98 
tilia foraminula ab una ad aliam extremitatem excur- 
runt, quz deteguntur, quum ad unam extremitatem 
faliva applicatur , & ad aliam partem quis flet, tum 
bullule excitabuntur. 
Recens hee Rottanga externe valde vifcofa eft, fi 
tangatür , licet nullus in to detegatur mucus, qui 
fenfim, fi cum arena & aqua poliatur, perit. Male 
note eft, fi tali Rottanga alicujus nudum feriatur cor- 
pus, quum cutis inde intumefcat, acfi adulta foret , 
immo aliquando inde exulceratur. Viridis hzc Rot- 
tanga pro lubitu infle&i. poteft, fumo vero exficcata 
eandem fervat formam, unde quum ad baculos ad- 
hibere eam velimus, qui manibus geftantur, pondus 
ipfi adpendendus eít per menfis fpatium ,. vel recto 
afferi adligandus eft, ac fumo exponendus eft hic Rot- 
tangzg. baculus, : j 
ruétus raro in confpectum veniunt, unde & multis 
incolis incogniti funt, nec provenire videntur, nifi in 
vetuftiffimis penitus fruticibus, nec etiam omni anno; 
atque hi-excrefcunt ex racemo ramofo utiin Pinan- 
ga arbore ex centro füperiorum ramorum , qui funt 
nodi quafi rotundi , elegantes , & fquamofi , ex cancel- 
latis formati fquamis , clegantiffimo ordine in obliquis 
& cruciatis diftantiis locatis» quique magnitudine ae 
forma differunt juxta diverfas fpecies, 
- Ex fune detruncato. limpida exftillat lympha cum 
ftrepitu quodam , potabilis.: & grata iis in. locis, in 
quibus deficit aqua, fed faporis quodammodo eft fil- 
veftris; ac: capiti. molefta, & gravis , fi nimium potetur: 
Poft hujus lymphe ftillicidium ad detruncatam extre- 
mitatem gummofa. quadam . fubftantia: ac vifcofa ad- 
haeret, que ruffa exficcatur. 
Radix componitur ex plurimis craflis, rectis , & du: 
tis fibris , aréte adunatis 5 & perpendiculariter depen- 
tibus, que tamen in nullos regulares articulos-divife 
funt , quales. in. ftipitibus obfervantuf , qui,Rottang 
feu baculi Japoneníes vocantur y quique nom funt ra- 
dices Rottangarum., fed degenerati ftipites Índicz a- 
rundinis Bambu dicte, uti id libro fexto innuimus. 
o Ux jam ad ulteriorem perveniamus deferiptionem , 
Rottangas dividimus , quas in Amboinz regionibus 
obfervavimus, in fex fpecies preter binas tresve exo- 
ticas fpecies, quas in tranfitu loco fuo defcribemus. 
Sex vero indigenz fpecies funt, primo Palmijuncus 
Calapparius, Rottang Bezaar feu Calappa, que hujus 
capitis materia eft, fecundo Palmijuncus niger, Rot- 
tang Itam , tertio Palmijuncus albus , Rottang Puti, 
quarto Palmijuncus verus, Rottang, Tunis quinto Pal- 
mijuncus: viminalis, Rottang Fava , fexto A 
equeftris , Rottang Tsjavoni. iwi Take 
Primo. Palmijuncus Calapparius , prima ac, maxima 
fpecies crafüiffimum gerit funem , qui ad fummum bra- 
chii craffitiem habet, atque denfis ac fubtilibus fpinu- 
lis armatus eft. Hujus folium ultra fesquipedem lon- 
gum eft, ultra pollicem latum, obfcure virens nec fplen- 
dens, in tres fere protuberantias per tres nervos. di- 
vifum ; quorum medius fupra eminet , cuncti autem in- 
ferius obfiti funt fubrilibus, fufcis ac mollibus fpinu- 
lis inftar pilorum. In ramis prope quodvis tertium 
folium incurvi, firmi, ac pungentes bami locantur. 
, Funis hic admodum longus eft, fed incurvus , mul- 
seriei. m inflexus „ ac facile per longitudinem fif- 
ras patitur „unde ad nullum opus aptus vel-utilis eft. 
„Folia in ramis deorfum. pendent uti in Calappo „ac 
cunctis arundinum fpeciebus. Ex primarii funislatere 
peculiaris excrefcit ftriatus ac lentus ramulus, qui ma- 
jori quafi adpofitus eft,ac craffo cortice tamquam va- 
KS obduêtus: Hic ramulus brevibus quoque & mol- 
ibus-fpinulis obfitus eft ,- dividiturque in plures alios 
laterales petiolos inftar racemi Pinange , eftque binos 
ac binos cum dimidio pedes longus, cui fructus infi- 
dent nullo calice contenti, non autem adeo: denfe 
quam Sagueri fru&us ; quivis autem peculiari infidet 
petiolo. . Hi: vero «fant rotundi nodi , vix pollicem 
crai, perfecte fphe: 
ice, quivis autem nodis videtur compofitus ex mul- 
tis. cancellatis fquamis feu lamellis ¿non dehifcentibus 
fed ar&te (ibi adunatis, & unicum conftituentibus pu- 
tamen. | Hi cancelli apice fuo feu angufto angulo de- 
orfum vergunt, contra naturam aliorum fquamoforum 
fructuum , atque adeo regulariter locantur, ut ipforum 
ore obliquas forment lineas, fefe invicem decuffantes. 
Ab ipforum parte fuprema fulcus feu fiffüra decur- 
tit deorfum per mediam cancellorum parte; que ta- 
men non omnino inferiorem adtingit partem. , 
; kÉÁ. Hi 
almijuncus : 
fici, excepto prominente obtufo /j 
HERBARILAMBOINENS IS, Liber VIL cap; LUE 
aan "t eene eynde wat fpeexel kleeft, en aan ’t ander ine 
blaaft , 200 zal men bobbelen vien opvaren. 
y H 
De verfche Rottangb is van buyten vry wat kleeverig 
in ’taantaften, boewel men niets daar aan ziet , bet welk 
metter tyd, en door "t fchuuren met zand en water y Uer- 
gaat. Het is niet goed met zodanige Rottang iemand op 
"t bloote lyf te flaan, want zy doen de buyd opfwellen, 
als of ze verbrand was „zomfyds ook [weeren. De groene 
Rottang kan men buygen zoo men wil, maar in de rook 
gedroogd , blyft ze fbyf „zoo als ze is; dierbalven als men 
ze tot-flokken wil gebruyken in de band te dragen, moet 
men xe ophangen met gewigt daar aan, een Maand lang; 
of tegens een regte latte binden, en in den rook leggen.:> 
De vruchten ziet men zelden; weshalven die ook 
veele Inlanders onbekend :zyn en bet fcbynd ‚dat ze niet 
voortkomen dan aan volkomen oude firwyken,en dat noch 
niet alle Saar. Dezelve komen woort aan een getakte tros; 
gelyk aan den Pinang-boom, uyt den fcboot der voorfte 
takken , zynde ronde , cierlyke, en fcbubachtige knopen 
van ruytformige fcbilferen: gemaakt , die zeer ordentelyk 
in febuynze ryen en kruyswys over malkander lopen ; doch 
in ell: en gedaante verfchillende na de ver /cbeide zoortens 
Jyt. bet afgekapte touw loopt een kldar' water ‚met een 
gedruys dat drinkbaar is „en aangenaam in plaatzen, daar: 
men géen, water beeft, boeivel wat wild van finaak y eni 
bet hooft eenigzints befwarende , als men bet te veel drinkt.: 
Na "t uytlopen van dit water ,blyft "er.aan*tdoorgekapte 
eynü een gommeufe fubftantie kleven, die:ros befterft, - 5 
De wortel is gemaakt van veele dikke regte y en barde 
Vazelingen , dicbt-by een gevoegt „ em tegt neergaande, 
doth geenzints in gefchikte' leden verdeeld , gelyk men zi 
aan de flokken „diemen Fapanze Rottang noemd , dewelke 
geenzints wortelen van Rottang 2:yn; maar veraarde ftam- 
men van't Indiaanfcbe riet Bambu, gelyk in-t Ode Boek. 
BEES Eet ONT eet SA erm SENE j 
<Om-nu tot nader befebryvinge te-komen , 200 delen wy 
de Rottang , die wy Zu de: Amboinfche quartieren gevond ^ 
den bebben , in 6 zoorten, ‘bebalven noch 2 of 3 uytlane 
difche, dewelke wy in 't voorby gaan op zyn plaats bee 
Jcbryven zullen. De 6 Inland/che zöorten zyn deze. Ts 
A 
een Jcheede omvat, „Dit ied is meede met korte en weeke 
doorentjes bezet „en verdeeld zich in-weele andere geknop- 
te xyde-[teelen , gelyk een Pinang-tros ,2-en 23 woet lang, 
tegen dezelve zitten de vruchten aan, zonder kelkjes ‚zoo 
dicht niet als de Sagueers vruchten, em ieder op een: be- 
zonder: voetje. Dit zym-ronde knopen; fchaars een duym ` 
dik, regt kogelrond y bebalven de voor uitfteekende ftompe 
Ditze, Jeder knoop fchynd t zamengezet te zyn van veele 
ruytformige fcbilferen. of fchubben , miet: gapende ‚maar 
aan malkaar P s en een fchaal uytmakende, Deze ruyt- 
jes met baar, fpits of fmalften boek „zien maar achteren 
reger wie? "- e gefebilferde vruchten ,-en 
staan 200 ge » dat bare kanten: fchuynze linien uyt- 
maken, die malkanderen kruy[Jen.. ror um 2 
t Moennig; vg 
Van baare voorfte boek doopt een kloofje of vooren , naar 
achteren toe, recht door de eren? SE doch 
niet ten vollen aan den agterften boek raakende. qo 
e «ee 
