Ki 
86 HERBARII AMBOINENSIS Liber VIL cap. XLVII. 
vulgo enim cenfetur , Woitformam fuam 
UN. acedae ex arboribus, ex quibus excrefcit, 
uti id in pluribus aliis detegitur plantis, quz arbori- 
bus iherefeunt, Non facile admittitur ad frugiferas 
atbores , praefertim fi totos obcuparet truncos , vel 
eraffos ramos, hinc enim adeo emaciantur , ut fru- 
&us proferre recufent , quod in Calappo praefertim 
obfervavi, preterquam quod tales arbores haud fa- 
cile adfcendi poffint, ac plurima in iis nidulentur in- 
feta. 
Inquirendum eft, an hac eadem fit planta cum Bra- 
filienfiam Tetipoteriba a Pifone libr. 4. cap. 61. de: 
feripta ;que ramis increfcit Aurantiorum, ex fimo avi- 
cüle Tetin, quos inftar Hedere adeo compleétitur, 
uthos fenfim totos obcupet & fubfocet, foliola ge- 
rens Myrthi majoris, Ejus autem fructus non defcrie 
buritur, nec indicatur, an lactefcat , nec ne: Ex ejus 
radicibús ac flagellis in oleo vulgari frixis falutare ibi 
praeparatur linimentum , quo tumentia abdomina 
ac pedes cedematofi Hydropicorum fepius inliniuntur, 
unde tumor extrahitur feu detumefcit. 
Tabula. Quadragefima Quinta 
ëng exhibet Crufe arborum fpeciem , uti a Rumphio 
-wocatur, queque cum Hedera arborea proxime conve- 
nite : m 
Wit zelfs eenige fcbadelykbeid zit , of bet moefle van een 
Jebadelyke boom genomen zyn, want men -boud doch int 
gemeen daar voor , dat Woit zyn gedaante em krachten 
verandere naar de bomen , daar het aan groeyd , gelyk 
zulks aan andere planten meer bevonden werd , die op boo- 
men groeyen. Men leyd bet niet gaarn aan eenige vrucht= 
bomen , inzonderbeid als bet gebeele Dommen of dikke tak- 
ken gantfch bekleed , want zy worden bier door zoo wyt- 
gemagerd , dat zy geene vruchten willen dragen , bet 
avelk ik inzonderbeid aan de Calappus-boom ervaren bebbe, 
bebaloen dat men zodanige bomen niet wel beklimmen 
kan , en veelderley ongedierte zich daar in opbotid. 
Het flaat te onderzoeken, of dit bet zelve zy met bet 
Brafiliaanfebe Tetipoteriba\, by Pifo in "t 4de Boek. Caps 
61 befebreven, groeyende uyt den drek oun "t. Vogeltjé 
Tetin; op de takken van de Oranje Appel-bomen; de. 
zelve als een klim zodanig omgevende; datze die -metter 
tyd gantfch bédekt of cer ike , met blaadjes als de grooté 
Myrtbus. De vruchten worden niet befcbreven , als mede 
of bet melk beeft of niet. Uyt de wortelen en rankjes in 
gemeene olie gebakken, werd aldaar een beilzaam Medica» 
ment gemaakt , waar mede men de gefwolle buyken en 
beenen door waterachtige zucht verdorzaakt dikwils fmeerdj 
en zoo de zugt uyltrekt, 
De vyf- en veertig fie Plaat 
Vertoont de éerfte zoort van de horft der Bomeh, zo als die 
van Rumphius genaamt wert; welke met de Boom-klim 
het naaft overeenkomt. 
" 
— 
CAPUT QUADRAGESIMU 
M e S. E PL I M U M. ei ; 
nl 
Jasminum Litoreum. Gambir Laut, 
Icet fupra: in capice Manore aliam defcripferim 
Y plantam: fub nomine ‚Fasmini litorei, hoc tamen 
capite vulgare fatisque notum defcribam Gambir 
Laut. 
. $asminum itaque hoc litoreum eft frutex late fefe 
extendens, medius inter verum fruticem ac funem 
filvaticum , multis fefe adtollens duris ac rotundis 
ftipitibus , qui mox fefe in rotundos firmosque divi- 
dunt ramos laterales. ei a. vind 'ex hisce 
transverfaliter eriguntur rachides foliofe , rotunda 
quoque ‚ac firme , quatuorque fimul crucem formant, 
uibus folia infident per quatuor vel: quinque paria 
bi obpofita, & oblique cruciata : Rachides vero ad 
ortum habent folium majus. ac folitarium , vel ejus 
loco alias breviores rachides , que non femper etiam 
funt extenfe, fed fzpe ad unam inclinant partem, 
uti & ipfarum folia genicula habent uno verfu pofita. 
- -Ejus folia cum illis Limonis conveniunt, fed mi- 
nora funt:nec cordata, quatuor pollices longa , bis 
nosque lata, in brevem apicem definentia, & jnte- 
gta s orm ica airs ex nigro virentia, inferne 
cis obliquis admodum , ac vix protuberantibus co- 
-motata, que in una fpecie purpurafeunt , feu 
lide fufez funt, in alia albe, faporis ingrati cum 
evi o do beams AAA fus 
In ramulorum extremo flores progerminant umbel- 
lati quafi, fed pauco numero, longis ex tübis còn- 
; Jas fimiles,:ex quinque albis peta- 
ompofiti » que non rectum formant circulum , 
horum enim quattuor ad utrumque latus gxtenfa func, 
ac quintum folitarium locatur , obpofita parte parum 
elevatum , inftar cochlearis excavatum y nullius odo- 
ris, atque in ipfo tubo quinque pui 
ol iras gerentia fordide Hayas. Qux he 
'protuberant, quintum vero erigitar, atque quivi 
flos alio mader viridi, quí sten ad umi piss 
fufcus eft, qualis eft petiolus lignofus ,” eni florifer 
infidet corymbus: Sic quoque in utráque fpecie bre. 
ves foliorüm petioli fufci funt, ^. ^ ^^ 
ES 
Jiruyk, twyffelende tuffen eenen opregten fir 
‘XLVI, HOOFDSTUK. 
510 de Bon CC tinuta magri S 
S oae Strand. Jasmyn Sieg, » 
Oevel ik boven in "t Capittel van Manoor een ane 
der plante befchreven bebbe, onder de naam van 
Jasminum Litoreum , 200 zal ik egter in. dit Cas 
pittel bet eygentlyke en gemeene bekende Gambir Laut ` 
befchryven. 
Jasminum Littoreum dan, is een wyd uytgefpreyde 
en bos- 
touw, met veele harde em ronde ftammen: opfcbietende , 
die zig firaks in ronde fiyve zyde-takken verdeelen , ver- 
werd door malkanderen. Aan dezelve ftaan regt over- 
dwers de blad-dragende ryskens, meede rond en ftyf , em 
met bun vieren in "t kruys, daar aam de bladeren met 
vier of €yf paaren regt tegens malkander „en een fchuyns 
kruys maaken. De ryskens hebben by baaren oorfpronk 
nog een enkeld groot blad, of in plaats van "t zelve nog 
andere kortere ryskens „dewelke ook niet altyd erch 
ftaan, maar dikwils na de eene zyde bellen, gelyk ook 
ps bladeren met bun knietjes ma malkander geboogen 
aan. 
De bladeren gelyken de Limoen-bladeren , doch kleen- 
der, en zonder bert, 4 duymen lank, o breed, met een 
korte fpitze, en effene kanten. Boven glad en fwart- 
groen, beneden met weinige, zeer fcbuynze, en pas uyt- 
Puylende ribbetjes , dewel lke aan de eene zoorte peerfch 
of ligt-bruyn zyn, aan de andere wit , van fmaak om 
eflyk , met een kleene. bitterbeid. = 
` " Aan’t 
in kroont 
op de bloem-tros faat. Zoo zyn ook de 
der bladeren in aan alle dende Arten 
