744 HERBARII AMBOINENSIS 
Ufus. Folia in pultem contrita, & per noétem in- 
linita , grandines emolliunt feu diffipant , ut deci- 
dant: Eadem folia quevis etiam levia curant vulne- 
ra: Radix optimum prebet antidotum contra efum 
noxiorum Pifcium, contra ictum Pifcis Aranei, ican 
Swangi, fimiliumque, externe & interne adhibita. 
Minor Sinapiflri fpecies in litore Halong crefcit, 
Wale Poeti quoque dicta, multos in racemo profe- 
rens fructus, Udani omnino fimilis, fed minor & in- 
fipida. Ejus folia folitaria funt , paulo majora illis 
Udani, cujus eft filveftris fine dubio fpecies, primo 
autem funt infipida, dein levem habent acrimoniam 
inftar Sinapios , ita ut he tres Tali fpecies congene- 
res (int. 
Cum hoc convenire videtur Pongolam. Hort. Ma- 
lab. part. 7. Fig. 59. defcriptum. Bracmanis Samma- 
na. Portugallice Raiz da Moftarda. Belgice Kerswortel, 
nihil autem certi determinari poteft, quum neque flo- 
res neque fructus ibi defcribantur, atque juxta tex- 
tum non obferventur, uti & in prima feu majore fpe- 
cie illos neque detegere potui. ^ 
Tabula Trigefima Nona 
Ad Figuram Primam ramum exhibet Sinapiffri. 
Ad Figuram Secundam ramus Amare litoree reprefentatur, | 
cum ramulo a forifero. 
Liber VII. cap. XL, 
Gebruyk. De bladeren gewreven tot een pap, en een 
nacht opgefmeerd, verdryven de harde fteen-puyften, en 
doen dezelve wytvallen. Dezelfde bladeren geneezen ook 
alderbande ligte wonden. De wortel is een tegenbaat in 
"t nuttigen van quaade Villen, tegens de fteken van den 
Vifch Araneus , Ican Swangi, en diergelyke fchadelyke 
koft, binnen en buyten ’slyfs gebruykt. 
Een kleender flag van Sinapifter vald op bet firand 
van Halong, insgelyks Wale Poeti genaamt , draagd 
veele vruchten by malkander aan een tros , t’ eenemaal bet 
Udani gelyk, doch kleender en zonder fmaak, De bla- 
deren Baan enkelt , wat grooter als die van Udani , wiens 
wilde zoorte bet buyten twyfel is, in 't eerft fmaaken xy 
laf , daar na met een kleene fcberpigbeid als Moftaard , zo 
dat deze 3 Talis van een geflagt zyn. 
Hier meede fchynt overeen te komen Pongolam. Bras 
minees Sammana. Portugeefcb Raiz da Moftarda. In `t 
Duitfch Kerswortel, befchreeven in Hort. Malab. part, 
7. Fig. 59. doch men kan niets zekers raamen, de&oyl 
noch bloeyzel noch vrucht befebreeven wert, en volgens 
de text dezelve niet en beeft , gelyk ik ze aan de eerfte of 
groote zoorte ook nooit gevonden beb, 
De negen- en dertigfle Plaat 
da in de eerffe Figuur een Tak van de wilde Mofterts 
ruyk. $ rj 
In de tweede Figuur wert een Tak verbeeldt van de bittere 
Strand-firuyk, meteen kleyn bloemdragend takje a. 
CAPUT QUADRAGESIMUM. 
Amara litorea. Paria Laut. 
Aria Laut frutex .eft gracilis , qui erectus ftare 
A nequit, fed flagellis fuis per alias prorepit her- 
bas, nec ullibi fefe convolvit. Ejus flagella 
funt longa, firma, lenta, rotunda, vix digitum crafla, 
& glabro atque obfcure fufco cortice obducta , qui 
fuccofus & vifcofus eft, quum decorticetur, intus- 
ue fungofa repleta medulla. Raros gerit transver- 
ales ramulos , qui inregulares admodum, transver- 
fales, & retroflexi, atque alternati locantur , virides 
& firmi , atque ex ipforum ortu folium in ramo ex- 
crefcit. : 
Folia folitaria & inregularia petiolis infident pufil- 
lis ac fupra fulcatis. Folium ipfüm quodammodo 
cum illis Urtic& convenit, cordato oblongum , gla- 
brum, & lete virens , ad oras fübtiliter, fed obtufe 
dentatum , inferius fubrotundum: Subtus vero ab utra- 
que nervi medii parte tres cofte obfervantur , obli- 
que admodum furfum excurrentes , quarum bine 
majores prope ortum fuum concurrunt; Odor fapor- 
que cum Gumira domeftica convenit , cujus hec plan- 
ta prorepens videtur effe fpecies. 
€ -ilüPatrarities pauca eft , ac fimul vifcofa & herbacea, 
„unde nefcio, cur incole hanc plantam ad Amare 
- feu Papari reduxerint genus , quin forte ob odorem 
foliorum contritorum amaritiem prz fe ferentem fa- 
étum fuerit, qui meo judicio magis hircinus eft, uti 
in Gumira. In ramis atque ex foliorum alis breves 
excrefcunt racemuli, obfcure virentia gerentes capi- 
tula, quz in flofculos excrefcunt ftellatos feu radia- 
tos ac pentapetalos , coloris viridis, intus continentes 
tuberculum flavum feu germen acuminatum , circa 
"aS 
quod decem brevia locantur ftamina. 
. Hosce infequuntur bacce rotunde inflar illarum 
pres fed füperius parum planz, externe tribus 
ulcis notatz , ac pae igiles.& flavefcentes in- 
ftar foliorum deciduorum, In tribus iftis cameris fub 
tenui putamine interne locantur tria nigricantia ac 
Wies officula feminalia. -~ 
„He bacce diu rotundo infident-calici, nec facile 
decidunt, ita ut tote rachides diu hisce referte con- 
Ípiciantur, licet foliis fint orbate. 
Folia fortem fpirant odorem ac faporem ad Apium 
adcedentem cum levi amaritie, qnam proxime cum 
Gumira convenientem , ita ut ejus repens videatur effe 
fpecies. ps SEN nein CS 
Añas 
XL. HO:OF DS TUK. 
De bittere Strand-Struyk. 
Aria Laut is een ranke beefter, die op zich zelwe niet 
Jtaan kan , maar met zyne gerten door andere ruygte 
kruypt , doch zich nergens omflingert. De gerten 
zyn lang, fiyf, taay, rondt, fcbaars een vinger dik, 
met een effene fwart-bruyne fcbor[Je bedekt , die zappig en 
Jlibberig is „als men zelaftrekt , binnen met een voos merg. 
Het heeft weinige xyde-taxkens , die zeer ongefchikt , overs 
dwers, en veele agterwaarts gebogen ftaan , verwiffelt 
tegen malkander , groen’, Daf, en bebben by boren odr- 
Jpronk een blad aan den tak. 
De bladeren ftaan enkeld en zonder ordre aan middel- 
baare fieeltjes , die van boven gegeut zyn. Het blad ge- 
lykt eenigzints na de Netelen, uyt den bertformige lang- 
werpig, glad, en blyde-groen , aan de kanten fyn, doch 
Stomp gezaagt , agter met-2 ronde: billen. Van onderen 
ziet men ter wederzyde van de middel-zenuwe 3 ribben s 
die zeer fcbuyns na vooren. loopen , en de twee: grootte 
Jlooten: agter by den oorfpronk t’zamen; reuk en fm 
komt overeen met Gumira domeftica, waar van dit em ` 
kruypende zoorte fchynt te zyn. 2 : 
De bitterbeid is kleen ‚en. daar by fmeerig en moeskruyde 
achtig , daarom ik niet weet „waarom de Inlanders deze 
plante onder bet geflagt. van Amara of Papari gebragt 
hebben, of bet.moefte zyn „om dat de reuk van de gevree 
vene-bladeren wat bitter /chynd , dewelke mynes oordeels 
eer bokachtig is Ee ee aan Gumira. Aan dezelve 
en-uyt den e, der bladeren komen. korte fteeltjes voort, 
draagende donker-groene knopjes: Hier uit worden kleene 
geflernde en vyfbladige bloempjes, groen van coleur bin- 
nen met een geel beuveltje, met een fpitze boven ops eh 
rondom met Yo korte draadj DT 
` Bier op volgen ronde bef 
boven wat plat , van buyten met 3 voorens afgedeelt: ryp 
zynde, zjn ze E mde ali evalle loof. 
In de drie binne-kamertjes onder de dunne al, vind 
men drie fwarte driekantige koris , dewelke "t-200d zh: 
Deze befién blyven.op, haar rond bordje lange ftaan "8 
vallen niet licht af „zodat men de gebeeleryskens ziet lan 
uytfieekende , digt daar mede bezeten zonder eemig blé 
. De bladeren hebben eenen fterken reuk en fmaak , near 
bet Apium trekkende , met een kleene-bitterbeid , zeer nd 
met bet Gomira overcenkomende, zoo dat men bet: 
een kruypende zoorte daar van zoude bouden. 
H 
S, SC ES A 
fiën „als Genever-befiën , doch 
Deg | 
