VII. Boek. LIT Hodfi?.. AMBO 
CAPUT QUINQUAGESIMUM 
TERTIU M. 
Palmijuncas Calapparius. Rottang 
Calappa. 
Ecunda funium, fpinoforum. claffis eft la. que 
Rottanga nobis dicitur;ac mixtam gerit formam 
- Palme Indice feu Calappz, & Juncorum , fupra 
enim libro primo capite primo innuimus in charactes 
ribus Palmarum -Indicarum > quandam ipfarum fpe- 
ciem degenerare in funem. prorepentem y- qui Ror- 
tangz claflem conftituit. Idem in pluribus aliis ob- 
fervatur arboribus ; inter frutices-nempe ac funes fil- 
veftres degenerantem quandam habere fpeciem, feu 
quafi zmulationem ,- fic Sideroxylum reprefentatur 
a fune quodam, qui fabam marinam profert, Lingoa 
per Caju Laccam, Palala feu Nux Mofchata tilvettris 
per Funem mufarium;feu Wali Mette &c. 
- Rottanga itaque fi generaliter defcribatur , planta eft 
fpinofa, quz primo ingentem format fruticem inftar fil- 
ve tenerarum Sagus arborum, multos adtollens rectos: 
ramos, in circulo locatos, fed qui breviores funt illis Sa- 
gus,quorum cofte longis ac fubtilibus fpinis funt obfi- 
tz uti in Sagu ‚circa hosce ramos folia expanfa funt 
ab utraque parte uti imSaguy que varie func magni. 
tudinis ac forme, uti in quavis fpecie hoc indicabitur, 
lerumqué vero funt inftar illorum Caricis,. Ex hu- 
jus fruticis centro primo longum ‘excrefcit cornu, 
düodecim - pedes: longum ; antequam fefe in foliófos 
dividat.ramos laterales , atque hine funis prorepit 
fimplici: flagello feu ftipite ad pollicis vel binorum di- 
gitorém craffitiem , ad incredibilem usque diftantiam; 
que plerumque eft a fexaginta ad centum orchiarum, 
immo quibusdam in regionibus ducentz vel trecente 
orchie fuere numerate. Hic funis nunquam fefe in 
binos dividit ftipites; fed ex uno aliquando frutice 
fucceffive tres quatuorve funes excrefcunt , quorum: 
quivis in varios diftinétus eft articulos, fesqui pedem: 
vel binds tresve pedes longo$ juxta diverfas fpecies y 
atque cuivis articulo inponitur. foliófus ramus, brevior. 
quam in'ipfo-frutice, ac prope ortum juxta majorem. 
ramum: od quandaim diftantiam fimilibus ‘obfitus eft - 
jd BORN ete OEE ESS ou y 
KC funis extremitates in bina-lohga dividuntur 
inftar forcipis cornüa , quorum breviffimum in no- 
vum excrefcit ramum, alterumque in longum deter- 
minatur juncum, per quem funis hic extenditur ‘ab 
una in-aliam arborem, ac tali modo varias connectit 
arbores,inter quas per magnos arcus ac finus depen- 
det; ita; ut una fine alia exftirpari nequeat ; uti id fü- 
pra: de pluribusaliis inpuimus funibus filvaticis. Quum 
detruncare iftum velimus „tum primo amputatam pars, 
tem fortiter adtrahimus ; quum reliquá funis pars detra- 
hi poteft , ni. modo: nimis in arborum ramis fit intri- 
catus ; alioquin oportet , ut quis arborem adfcendat 
atque ibidem folvat vel amputet, quum vero vario* 
rum: fruticuin funes fibi fintintricati, miram formant 
intricationem, ex qua vix integer comparari poteft 
funis , fed per fragmenta: binas tresve ulnas longa 
“eónligendusveft; ita ut hic funis in Indie filvis ac 
folitudinibus inpervium fere formet tran(itum , quum 
multo majorem-obcupet tra&um: reliquis preceden- 
tibus Catti Cattis; atque preterea non tantum fufficit; 
‘ut memoratis fpinis fit armatus ; fed quzdam infuper 
Apecies hamulos gerunt in foliofis ramis , qui veftibus 
Anfixi quam. maxime hascé lacerant.= . ^ ^'- 
* 
+a Funis hic ab: ej 
decim circiter pedum, cortice obductus eft femi di- 
spe dat trado ,atqüe-externe obfitus eft fpinu- 
dis ré&tis ,denfis „ tenuibusque inftar fübtilium acuum , 
que tamen.non.tam firme funt quam in ipfis ramis, 
` satgue hinc. rami» alternatim locantur ad diftantiam 
-trium quatuorve pedum, quibus folia infident „ac quo- 
tum: interfticia: fpinis. vacua funt.. Sub dito cortice 
verus locatur liber feu funis, qui proprie Rottang 
wocatur,. pollicem circiter-eraffus, € in quibusdam 
rotundus, in aliis parum angulofus, per unum alte- 
rumve eminens dorfum , dividiturque in articulos bi- 
nas tresve,fpithamas , immo in quibusdam, tres pe- 
des longos, quique componitur ex lentiffima & jut 
cea, nihilominus tamen denfa fubftantia, in qua füb- 
Ton. P. tilia 
us ortu usque ad longitadinem quiti- . 
INSCH KRUYDBOEK. 67 
LII. HOOFDSTUK. 
De Calappus Palms Booms-Bies. 
E tweede ordre van de doofnachtige tousven , is bet 
D geene men Rottang noemd, een gemengde fatzoen 
van de Indifche Palma, of Calappa, en Biézen want 
wy bebben boven in ’t eerfle Boek cap. 1. gezegt, in de 
kenteekenen.van de Indijcbe Palma-geflachten , dat een 
zoorte daar van in een kruypend touw veraarde , bet welk 
dan deze Rottang is. Het zelfde ziet men aan meer an- 
dere bomen, dat zy onder de beefteren en Bos-towwen eeni- 
ge ontaardinge of nabootzingejbebben. Zoo werd bet Yzer- 
bout nagebootft door bet touw „die de Faba marina draagd, 
bet Lingoo door °t Caju Lacca; de Palala of wilde no- 
ten door de Fünis Mufarius, of Wali Mette Ge, 
Rottang dan in-’t generaal te befchryven ; is een doorn- 
ücbtig gewas, makende eerft een groote firwyk , gelyk een 
jong Sagu-bofch „met veele tegte takken , korter dan aan 
de Sagu , in een kring ftaande',.welkers ruggen met lan- 
ge en fubtiele doornen bezet.zyn,' gelyk aan de Sagu , aan 
aveerzyden om deze vakken flaan de bladeren , uytgebreydt 
gelyk aan den Sagu., van verfcheide groote en fatzoen s 
gek in ieder zoorte zal gezegt werden, in ’t gemeen ge- 
ykenze bet lange Sny-gras. Uyt het midden van deze 
firuyk groeyd eerftelyk een lange boorn, wel 12 voeten 
lank, eer bet zig in peblade-zyde-takken verdeeld, en van 
daar loopt bet touw met een enkelden fram in de dikte van 
een duyim of 2 vingers voort;tot een ongelovelyke lengte, 
in "t geneen zeftig tot bonderd vademen, ja in zommige 
Landen beeft men 2 of 3co vademen lank gemeten. Dit 
tóuw verdeeld zich nooit in 2 ftammen, maar wel uyt 
eenen flruyk komen fucceffivelyk drie en vier touwen , ieder 
touw is in verfcbeyde leden verdeeld, van i tot 2 en 3 
voeten lank ‚na de verfcheydezoorten , en aan ieder lid 
flaat een gebladen tak, korter dan aan den firwyk ‚en by 
zyn EE langs den booft-tak , een fluk weegs met 
tiergelyke dorens bezet, een 
-—Het uyterfte van dit touw deeld zich in 2 lange boornss 
als een beer waar van bet kortfte een nieuwe tak word, 
en bet ander in een lange bieze uytlopende, bet touw voort= 
zet, van den eenen boom tot den anderen voortlopende „en 
200 verfebeyde bomen t° zamen vlegtende , en tuf]chen beya 
den met grootte bogten bangende y zoo dat men de eene Zonder 
de andere miet omvellen kan, gelyk wy boven van meer 
"bofcb-tousven verhaald hebben. Als men "t ou wil afs 
kappen „zoo baald mien ’t eerft gekapte eynd fberkelyk aan, 
dan kan ment Bebeele touw aftrekken „als bet niet te zeer 
in de takken der boomen verwerd is, anders moet "er ie- 
mand op deg boom klimmen „en "t 2elve los kappen ; maar 
als de touwen van verfcheydeferuyken over en door mal- 
kander lopen; zoo- geeft bet een wonderlyke verwerringe, 
wadr uyt men dan qualyk een Bebeel touw halen kan} 
maar moet bet met ftukken wan 2 of 3 vademen vergaren, 
Dit touw maakt, dat de boffcben en wilderniffen van In- 
dien moeyolyk door te wandelen zyn, als beflaande een vry 
rooter plaats dan de voorgaande Catti Cattis, en bet is 
“hem niet genoeg met voornoemde doornen gewapend te 
zyn, maar: zommige zoorten hebber daar en boven noch 
¿baakjes aan de bladdragende takken, dewelke in de klee- 
ren vaft rakende , een geweldige fcheuringe maaken. 
Het touw van den oorfpronkaf , tot-de lengte van ome ' 
“trent 15 voeten, is met een fcbor(fe bekleed , omtrent sten 
: vinger dik jen van buyten digt bezet met dunne:regte 
doorens , als fyne Naalden ‚doch zoo ftyf niet alsan de 
«takken des ftruyks. Van daar af beginnen de takken met 
beurten tegens malkander ftaande , in de wydte van 3 a 
‘4 voeten, daar aan de bladeren flaanyzynde de tuffcben- 
-plaatzen meeft bloot van doornen.» Onder de voor/cbrevé 
yeborffe leyd bet regte touw , datemen eygentlyk Rottang 
moemd , omtrent een duym diky-zommige rond , zommi, 
“wat kantig , met een of 2 wytfleekende ruggen y verdee 
‚in leden van 2 a 3 fpannen’, zommige ook 3 voeten lanky 
gemaakt van een zeer taaye en: biesachtige, niet te: min 
dichte fubftantie , daar de fubtile gaatjes van beteeneeynd 
tot bet en gaan y bet. welk men Zewaar word gals men 
aan 
