VII Bock. XLV Hooff. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
Caro interna denfa eft, & repleta granulis albis, 
forma feminum Cumini: Quum folia fructusque ab- 
rumpantur , lac fpiffum exitillat paucumque: Hujus 
' & varietas obcurrit, que fructus gerit haud majores 
pifis fufcis, quique primo fünt virides, ac dein lutei. 
Utriusque fpeciei pungentes pili cutis pruritum exci- 
tant. 
Nomen. Funes hi filveftres mihi, Latino nomine 
vocantür Rudens filvaticus. Malaienfe nomen huc us- 
que ignotum eft. Amboinice Woit vocatur , ac pri- 
ma fpecies Amboinenfibus dicitur Woit laun Ela, h. e? 
Jatifolium ;; Secunda Woit laun Maun, h. e. parvifo- 
lium; Tercia Malaice nominatur Tambun. Tali, quum 
intricatam per ramos formet congeriem. Amboinice 
autein Woit Kuri. A 
Locus. Bine priores fpecies in altis potiffimum 
crefcunt filvis, aliquando etiam.in litore, ubi ingen- 
tes & alte obcurrunt arbores ac rupes, tertia hic & 
jllic erefcit in levibus filvis ac vallibus, ubi rar& re- 
periuntur arbores, 
Um, Funis hie omnium aptiffimus eft, qui in fil- 
vis obcurrit, pro Amboinenfibus ad arbores confcen- 
dendas , quum enim a terra oblique ad arbores ad- 
fcendit , & ab una ad aliam extenditur arborem , 
hinc prius explorant Amboinenfes per hunc, an fa- 
tis fint firmate arbores, quumque hic brachii craf- 
“fitiem adtigerit, intrepide unus alterve vir hunc ad- 
"fcendit, licet enim aliquo modo conmoveatur vel va- 
‘cillet, innumerz tamen ejus rachides arborum ramis fir- 
miter inherent, qué cum illis quam maxime conjuncte 
& intricatz funt; ita ut libera natura haud inutiliter 
incomptum hunc funem in filvis tetenderit , qui in- 
colis conducit ad victum in filvis querendum , quales 
funt fructus Coescoe/en diéti, ad quos apte tendere 
Munt ope horum funium ; funt & praterea alii fu- 
nes, fed quibus fefe non ita certo conmittere audent, 
quam huic ob fummam ejus tenacitatem, immo in 
tenuiffimis etiam ejus funiculis. i 
Anguftifolia fpecies non tam apta eft ad adfcenfio- 
nem; quum etiam tenuior fit, utriusque âutem ‘cor- 
tex abhibetur loco Pinang# cum Sirio & calce ad 
mafticationem , aufterum enim ac parum adítringen- 
‚tem prebet faporem, < a. >. eia 
“ Quarto. Leytimorenfes Quártami pteterea hujus 
Wt pt ua fpeciem; A us’ gë RES 
digiti craffitiem håbet , ac füngofüm gerit lignum ; 
Aii tas Rd pvc Fania hie non vere 
rotundus eft; fex excavatus, & flagellofus , brevibus 
"ubique ac firmis apicibus fpinas mentientibus arma- 
tus, non tamen mulum pungentibus, coloris ex fus 
Íco nigricantis. 
Folia ejus longis infident rachidibus fibi obpofita 
ac parva, uti in Turio minore , ejus cortex fragilis 
„eft, nec mafticatur. Loehoerienfes hunc vocant Wali 
Mette a nigro corticis colore , quód nomen precedens 
funis Maforius apud Hitoénfes quoqüe gerit, atque 
ulteriore inveftigatione comperi, hunc differre à vero 
Woit, fed unum eundemque effe cum Solulo funiculari, 
fupra capite quadragefimo fecundo defcripto. ` 
ur Tabula Quadragefima Tertia 
Binas: éxhibet Funis rudentis fpecies, unam nempe majorem, 
alteram vero in Figura fecunda minorem. ` 
és 
at e) 1 OR 
Tom. V. 
Sr 
„Van binnen hebbenze een digt vlee/ch ,uytgevuld met 
witte Korrels ; in de gedoánte als Comyn ; als men: bladeren 
en vruchten afbreekt , zoo komt. "er een weinig dikke melk 
uyt. Zy beeft nog cen verandering , daar aan de vruch- 
ten niet grooter zyn dan ns Erweten, eert groens 
daar na geel. De fieckelige baayrtjes van beyden ver- 
wekken éen jeuken op de buyd. 
Naam, Deze wilde bofcb touwen noem ik in bet Latyn 
Rudens filvaticus. De Maleytfche naam it nog onbekend, 
Amboinfch Woit, de eerfle zoorte biet in ’t Amböin/ch 
Woit laun Ela, dat is groötbladig De tweede Wait 
laun Maun, dat is kleenbladige De derde in ^t Maleyts 
Tambun Fali, 6m dat bet een verwerde klomp met zyn 
iakken maakt. In 't Amboinftb-Woit Kuri, ` 
Plaats. De 2 eerftè zoorten groeyen meeft in *t boogë 
wout, zomtyds ook op ftrand , daar booge bomen en klip- 
pen zyn, de derde groeyd bier en daar tn ligte boffen , en 
in Vallyen, daar weinig bomen flaam. ', ; 
Gebruyk. Dit touw is bet beguaamfte , dat men in "t 
bofcb vind, voor de Amboinezen om booge bomen op te 
klimmen, want vermits bet van de aarde fcbuyns tot op 
de bomen loopt , en van de eene tot den anderen, 200 voe 
len de Amboinezen eerft daar aan, of bet vaft houd „en 
als ^t dan een kleene arm dik is 200 klouwtêrt-daar een 
of twee man op, zonder: vreeze. van breekens “want of ` 
bet féboon een weinig verfcbiet, zoo blyft *t egter met 
zyn veelvoudige ryfen in de takken bangen, als zynde 
te zeer door malkander verwerd, Zoo beeft dan de milde 
natuur. dit onaanfienlyk touw in de boffen gefpannen , 
want bet nodig is voor de Inlanders om baar koft- te be 
komen in "t wilde bofth, 't welk zyn de Coeskoezen, 
dewelke zy weten te beklimm E bl van dezé 
touwen. Daar zyn wel meer andere touwen, maar zy 
durven baar zoo vaft daar niet op betrouwen , als op dit, 
wegens %yn extreme taayigbeid, bebalven als gezegt , in 
de dunne touwen, "7^ t 
De fmalbladige zoorté i$ zoo bequaam niet om te be. 
klimmen, om datze dunder is , maar de fcbor(Je.van beydé 
werd gebruykt in plaats wan Pinang met Siri en Kalk 
te eten, want zy beeft een fmetze en weinig t’2amen- 
trekkende kragt. ` ity bai, et 
~ 4. De Leytimoreczen maken nog een vierde zöörte van 
Woit, wiens touw een a twee vingers dik werd, voos 
van bout , niettemin redelyk fiwaar , niet. regt rond; 
maar wytgebold, en met 'ftrengen , overal met korte en 
ftyve punten als’ doornen bezet’, die dog niet zeer ftekens 
van verwe [wart-bruyn: 
De bladeren ftaan aan lange ryskens tegens malkan- 
der gefcbikt , en kleen als aan de kleene Turi. De fcborffe 
is brofch, en werd niet gegeten. De Loeboeneezen not- 
men 't Wali Mette van de fwarte coleur der Jebor fe» 
welke naam dé pre Fag Mufarius by de Hi- 
tobezen ook beeft,en by nader onderzoek bevinde dit van 
de regte Woit te verfebillen , daar en tegen een en ^t 
xelffie te zyn ‘met de Solulus funicularis , boven Cap. 
42. befcbreven. > SCH, 
De drie- en veertig ffe Plaat 
Vertoont twee zoorten: van wilde Bofch-touwen, te weten 
in de eerffe Figuur de grosse ‚in de fweede de kleynder 
zoorts EEA 
tee MEN 
onn 621 
PUDO. ^! 
Gmeeldrnul A 
Uy: 
