zoo HERBARII AMBO 
^ Locus, Diverfe Rottang fpecies in India crefcunt 
extra Gangem per totam Cherfonefum auream, at» 
ue inde per Sumatram, Javamque usque in cunctas 
Orientales aquofe’ Indie infulas. Prima fpecies hoc 
in capite defcripta in Amboinz locis crefcit, ac po- 
tifimum in Hitóes ora, raro autem ac fere nunquam 
in Leytimora. Circa litus nolunt crefcere, fed fem- 
per in montibus, altisque filvis, ubi arbores adfcen- 
dere poffunt, que enim per terram. prorepunt in 
planis campis, & litoribus inutiles cenfentur. 
Ufus. Hujus juncez arundinis ufus in India adeo 
familiaris ac neceffarius eft ad fupellectilem dome- 
fticam , ut provincie hac deftitutz ex aliis locis eam 
petere cogantur. Generaliter autem infervit ad ques 
vis ligamina & texturas, uti id infra ad quamlibet 
notabitur fpeciem. Hzc prima fpecies fere nulli alii 
infervit ufui, nifi quod ejus fubftantia tenera & de: 
licata Palmyta di&a cum exteriore cortice fupra 
carbones ignitos torreatur , vel in aqua ebulliatur, 
ac dein depuretur, minutimque confciffa cum pipere 
& jure carnium fricetur, quod delicatum prebet olus 
inftar aliarum Palmytarum. In Bourone aliisque lo- 
cis, in quibus Pinanga non crefcit, hujus fpeciei res 
centes nuclei ejus loco adhiberi poffunt. 
Inter Europzos fcriptores, quot ad manus meas 
pervenere, hucusque nullum obfervavi, qui Rottan- 
gam defcripferit, immo ne Garzias & Chriflopb. Acofta 
ujus mentionem faciunt , quum tamen ejus baculi 
er multos jam annos in Europa innotuerint, cujus 
forte folummodo cauffa eft, quod in remotiore In- 
die parte, & longe diffitis crefcat montibus, quos 
raro frequentaverunt Europei , antequam. quasdam 
jam fub inperium haberent regiones. Solummodo 
jn Dodonei adpendice cap.47. nov. edit. quaedam con- 
memorantur hujus arundinis fpecies, fed obfcure & 
a admodum, quas Lectori fequenti modo ex- 
licabo. - RGA 
P Primo ‘Asche Indicus porofus, dicitur effe arundo 
tenuis , inftar farmentorum flexilis, lenta , fortis, fla- 
vefcens, glabra , in quosdam diftinéta articulos, qui 
tamen aliquando ad vifum non adparent , quorum qui- 
dam quatuor vel plures pedes longi funt , Afparagi 
craffitiem habent vulgarem. Atque hzc eft Rottang 
feu arundo Javanica, que per naves devehitur ad 
Corbiculas & farcinas vinciendas. 
~ Secunda eft;arundo Indica , incredibilis longitudinis, 
ac crefcit in infüla Sumatra, que fefe circa arbores 
ita infle&it , & circumvolvit , adeoque longe prorepit, 
ut Roo es enee orgyarum longitudinem 
extendatur, ita ut ejus initium vel finis indagari fæ- 
e nequeat , queque adeo lenta & tenera eft , ut cum 
ea Cupe & dolia vinciri poffent, eftque vulgaris a- 
rundo Rottang Puti di&a, que infra defcribetur. ` 
Tertio. Arundo Indica arborea a Clufio defcripta, eft 
Arund-arbor Vafaria, feu magna Bamboes fupra li- 
bro fexto defcripta. 
Quarto. Canna de Bangala a Pyrardo exarata , eft ea- 
dem ifta magna arundo. 
. Quinto. Reliqua Bengale arundo haud craffior eft 
latitudine quatuor digitorum, putat in diametro, al- 
tiffime excrefcens, adeoque lenta, & obfequiofa ac 
fungofa; ut una pars ad alteram infle&i poffit fine 
ulla disruptione , attamen eft dura ac firma, eadem- 
que iterum magna iftà arundo. 
Sexto. Rottan fpecies eft arundinis in Bengala quo- 
que crefcens , haud eraffior minore digito, queque 
jnfle&i poteft inftar viminum Salicis, formam habens 
modumque crefcendi Be fimilem: Eftque hzc pro- 
prie minor Rottang fpecies cum Aracanenfi conve- 
niens, de à vide infa. | o 
'eptimo. Arabie ac Judaiez regionis arundo ab A- 
rabibus, uti Bellonius kit: adh ibecar ad jaculato- 
ria, haftas, atque levia manilia‘ex ea formanda. Eft- 
ue maxima arundinis plumofz fpecies , cujus mino- 
rem in hisce terris habemus fpeciem füpra libro fex- 
to defcriptam. AS E 
Oftavo. Arundo far&a feu Naftos eft toxica Theo- 
pbrafti, quum medulla fit repleta, minimaque arun- 
dinum fpecies eft in Afia , Syria, & Tartaria que 
utiles = ad haftilia & pri ex ea formanda, eft- 
ue eadem, que arundo noftra plumofa, oc. ci 
Ze xs plumofa, Supra loc. cit. 
Nom, 
INENSIS ` Liber VII cap. EMI, 
Plaats, Verfcheide zoorten van Rottamg: waffen in. Ina 
dién,buyten de Ganges, door den gehelen Cherfonefüm Aus 
ream , en van daar door Sumatra, Fava, tot in alle de 
Oofterfebe Eylanden van Water-Indién. De eerfte zoorte 
in dit Capittel befchreven ‚vind men in de Amboinfche 
quartieren, en wel meeft op "t Land van Hitoe ; maar 
weinig of niet op Leytimor. Omtrent Brand willen ze 
niet waffen , maar altyd in:’t-gebergte „en "t hooge Wout, 
daar xy bomen konnen oplopen, want die langs de grond 
kruypen op vlakke Velden en firanden, werden voor one 
deugend gebouden. 
Gebruyk. Het gebruyk van dit biesagtig riet is in In. 
dien zo gemeen en nodig tot bet dagelykze buyswerk y 
dat Provintien daar van verfieken xynde , dezelve van 
andere plaatzen moeten: eifJcben. Het diend in "t. gene- 
raal tot allerley bind en vlegtaverk , gelyk bier onder by 
ieder zoorte zal gezegt worden. Deze eerfte zoorte diend 
Jebier tot niets, als dat men baar Palmyt met de buy- 
tenfte fchor(Je op kolen brade , of in water opkoke , daar 
na feboon maake, en kleen gefneden, met peper en zop 
Rove; "t welk een fmaakelyk moes geeft, gelyk andere: 
Palmyten. Op Bouro, en plaatzen, daar men geen Pi- 
nang beeft, kan men de verfche korls van deze xoorte 
in deffelfs plaats nuttigen. 
Onder de Europifche Schryvers , zoo veel my ter band 
Zyn gekomen , bebbe ik tot nog toe niet gezien , dat iemand 
van de Rostang gefcbreven bebbe , ja zelfs in Garzias 
en Chriftoph. Acofta niet, daar nogtans de flokken nt 
al lange jaren in Europa zyn bekend geweeft , waar van 
miffcbien de oorzaak is , datze alleen in ’t verdere Indiën 
en afgelegene gebergten waft , daar de Europianen zelden 
been quamen , al eer zy eenige Landen overwonnen bad- 
den; alleenlyk in de Appendix van den-nieuwen Dodo- 
neeus cap. 47. werden. eenige zoorten. van dit riet afge- 
maald , doch zeer donker en confues’, dewelke ik den Le: 
zer aldus uyipluyzen, en uytleggen xal. : 
1. Juncus Indicus porofus, werd gezegt te:zyn een 
dun riet, als teenen , taay, buygfaam, Bert: bléek-geely 
lad, met ettelyke leden. afgefcheyden , die zomtyds niet 
enbaar zyn, zommige vier of meer voeten boog , zoo dik 
als een Afpergie. Dit is de Favaanfe Rottang die inde 
m uytgevoerd word om korven en pakken daar mee 
e binden. S 
2. Is bet Indifche riet, van ongelooffelyke lengte , waft 
op "t Eyland Sumatra, dat zig ees er de ath d 
vlegt en wind, en 200 verre kruypt, dat een vam deze 
rieten zomtyds meer dan 300 vademen lank werd , 200 dat 
bet begin of eynd daar aan niet te vinden is ,'t welk 200 
taay en flerk is, dat men kuypen en :tonnen daarmede 
zoude kunnen binden, dit is de gemeene Rottang Puti, 
bier na befchreven. 
3. Arundo Indica arborea , of boomachtig riet van 
Indiën , by Cluf..befcbreven , is de Arund.arbor Vala- 
ria, of groote Bamboes , bier boven in ?t 6de Boek befcbrt- 
ven. GE 
4. Canna de Bengala door Pyrard be nis dee 
zelfde „groote Sage a — 
5. Ander riet van Bengalen is niet dikker dan vier duy- 
men breed, by wil zeggen: in den omloop , zeer boog op- 
Jebietende , 200 taay-en voosachtig , dat men bet eene eynde 
tot bet ander kan brengen, zonder te breeken, nogtans 
wel bard em ftyf. Dit is wederom de groote Rottang- 
6. Rottan is een geflacht van riet , ook in Bengale 
waffende , niet dikker dan een kleine vinger ,'t«velk buygt 
als wilge ryzen of teenen, van gedaante en maakzel als 
het voorgaande. Dit is een kleender port ome MM 
met de: Aracanfe overeenkomende ‚waar wan ziet bierna 
(COT. Riet oan Arabien en "t Foodfebe Land’, word van 
de Arabiers , zoo Bellonius /cbryft ; gebruykt y om daar 
van Werp-ftokken, Favelynen, Schigten , en lichte Lan- 
cien te maaken, Dit is bet groot fe flag wan. Pyl-riet, 
waar van wy een Kleine zoorte in deze Eylanden bebben, 
mede int Ode Boek befcbreven. ES gen 
8. Arundo far&ta of Naftos, is de toxica Theophra- 
fti, omdat bet met merg gevuld is „en de kleenfte van 
deze rieten in Afien, ‚Syrien, en Tartarien dienfti 2 
om daar ftraalen of Werp-pylen van te: maken. Dt 
bet *zelfde met ons Indifche Pyl-riet , loc. cit. befebre- 
VEN. i 
9. 4% 
