— 
VIL Bock, LIV-Hoofi. AMBOINSCH KRUYDBOEK. tot 
Nono. Alia Arundo Indica far&a.adhibetur etiam, 
ut ipfi incumbamus, ut & etiam ad haftilia & miffi- 
lia, multos gerens articulos & nodos protuberantes, 
eftque denfiffima.ac folida; lignofa, glabra, polita, 
dura, & fplendens, ex ruffo variegata per longitudi- 
nem, & ob(cure fpadicea ; dentibus quafi & fiffuris 
notata inftar ferre. Hec eft arundo feu Baculus Fa- 
ponenfium, quam Scriptor defcribit forte incruftatam, 
vel pigmento quodam obductam, naturalis enim ip- 
fius color eft pallidus, ftramineus, feu feftucaceus, 
non vera eft arundo, fed, uti fupra innuimus libr. 6. 
cap. 8. funt ftipites degenerati Bulu Swangi in. Japana 
& Sina crefcentis, eftque vulgari in: ufu per Indiam, 
in Suratta autem adulteratur feu componitur ex duro 
quodam ligno tali modo excifo ¿ quodque ineruftatur 
obfcure fpadiceo Colores .  % 
Decimo. Alia arundo. Naftos. Indica flexilis facile 
infle&i & incurvari poteft.; eftque glaberrima, po- 
lita, & fplendens, flavefcens, lignofa, & dura, inftar 
prioris farce , craffitiemque habens. penne Olerine 
vel Anferinz.  Eítque hee-arundo Palimbanenfis , 
qua. hodie. manibus geftatur, ac poftea defcribetur - 
in fubfequentibus. 
Tabula Ouingüagefima Prima 
Ramum exhibet Palmijunct Calapparii cum fru&ibus a fè- 
paratis. ‘ PER 
OBSERVATIO. 
Peculiares hæ fübfequentes plantea nullis. aliis diftinéte 
fuere obfervate auctoribus , in P/ukn. autem Amaltbeo p. 
9. conmemoratur Arundo Rottan di&a, ex cujus vimini- 
bus fedilia conficiunt Indigen#, que harum fine dubio erit 
fpecies, uti & ille, quein Hort. Malab. tom. 12. Tab. 64; 
65, & 66. obcurrunt,cum quibus convenit Arundo nucifera Ro- 
tang dicta, fru&u fpadicei coloris , ftriis purpureis venufte 
teflulato Plukn. Alm. p. 53. ubi vide reliqua, nec non 
Thef. Zeyl. p. 36. &c. 
Varië porro arundinüm exoticartim fpecies recententur in 
S. Dale Pharmac. in 4to. pag.290 & 291. © EEE 
>. Ander Indiaanfch gevuld riet, Arundo far&ta In- 
dica, werd ook gebruykt,om. daar op te leunen en fteu- 
nen, zoo mede om Schigten en Werp-pylen daar van te 
maaken , heeft veele knopkens of kniekens; ep uytfteeken- 
de knobbelen, zeer digt en vaft ,, boutacbtig , efen, glad, 
hard , ende blinkende , met ros gemarmert in de: lengte 5 
Caflanje-bruyn, donker , vol tanden en kerven; als een 
Jaage. Dit is de Fapanfe Rotiang ‚die den Schryver mif- 
Jebien verlakt, of met eenige verwe beftreken , gezien 
heeft , want baar natuurlyke coleur is bleek of ftroo-geel. 
Het is geen eygentlyk riet, maar gelyk wy boven in 't 
6de Boek, cap. 8. gezegt bebben ; veraarde flammen van 
Buli Swangi, in Fapan en Sina waffende, xynde nog 
een gemeene dragt in Indiën, boewel ze in Suratten na- 
gebootft , en van eenig bard bout. op diergelyke manier 
uytge/neden, en donker-bruyn verlakt werden. 
10. Ander Indiaanfcb buyg faam gevult riet ,in’t Latyn 
Arundo Naftos Indica flexilis , is gemakkelyk om te buy. 
gen en krommen , zeer effen „glad, en blinkende ‚geel, bout- 
eng: en bard, gevuld als het. voorgaande , zoo dik als 
een Zwane of Ganze=fcbaft. Dit 1s de Palimbanfche 
Rottang, die men bedensdaags in de banden draagd , en 
in °t vervolg befcbreven werd. 
De cen- en vyftig fle Plaat 
Vertoont een Tak van het Calappns Palm-riet, met zyn af- 
zonderlyke vruchten 2. 
AANMERKING. 
Deze byzondere planten zyn van geen andere Schryvers 
duydelyk ofte onderfcheiden verhandelt, ofte aangemerkt 
geweeft, alleen wert in het Amalth. van Plukn, 9439. ver- 
meldt de Arundo, Rottang genaamt, uyt welkers tienen de 
Inlanders zittingen maken, welke zonder twyffel van dezen 
een mede-zoort is, als meede die geene , welke in de Hort. 
Malab. tom. 12. Tab. 64, 65, en 66 voorkomen, met welke 
overeenkomt het Neut-dragende Riet, Rottang genaamt, 
met een Caftanje-bruyne vrucht, die geruyt en met purpere 
ftreepen afgedeelt is in Plukn. Almag. p. 53. alwaar het ove- 
tige ziet, als mede in de Tiet Zeylan. p. 36. Ge, . . 
_ Verfcheide zoorten van vreemde Rieten werden verders 
vermeldt in de nieuwe Pharmac. ip 420 van, 5. Dale p. 290 
a ee 
CAPUT QUINQUAGESIMUM 
QUART UM. 
- Palmijuncus niger. Rottang Team... 
C Ecunda Rottang fpecies eft nigra, & cum antece- 
AP dente: craffiffimum gerit funem, eftque primo fru- 
tex, uti füpra indicatam fuit , „armatus plurimis 
longis, anguftis, mollibus , & ex nigro fufcis fpinis, 
quz facile abrumpuntur, atque in cute majorem ex- 
citant dolorem, quam abrupta tela: Ecbinometre Seto- 
fe, Bulu Babi dicta. (eds 
Funis hic externe: graminei feu viridis eft coloris, 
in longos craffosque articulos divifus , funis autem 
E non tantam habet craffitiem, quantam Rottang 
Zap nec tam bone note eft ad opera liganda ; quum 
fragilis fit , atque inregulares agat fiffüras. Rami late- 
rales, digirum craffi , & femirotundi in primario fune 
eodem modo locantur, quo in fübfequenti Rottang 
Puti, per binas vero fpithamas poft ortum breves ge- 
runt fpinulas arte fibi junêtas, reliqua ramorum pars 
erumque hamis deftituta eft usque ad fummam par- 
em quod cunétis fübfequentibus Rortang fpeciebus 
conmune eft. i 
Hujus fpeciei folia obfcure funt virentia feu nt. 
gricantia,quindécim,immo novendecim pollices longa, 
ultra quatuor pollices lata, per nervum medium fir- 
mumque findofa, qui füpra protuberat , ac per bi- 
nos minores laterales infra protuberantes , longis quo- 
que ac firmis pilis hitta funt^, tam ad oras quam in 
utraque ipforum füperficie, fed paulo minori copia, 
gum. in fubfequenti Rottang Puti , atque hinc gli- 
; Fruêtus fimili in racemo excrefcunt quo illi præ- 
‘cedentis Rottang Bezaar, paulo majores fed'ejusdem 
forme ac plerumque virefcunt; nullis purpureis weg 
E culis 
LIV. HOOFDSTUK. 
Het fivarte Palm-riet. 
[^w E. tweede zoorte van Rottang is de warte „en naaft 
de voorgaande mede de dikfte van touw , eerft een 
Brut, gelyk boven gezegd is, gewapend met veele - 
lange, doch ranke; weeke , en fwart-bruyne doornen , die 
liebt afbreeken, enin de buyd al zó zeer doen als de af- 
gebrokene pylen van de Echinometra Setofa , Bulu Babi 
Het touw is van buyten gras-groen , in lange diffe lé- 
den verdeeld, doch bet touw zelfs is zoo lang niet als 
dat van Rottang Puti, ook verre zoo goed niet tot bet 
werken , om dat bet bros is,en ongefchikt fplyt. Dezyde- 
takken y 2ynde een vinger dik sen balf rond, flaan aant 
booft-touw , op dezelve manier als aan ’t volgende Rot- 
tang Puti', doch een paar [pan agter de oorfpronk , beb- 
benze korte doorntjes digt by een, de reft van de tak is 
‘mee/t zonder baken, tot aan de uyterfte fnebbe , alle vols 
gende Rottäng' xoorten gemeen. 
De bladeren van deze zoorten zyn donker of fwart- 
groens 15 én 19 duymen lank, ruym 4 duymen breed, 
geplooyd miet een ftyve middel-zenuwe , die boven yyte 
puyld, en 2 mindere ter zyden , die beneden uytpuylen, 
met lange flyve baayren bezet , zbo wel aan de kanten, 
als op beyde vlaktens, doch wat minder als de volgende 
‘Rottang Puti, en daarom gladder. aft 
" De vruchten komen aan diergelyke tros voort ; als, aan 
de voorgaande Rottang Bezaar, wat groover , maar van 
eenderley fatzoen, blyven meeft groen zonder de purpere 
IEN S plekken 
