumvolvebat , quum 
funis hic nimis firmus effet ac reétus , qui fenfim 
brachii erafficiem obtinebat, cujus cortex in quibus- 
dam partibus fiffus erat in teneras lamellas chartaceas 
quafi, prime autem ifte arbufcule eodem in ftatu 
manebant, donec tandem perirent. In ipfo fune , 
quam diu in ramos fefe non explicet, folia alio fitu 
locantur, tria nempe in triangulo , non directe juxta 
fefe pofita, fed tertium femper paulo altius excrefcit 
binis aliis, curtis ac firmis infidentia pedunculis, qui 
folia furfum elevant ; quo funis hic fit vetuftior ac 
longior, eo remotiora funt hzc tria folia, ita ut in 
remotis flagellis nulla ternata confpiciantur folia, fed 
folitaria ibi fint, quz decidua ex petiolis relinquunt 
craffas & firmas fpinas. SC 
Ex ala unius horum foliorum longus excrefcit fur- 
culus feu ramulus lateralis, cui folia infident non in 
triangulo, fed per paria, ac fere directe fibi obpofi- 
ta, per quinque fexve paria, peculiari fitu locata, 
unum nempe extrorfum parumque retrorfum , alte- 
rum introrfum, acfi unum aliud infequeretur, in a- 
liis lateralibus ramulis hic .ordo.inverfus eft, in iis 
nempe folia alternata funt. nec per paria, nec fpinu- 
lz in hisce adparent rachidibus. 
. Folia ipfa quodammodo conveniunt cum illis Can- 
nz fiftule, inferius nempe rotunda, ac fenfim angu- 
ftata, in. longum anguftumque terminantur apicem , 
quatuor & fex pollices longa, binos ac tres digitos 
lata, integra ac tenuia, fuperne viridia , inferne plu- 
rimis obliquis admodum &.protuberantibus coftulis 
donata, quz per finus in arcus fuperne concurrunt , 
odorem fpirant fortem A ingratum , fere inftar fo- 
liorum Daturz feu Stramoniz , feu inftar potus Japo-. 
nenfium Sacki , qui etiam percipitur ab adftantibus, 
manibusque adhzret, quum tractentur: ipforum ta- 
men fapor haud ingratus eft, ad illum Raphani mi-. 
noris adcedens, crudaque edi poflunt inftar foliorum 
Sinapios. 
In fummis & extremis ramulis parva éxcrefcit um- : 
bellula quafi; feu corymbus , ex plurimis oblongis & 
viri- 
XXXVII. HOOFDSTUK. 
De wonderlyke Hoedanig-Struyk. | 
p Dani is cen uytlandifeb gewas, uyt de Celebifche 
U Landen bier in gebragt, alwaar bet nu weeldrig 
voortkomt , van zulke twyfelagtige en ongeftadige 
gedaante , dat indien bet zyn naam by eenige Duysfibe 
Natie gekreegen badde , men zeggen zoude , bet moefte 
Hoedanig , dat is quis qualis, genoemt zyn ‚in plaats van 
Udani; want zoo men "t eerft voortkomende aanziet , gê- 
lykt ’t een regt overeynd flaand boompje ,’t welk niet bò- 
ger dan 3 en 3i voeten werd, en daar vân verders niet 
komt ; een tyd lank daar na ziet gy een langen en regten 
rank voortkomen , dewelke verder tot eem touw word: 
Hier ziet gy de bladeren enkeld en zonder ordre, daar 
met paaren en ryen eenigfints tegen malkanderen , op een 
andere plaats drie in een drie-angel, Hier zyn de ranken 
doornagtig, daar niet „zoo dat men niet vaft kan zeggen, 
Hoedanig by eygentlyk zy. 
Wy zullen dan dezen Proteus befchryven , van zyn 
eerfte geboorte tot zyn volkome ouderdom, gelyk by zig 
vertoond heeft in myn tbuyn,daar ik bem als een vreem- 
deling zyn moetwille toegeftaan bebbe , boewel by een 
groote plaats befloeg , en een moeyelyke verwerringe 
maakte, tot dat ik hem kennen leerde. 
Ik zegge dan dat în "t eerfte een of twee boompjes voort- 
komen , ruym 3 voeten boog, regt overeynd ftaande, en 
met weinige onge/chikte takken zig uitbreydende , daar aan 
de bladeren enkeld en zonder ordre fionden, waar over 
ik den brenger van leugen verdagt bielt , om dat by’t my 
voor een flingerende-plante verkogt badde. Omtrent een 
balf Jaar daar na quam uit de wortel een ander lange 
ranke, met een effene licht-graauwe fchor (Je bekleed , daar 
wat geels onder liep, veel dikker dan de boompjes , de- 
welke zig allenxkens omboog, en tot een zeel wierde, ?t 
welk over en door de naafte boomen kroop , met veele bog- 
ten been en weer, doch zig nergens omulegtende, want 
bet touw was te fiyf en regt, "t avelk met der tyd zo dik 
als een arm werd, daar aan men de fcborffe bier en daat 
ge/pleeten ziet „in dunne lappen als pamper „en de eerfte 
boompjes bleven voor niet met al ftaan, tot datze allenx- 
kens vergingen. Aan bet touw , zoo lang bet zig niet in 
takken verdeeld , ftaan de bladeren in een ander poftuur , 
namentlyk drie 1m een drie-angel, niet regt nevens mal- 
kander , maar bet derde altyd wat boger dan de twee 
andere, op korte en flyue fteeltjes, die bet blad opwaarts 
buygen. Hoe ouder en langer bet toww werd , boe wer- 
der deze drie bladeren van malkanderen koomen , 200 dat 
men aan. de verdere ranken geen drielings meer ziet, 
maar de bladeten fiaan weder enkeld, De afval- 
lende ,-xo0 werden uyt baar fleelen dikke res doors 
netart vs , 
Uyt den feboot wan eenen ‘dezer drie, komt een lang 
rysken of zyde-taxken, waar ‘aan de bladeren niet meer 
in drie-angels Doan, maar met paren en fchier in reyen 
tegen malkanderen, met y a 6 paar, en dan in een by- 
zonder poftuur, te weten bet eene wytwaarts , een weinig 
na agteren toe, en bet ander inwaarts, als of "t eene 
het ander vervolgde „aan de verdere zyde takken ziet men 
deze ordre al weder veranderd, want daar aan ftaan de 
bladeren verwiffelt. tegen malkander , en niet meer in ryen; 
ook vindmen geen doornen aan de ryskens. 
De bladeren-gelyken wat na die van Canna Fiftula, 
te weten-agter rond , en. allenxkens toefmallende , tot een 
lange fmalle fpitze , 4 en 6 duymen lank , 2 en 3 vin- 
gers breed „met effene Kanten en dun , boven glad, be- 
neden met veele zeer fcbuynze en wytfleekende ribbekens, 
dewelke met: bogen na voren loopen, van reuk is "t wat 
Bert, ep onlieflyk , fcbier als aan de Dutra bladeren, 
of den. Fapanfcben drank Sacki , dewelke men ook ge- 
waar word als men daar by flaat, en aan de banden 
blyft, als men ze bandeld , de fmaak al evenwel is wat 
radys agtig s en laat zig raauw eteri gelyk als moftaart- 
bladeren, re 
Aan de voorfle en uyterfte ryskens komt een kleene dolle 
of tros voort y van veele lankwerpige groene knoppen, 
waar 
