VII Boek. XLIX Hooff. 
In Moluccis tam hujus quam fubfequentis Catti Cat- 
ti femina eliguntur, que circa clauítra feruntur, ubi 
propullulantes frutices fibi invicem inneétuntúr, at- 
que inperviam formant fepem , amplum vero obcu- 
pant locum , atque excrefcentes & erecti rami fepe 
amputandi funt , ne nimis alte excrefcat. ! 
ejus radix contra inveteratam Dyfenteriam adhibea- 
tur, ac qua ratione hz filique a Clufio defcribantur 
fub nomine Lobi Echinoidis in fubfequenti vide capite. 
Quum Klitsji & Gondo habeantur easdem poffide- 
re virtutes, hinc leétor monitus fit, quod de his in 
uno indicetur capite, id de alcero etiam intelliges 
dum fit. Klitsji folia in Towack cocta cum fruttulo 
majoris Zingiberis, ac quotidie propinata , conducunt 
I&ericis & cedematofis hominibus. Radix quovis mo- 
do exhibita conducit hominibus, quos putant perin- 
flammatos oculos, fet matta pannas, effe incantatos, 
vel iis, qui per adfumptum quoddam venenum infeéti 
funt. Recentes radices minutim contritz cum Zin- 
gibere, ac quibusdam aromáticis foliis coíte, Oryze 
admifte debilem confortant ftomachum, ac proitra- 
tum reftituunt adpetitum ; Officulorum germen con- 
tritum, ac pueris exhibitum ipforum vermes expel- 
HE GRA 
Inquirendum efi, an Javatiorum fructus Semper 
Wando non fit fpecies Klitsji, planta enim erit flagel- 
lofa, longa lentáque emittens flagella , fed nullas 
erit fpinas. Folia eodem modo locata funt , magnitu- 
dine illorum Kellor. Fructus plans funt flliquae ,bi- 
nos vix pollices longe, utrimque acuminate, dure, 
gilvz , brevibus ac vagis fpinulis obfite ; intus unum 
alterumve locatur officulum , quod in Javanorum ci- 
ftis aromaticis. venale eft. 
— Javani parvi faciunt hosce fruêtus, nec multim é- 
tiam adhibent, nucleis autem Caju Tawo utuntur in 
lufu Tsjonka dido. Fruétusque parvos albos ac ro- 
tundos proprie vocant Klitsji feu Kalitsji , ac majo- 
ies oblongos cinereos fructus putant effe Camarungi, 
quod mihi videtur erroneum effe, quum Camarun- 
gi melius quadrat cum fübfequenti Gongay. 
Tabula Quadragefima Octava. — 
Frartcon extiter glbbulorum RoMpuro di&um, floribus & 
fructibus onuftim. ; ' 
OBSERVATIO. 
'Hec ‘eft Guilandina caule; fruétuque aculatis H. Clif. 
p. 158. & Bonduc vulgare majus polyphyllum Plum. gen. 
$5. & Boerh. H.L. B. part. 2. p. 59. & Acacia, qui lo- 
. “bus echinatus, feu Oculus Cati Thef. Zeyl. p. 4. cujus va- 
rietas-eft Acacia gloriofa, Lentifci folio, fpinofa , fl. luteo 
Tom magna muricata P/ukm. Phyt. Fig. 2. T. 2. 
Caretti H. M. tom. 2. T. 22, reliqua vide in TZef. Zeyh 
Tom. P. 
Quo modo de 
_AMBOINSCH KRUYDBOEK. ox 
In de Moluccos neemd men de zaden zoo wel van dit, 
als van de volgende Catti Catti, werdende rondom de 
Fortreffen gezaayd , daar 2y dan opkomende , door mal- 
kander gevlogten werden , en een ontoegankelyke Hage 
maken , doch zy beflaan een breede Plaats, en: men moet 
opftaande takken dikwils affnyden , dat bet: niet bong 
waffe. Hoe de wortel tegen den ouden bloedloop gebruykt 
werde, ook. boe deze bouwen by Clufius befcbreven wera 
den onder de naam van Lobus Echinoides, ziet in ’t 
volgende Capittel. ` 
ewyl de Klitsji en Gondo van eenderley krachten 
&ebouden werden, zoo moet den Lezer , iets in 't eene Ca- 
pittel vindende, zodanig verftaan ‚als of bet in " ander 
Capittel ook ftond. De bladeren van Klitsji in. Towak 
gekookt met een ftukje groote Gember, en dagelyks ge- 
dronken, zyn gezond, voor geelzuchtige en gefwolle men- 
chen. De wortel ingenomen ‚is goed voor menfcben , die 
zy zeggen van quade oogen betoverd te zyn, of die Serie: 
ven zyn met eenig ingenomen femyn. De verfche wortelen 
kleen gewreven, met Gember , en eenige fcberpe. bladeren 
onder den gekookten ryft gemengd, en gegeten, verbeterd 
een bedorven maag „en berftelt den verloren etens-luft. 
Het pit van de zords gewreven , en de kinders ingegeven; 
jaagt de buykwormen uyt; 
Het flaat te onderzoeken ; of de Javaagícbe vrucht Sem- 
per Wando niet een mede-zoorte van Klitsjii zy, want 
bet zal een zeelend gewas zyn , met lange taaye ran- 
ken, doch zonder eenige doorens daar aan. De bladeren 
aan op dezelfde manier , in grootte als die van Kellor. 
De vruchten zyn platte bouwen , fcbaars 2 duymen lank, 
agter en vooren toege/pitft , bard , vaal , met korte en 
ydele doorentjes bezet. . Binnen ziet men een of twee 
Jwarte bonen, eh werden in de Favaanfche kruyd-dezen 
verkogt. 
De Ha agten en gebruyken deze vruchten A 
gebruykende tot bet Tsjonka: [pel de korrels van Caju Ta- 
wo. De kleene witte ronde noemen ze eygentlyk Klitsji 
of Kalitsji , de grootere langwerpige grauwe , boudenze 
voor de vruchten van Camarungi, °t welk my dunkt 
abuys te zyn, dewyl Camarungi beter paft op "t volget- 
de Gongay. d 
des i } f $7 f e D , " > " H 
De acht-en veertig fle Plaat. 
Vertoont de Struyk der Balletjes, zoo als die van Rum 
PHIUS genadmt wert, met z?n bloemen en vruchten. 
AANMERKING. 
- Dit is de Guilandina, met een hoekige fteel en vrucht in 
de Hort. Clif. p. 158. en het gemeene, groote , veelbladige 
Bonduc van Plumier in zyn geflagten p. 25. en Boerb. Hs 
L. B. tweede deel p. et. en de Acacia, welke is de geégelde 
vrucht in de Thef. Zeyl.p. 4. waar van een.verandering is 
de heerlyke Acacia, met het blad van de Lentifcus; en een 
geele geaairde bloem met een groote platte houwe van Plukn. 
in zyn Phyt. Tab. 2. Fig. 2. en de Caretti van de H. Malab, 
Tom. 2. T. 22. het overige ziet in de Thef. Zeyl. 
