$ HERBARII AMBOINENS IS. Liber VU. cap. XLVIII 
QUADRAGESIMUM 
C'T A VU M. 
Rubus. Moluccus. Kuru Keku. 
N hisce infulis Rubi unicum mihi obvenit genus, 
] cujus tamen forma magis ad Rubum ldzum ad- 
cedit, hujusque duas obfervavi fpecies , unam pat- 
vifoliam, latifoliam alteram. ` gus : 
Primo parvifolia feu vulgatiffima fpecies in fruti- 
cem excrefcit ample extenfum, qui multos emittit 
furculos flagellofos, qui in lentos ac virides fefe di- 
'vidunt ramos , quibus infident laterales petioli fimpli- 
ces & alternati, atque hisce folia infident directe fi- 
bi ‚obpofita,, ternata, cum uno inpari, illis Rubi I- 
dei kuropzorum fimilia, digitum nempe longa ,, bi- 
nos lata, ad oras profunde dentata, multis obliquis 
coftis, ac fubtus fpinis hamatis donata , quales & funt 
étioli omnes ac rami, fed magis laxe. 
Flores‘ fructusque funt uti in Europzorum Rubis 
Ideis, hujus vero fruétus molliores funt, intusque 
cavi,& faporis aquofi. Folia parvam habent amari- 
tiem cum quadam adfttictione: Radix longa eft, ac 
late fub terra prorepit, hic & illic multos emittens 
furculos , qui re&e fefe erigunt, fique rite colatur, 
firmum generat truncum, in formam arbufcule ex- 
crefcens , qui tamen non ultra pollicem craflefcit. 
Floret Septembri , fructusque profert per reliquos fic- 
cos menfes. 
Secundo latifolia fpecies hon tam recte excrefcit ; 
fed magis prorepit flagellis cinereis magisque fpinofis, 
quorum rami tam arcte fubtilibus fpinis funt obfiti, 
ut tractari nequeant , quales & cuncti funt petioli , fo- 
liorum nervi, ac cofte. 
Folia quam maxime ab illis prioris differunt , fimi- 
lia enim fant illis Vitis, in tres magnas lacinias di- 
ftin&a, quarum quaevis ad oras leviter dentata eft, 
füntque füperne glabra, & ex nigro virentia , inferne 
quam maxime rugofa, ad coftas fpinis feu hamis do- 
nata, & albicantia feu gilva, fex ac feptem pollices 
longa, feptem & octo lata; Vetufta folia multo mi- 
mora fünt , nec bine laterales lacinie completum 
formant apicem, fed funt rotundz vel angulofz, ac 
fübrüs binis rotundis & prominentibus auriculis do- 
nate, quodvis vero folium peculiari infidet petiolo. 
«Flores» fructusque fefe habent uti in priore, hujus 
vero bacce magis plane funt ac compreffz , nec ita 
concave , faporis delicatioris. Utriusque fpeciei bac- 
ce rubent, licet fint-mature. ^ Latifoliz fpeciei fo- 
lia nullam habent amaritiem , fed penitus ficca func, 
ac faporis fatui cum notabili adftrietione. 
Nomen. Latine Rubus: Moluccus. Malaice vocari 
poffet: Ayam Bakuku , juxta Amboinice Kuru Keku,h. 
e. gallus cucurriens.  Baleyice Gouggong feu Gobun- 
gung. 
Losus. In campis crefeit ac depreffis locis , Soli be- 
ne expofitis ad oras fluminum, & ad ripam Sagu fil- 
varum, eflque ubique obvius ac vulgaris in Amboi- 
nienfium-infulis, uri & in Baleya. 
— He. Amboinenfes ejus fructum fpernunt, ac fefe 
mirantur, quum videant nos eum edentes ; pueris ta- 
men fuis exhibent édendos tanquam antidotum , quum 
E noctem in le&o mejant ` Hujus fpeciei radix cum 
ingibere minore, albo Sirio, & Pinanga mafticata 
per feptem continuos dies, Hemoptöen cürat, fed 
ifto tempore” nulli edendi furit pifces. Ejus folia funt 
refrigerantia s atque inflar Sajor feu oleris eduntur: 
Cum Anifo, Pulafario,& cortice Maffoy contrita , € 
Racks conducunt in febribus. 
otra quc cruda eduntar inftar Ulang, & La- 
&ucz admifcentur "tum vero ipforum hami abra- 
dendi funt , licet teneri non multum pungant, vel 
ledant: [atifolie fpeciei radix cum Jod Tsjon- 
kor mixta, & comefta conducit ad abdominis tormi- 
na. Hát quoque utuntur Papoenfes füperftitiofe , quam 
mafticant , ejus deglutientes fuccum, quum putant 
virile robur augeri , praefertim quum in pradam exe- 
ant, quafi homines tam facile adriperent „quam hzc 
planta prztereuntium. veftes-adtrahit. "Tenera folia 
cum tofta -Calappi. medulla mafticata ; ipforumque 
faccus deglutitus, aphthas oris & faucium curant. 
CAPUT 
O 
Eadem 
XLVI. HOOFDSTUK, 
De Moluccife Braam-firuyk: 
An de Rubus vind men in deze Eylanden een E 
V flagt, dog van gedaante meer naar de Rubus I- 
deus of Framboizen trekkende , en "t zelve twees 
derley van gedaante. 1. kleenbladig , 2. grootbladig. 
1. Het kleenbladige of gemeenfte werd een grooten 
uytgebreyden flruyk; met veele ftammen op/chietende , die 
zig in taaye en groene takken verdeelen „daar aan de zyde- 
Balen enkeld „en met beurten boven malkander flaan ; oan 
dezelve ftaan de bladeren regt tegen malkander met drie 
paaren , en een vooruyt alleen , de Europifcbe Framboizen 
gelyk, te Weten een vinger lank, twee breed ‚aandekan- - 
ten diep getand, met veele [cbuynze ribben, en van on- 
deren met bakige doornen bezet, gelyk ook alle de Delen 
en takken Zyn, doch wat ydel. 
Bloemen en vruchten zyn als aan de Europifche Fram. 
boizen, doch deze vruchten zyn weeker , van. binnen boly 
en waleratbtig van fmadk. De bladeren bebben een kleene 
bitterheid , met eenige zamentrekking. De wortel is lank; 
en kruypt verre onder de aarde , bier en daar veele fcbeu- 
ten voortbrengende , die regt opfchieten, en als men ’t 
bavend , gewind bet een ftyve ftam, in de gedaante van 
ten boompje, doch niet boven een duym dik. Het bloeyd 
in September ‚en draagd zyne vruchten de volgende drooge 
Mouffon over. 
2. Het breedbladige waft zoo regt niet , maar kruyré 
meer met graauwe en doornagtiger ranken, zoo digt met 
Syne doornen bezet , dat menze niet aanvatten kan, ge- 
lyk ook alle de flelen, fenwwen, en ribben der bladeren, . 
De bladeren verfcbillen veel van "Booorgaande , want 
zy gelyken bet wyngaard-loof , verdeeld in 3, groote lap» 
pen, en ieder is aan de Ränten wat getand , boven evens 
en fwart-groen, van onderen zeer ruyg , aan de ribben 
met doornen of haakjes bezet , en witachtig of vaal 
van coleur , 6 en 7 düymen lank, 7 en 8 breed. De 
oude zyn veel kleender, en de 2 zyde-lappen bebben niet 
alle een formeele [pitze; maar zyn rond of hoekig, en 
agter met 2 ronde en wyifteekende billen, en ieder blad 
aat op een fieel alleen. 
- Bloemen en vruchten zjn als aan 't voorgaande, doch 
deze befiën zyn platter , meer gedrongen , zoo bol niet ` 
‘van binnen, en beter van fmaak. Beyder zoorten befiën 
blyven rood, al zyn ze rýb. De bladeren van ^t. breede 
bladige bebben geen bitterbeid , maar zyn gant/ch droog; 
en fmets van Jmaak » Met een merkelyke zamentrekking. 
. Naam. In 't Latyn Rubus Moluccus. In >+ Maleyts 
mogte men "t noemen Ayam Bakuku, naar bet Amboin- — 
Jebe Kura Keku, dat is een kraayende Haan. Baleyis 
Gouggong of Gohungung. REC 
Plaats. Het waft in de Velden en laage plaatzen, die 
wel ter Sonne [laau , aan de kanten van de Rivieren, en 
van bet Zagu-bofcb , overal gemeen in de „Amboinjche 
Eylanden, en op Bali. PAS 
Gebruyk. De Amboinezen achten deze vrucht niet en. — 
zyn verwonderd, als zy zomtyds zien, dat wyzeeten. Ly ` 
geven ze egter bare Kinderen te eten tot een tegenbaats — 
als dezelve zig in de flap bepiffen. Da wortel van de 
eerfle zoorte met kleene Gember, witte Siri, en Pinang 
gegeten 7 dagen na-malkander , zal bet bloed/pouwen ge- 
nezen, doch men moet in die tyd geen Viffchen nuttigen. 
De Mert zyn verkoelend en werden mede als Sajof 
gegeten, gewreven met Anys , Pulafari ,en Malfoy opge- 
Jmeerd , zyn Bora tegen ry Mis Së > 7 
Men, eet de bladeren ook raauw, als ander Ulang ‚en 
onder Salade, doch als dan moet men de onderfte baakjes 
af/chrappen „ boewel.de jonge niet zeer fleeken. De wor = 
tel. van - bet breedbladige , met een weini - Tsjonkor ge 
mengd en gegeten sisgoed tegens bet Fr. ie des buyks. 
Dezelve gebruyken de Papoëezen ook tot bare fuper titie » 
die knouxoende, en den zap infwelgende’, bet welk de 
mannelyke kragten zal vermeerderen , inzonderbeid als 2) 
willen uyt roven gaan, quantswys dat zy de menjcben 
zoo licht zullen aanbalen , als dit doornig gewas de 
kleederen van de voorby gaande. De jonge bladeren met 
gebrade Calappus-pit geknouwd , en bet zap ingefwolgens 
genezen de /prouw in mond en keele, De 
