VII Boek: LII Hoöfifl. 
“Locus. Prima fpecies amat litóra, vel haud procut 
ab iis crefcit circa Mangi Mangi , atque ubi folum 
parum eft faxofum , altera ubique crefcit, tam in fil- 
va, quam inter alios fruticulos, — ` MEE. 
Ujus. Hic inucilis frutex nulli alii infervit ufui, ni(i 
quoa unius cujusque fic tedium , quum ubique per fubti- 
les & abfconditos hamulos pr&tereuntium veftibus ad- 
hereat, fique non ilico pedem quis figat , vehementer 
veftes lacerat, vel cutim vulnerat, prafertim terre- 
ftris fpecies, que hoc prompte efficit; quum vagam 
gerat , & laxam frondem, atque cum nudis flagellis 
ubique prorepat, que hinc non facile evitari poteft. 
Litorea fpecies invius quoque frutex eft tam homi- 
nibus quam animalibus. Ob denfiorem vero frondem 
melius dignofci & evitari poteft. 
. Hujus tamen radices in re Medica adhibentur , que 
tenues funt, ac dure, & lignofe ; ipfarum enim de- 
cotum cum aqua praeparatum conducit calculo & 
Nephritide laborantibus. , 
Carol. Cluf. libr. 3. cap. 16. exot. quosdam depinxit 
lobos membranaceos, inter quo$ prima fpeciei, filique 
hujus noftri parvi Catti Catti haberi poffent, nifi mo- 
neret fabas effe glabras, fphzricas, atque fabarum 
pellicula$ contórtas , quod cum noftra defcriptione 
non quadrat ; dici autem poffet. hoc ‚adfcribendum 
forte effe diverfis regionum folis ; quantum enim 
detegere poffum ; omnes filique, quas ibi defcribit; 
ex Guinea adductz erant , atque in precedenti innui- 
mus capite multas Catti Cart fpecies non tantum re: 
periri-in India Orientali & Occidentali; fed etiam in 
Africa. SUPPL AC AE op za 
Tabula Quinguagefima 
Ramum exhibet Fruticis, qui Nuge fivarum Rumenid 
dicitur. ` 
OBSERVATIO.. 
Hed etiam planta ad Guilandiñas pertinet „fed a priori, 
bus filiquis-glabris inprimis differt; eftque Crifta Pavonis 
monospermos fecunda, five arbor yefpertilionis Indica, Len- 
tifci folio, fpinofiffima flore lüteo , racemofo ;paryo , odorato, 
filiqua & femine gano Jireyn. Prodr. 2. ti. edit. p. 58. 8 
Acacia gloriofa Colute folio, rachi media tam ad genicula 
quam ad internodia fpinis curtis duplicatis deorfum flexis 
munita Plukn. Alm. p. 5. Cacu Mullu. H Malad. p: 6. 
T: 19. réliquá vide in Thef. Zeyl. p. 4. 
$ e 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. 55 
‚Plaats. De eerfte zoorte waft geern op firand, of niet 
verre daar van af , omtrent de Mangi Mangi, en daar 
t wat fleenig is, de andere waft overal , zoo in "t bofcb; 
als andere ruygte, 
Gebruyk. Dit ondeugend gewas beeft fcbier geen an- 
der gebruyk, als dat bet alle mans verdriet is, overal 
met fyne, fubtiele , en verborge haakjes, de kleeren der 
voorbygaande aanvattende , en. zoo men niet flrax flik 
Staat , jammerlyk fcheurende, of de buyd quetzende. De 
land-zoorte kan dit op "t veerdigfle doen, om dat ze ydel 
wan loof is, en met bare kale ranken overal kruypt , waar 
voor men zig dan niet wel kan wagten. De firand-zoorte 
maakt oek een ontoegankelyken [iruyk voor menfchen en 
beeften, maar wegens baar digt loof , kan men ze ligter 
bekennen, en zig beter daar voor wagten. . ... 
De wortelen bier van worden egter in de Medicynen 
gebruykt , zynde dun, bard, en boutacbtig , want bare 
Decoctie van water gedronken, zal goed zyn die geene, 
die aan de fteen en graveel vaft zyn. ` . 
Carol. Cluf. libr. 3. cap. 16 Exot. beeft enige Los 
bos Membranaceos afgemaald , waar onder men de eerfté 
zoorte voor de bouwen van ons voorfchreven kleen Catti 
Catti zoude konnen bouden , indien by niet daar by zeide, 
dat de bonen glad , cirkelrond ,.en de fchellen van de 
bonen omgekromd waren; bet welk met onze befchryvinge 
niet overeen komt; doch men kam zeggen , dat zulx de 
verfcbeydentbeid der Landen medebrenge ; want na dat 
ik bemerken kan, zoo waren alle de bouwen, die by àl« 
daar befchryft , wit Guinea gebragt , en wy hebben 1n "t 
voorgaande. Capittel gezegt „ dat veelerley zoorten van 
Praatjes gevonden worden , niet alleen in Ooft- en Weft- 
Indiën , maar ook in Africa, 
De wyftig fie Plaat ©... 
Vertoont een Tak van een Struyk , welke de keene Praatjes 
der Bofen van Rumpnius genaamt wert. 
AANMERKING, 
-Deze plant behoort mede. tor de Guilandina, doch. ver- 
fchildt van de voorgaande, .vóornamentlyk door de gladde 
‘houwen, en’ is de Crifta Pavonis, de tweede met een. zaad, 
ofte de Indifche Vleermuys-boom , met het blad van, de Len- 
tifcus „zeer:doornig smet cen geele , kleyne,ruykende ,tros- 
achtige bloem; en een gladde houwe, eh zaad van Breyne 
ade Prodr. p..58. van de nieuwe uytgaaf; en de voortreffe- 
lyke Acacia, met het blad van de Colutea , en dubbelde 
doorens &c. van P/ukn. Almag. p. 5. Cacu Mullu., H. Ma- 
lab. p.6. T. 19. het overige ziet verders in de Thef. Zeyl. p. A. 
CAPUT QUINQUAGESIMUM 
ESEC UN DUM ^ -— 
-Nuga filvarum minima. Gongays — 
C Uarta Nugarüm fpecies minima getit folia; fed 
M omnium maximus eft frütex, funem énim pro- 
fert fatis craffümi & longum, qui fefe erigit, & 
¿arbores adfcendit , quum hasce adtingere poffit , alio- 
Quin in altum adtóllitùr, & per äerem quafi volitat , 
- ac fole opge Jarcque gor multos. laterales extendit 
fui 
ramos, qui cra po: s partibus terre incumb 
atgüe hic & illic r oe sed i ee 
T'enuiores eriguntur; ac foli Wo Pichialbus per 
“äerem fefe etiam difpergunt, den am ac lüteo viridem 
xhibentes comam , quod gratum prebet fpectaculum. 
Wo pinne' folio omnium We Nr an 
a z de Br longo foliolorum ordine ornantur, 
H invicem junguntur , atque cum illis 
amarin el Herbe Inicia: Ge fed fir- 
miora fünt, glabriora, ac lete virentia: Folioram 
pinne, quam diu funt tenere, fpinis deftituuntur , 
ac fenfinf paucas generant, contra rachides ac re- 
liqui rami tot hamis feu incurvis fpinis armati fünt, 
mof Eglanteria dicta, ita ut vix tractari pof- 
Hee fpecies raro flores fruétus ue profert, quot- 
que vidi, fteriles fuere , excepto VERD sit fru- 
tice prope pagum veterem Bagualam locato, cujus 
truncus 
LIL HOOFDS TUK. 
e. ST : Fest; ph. Ss 
De kleinfde Praatjes: . . 
FE vierde zoorte van Praatjes is de Kleinfle vari Ha: 
deren, en groót(te Gun USR want ze werd een 
redelyk dik en lank touw, bet welk zig opregt „en 
de bomen beklimt , als ze die bereyken kan, «vant anders 
febiet bet boog op, en faverft in de lucht , ook met vele 
zyde-takken zichwyd en zyd uytbreydende , die met baar 
dikfte delen op de aarde ruften, bier en daar inworte- 
ge num ee eee. oe ae 
De dunnere flaan overeynd „ en favieren met bare gë- 
blade ry. gas Mede in de lucbt „vol loof em gantfcb jeugs 
dig om aan te tien.  Zyne blad-dragende Pera cuba 
langfte van allen , te wederzyden bezet met CS 
e blaadjes , digt aan malkaar gevoegd , gelykende die v 
Tamaryn, of Herba Sentiens , doch ftyver y; ren 
blyde groen. De gebladé fteettjes, zi ang a jong zyn, 
bebben > ag doornen , en gewinnen metter tyd maar Wei» 
nige , daar en tegen de ryskens, en alle andere takken zyn 
zoo bol kromme doornen, of baken,gelyk den Eglantier, 
dat men ze qualyk aanvatten kans ; 
Dit geflacht brengt zelden bloemen of vruchten voort , | 
en al bet geene ik gezien beb was onvruchtbaar , bebalven 
aan een oude Dok by de Negory oud Bogualo, wiat Bom 
