roo HERBARIL AMBOINENSIS Liber VIL up. LW: 
culis notati, nec ficci vel maturi adeo flavefcunt , fed 
magis ruffi unc, interiores nuclei funt uti in réliquis 
arundinibus feu Rottangs. : 
Detruncatus funis copiofiorem effundit lympham 
quam relique fpecies, que fatis dulcis eft ac pota- 
bilis, atque in extremitatibus amputatis copiofum 
lentumque concrefcit gummi, quod tamen non in- 
durefcit. 
. Nomen: Latine Palmijuncus niger. Malaice Rottang 
Stam. Amboinice Ua Mette „ob nigricantem foliorum 
colorem, ac tenere recentisque arandinis, Quidam 
Malaice:hane vocant Rottang Tubu. Amboinice Ua 
Tebu, hs e. arundo Saccharifera ob dulcem lympha 
iftius faporem , ni modo ejus fit fpecies. 
Locus. Non obcurrit in Leytimorz regione , fed 
uti plures alia fpecies ad borealem plagam finus Am- 
boinenfis, atque in Hitóes ora, prefertim circa flu- 
vium Ayer Guru Guru. 
Ufüs. Hee nigra fpecies in re domeftica ac fupel- 
leétile paucum habet ufum , quum in fila nullo modo 
conteri poffit, atqué adeo inregularia det ramenta & 
fiffuras, ut:nulla fubtilia vimina vel ligacula ex hoc 
formari poffint, excepto quod. rudiores. feneftras.& 
fedilia ex ipfo texant, que tamen difficulter depurari 
poffunt , quum per. fiffuras orasque acutas alicujus 
manus facile ledant & findant, ex integris vero ba- 
culi formari.poflunta , - | 
Alphurenfes ejus ftipites in arundinibus excoquunt; 
findunt, & corbulos ex iis nectunt. Ipfius medulla feu 
fubftantiatenéra Palin yta diéta eodem prieparari poteft 
modo, quo illa precedentis Rottang Calappa, fed 
paulo amaricat. 
Tabula Quinquagefima Secunda E 
Rámum exhibet Palmijunoi nigri cum fru&ibus aa fepa- 
4 ratis, ` ET ; S As G > 295 SE o 8% 
plekken , en befterven ook geenzints zoo ligt-geel, maar 
roffer ; de binnenfte koris zyn gelyk aan andere Rottangs, 
Het afgekapte touw geeft rykelyker water dan de an. 
dere zoorten , redelyk zoet, en goed om te drinken, en 
aan de afgekapte eynden zet zig mede veel taaye gom’, bet 
welk niet bard word. 
Naam. Jn ’t Latyn Palmijuncus niger. Maleyts Rot- 
tang Itam. Amboin/cb Ua Mette , na de /wart-groene 
coleur van de bladeren , en bet verfche riet. Zommige 
noemenze in ’t Maleyts Rottang Tubu. Amboin/ch Ua 
Tehu, dat is Zuyker-Rottang , na de zoetigbeid der wa- 
ters, zoo bet niet een byzondere zoorte daar van is; 
Plaats. Men vindze geenzints op °t Land Leytimor ; 
maar gelyk meeft alle andere zoorten aan de Noordzyde 
van den Amboinfchen Inbam, en op °t Land van Hitoe, 
inzonderbeid omtrent de Rivier Ayer Guru Guru. 
Gebruyk. Deze fwarte zoorte beeft in "t buyswerk 
weinig gebruyk om dat ze baar geenzints tot touwen dra- 
yen laat, em ook zoo ongefcbikt fplinterd, dat men geen 
fyn bindwerk daar van maaken kan , bebaiven om groove 
ramen en fioelen daar mede te fcberen , maar zy yn moeye- 
lyk fcboon te maken, dewyl ze in bet fplyten met bare 
Jcberpe kanten iemand zeer ligt in de banden quetzen en 
Jayden, Anders uyt de gebele kan men bandftokken maken. 
De Alpburezen kokenze in Bamboezen, fplytenzé en 
vlegten bare MafJaketes (dat zyn bare eetkorven ) daar 
van. Haar Palmyt kan men ook tobbereyden als die van 
de voorgaande Rottang Calappa, doch vald wat bitter; 
Sp De twee- en vyftig fre Plaat 
Vertoont een Tak van het fwärte Palmarier , met deszelfs 
 vwrogren 4.4 afzonderlyk. = 
I 
CAPUT QUINQUAGESIMUM 
QUINTUM. 
Palmijuncus albus. Rottang Puti. 
ES vulgatiffima & ufftatiffima fpecies hic im 
Amboina eft Palmijuncus albus , feu Rottang Puti, 
quam hinc exacte defcribemus, ut per eam re- 
A 
lique meljus dignofcantur., . I 
Ejus frutex ramos generat longiffimos,a duodecim 
ad quindecim pedes altos; Fruticisque hujus {pine 
ipfis infident ramis, in ipforum nempe dorfo, Ka, 
que firme, in obpofitis ordinibus locate nunc bréves. 
nunc longiores fibi invicem mixte. er 
.. Ex hujus fruticis centro verus excrefcit funis , qui 
Rottang vocatur, qui primo longum acutumque re- 
fert cornu, in altitudinem duodecim immo quindecim 
P excrefcens, antequam in laterales fefe expli- 
ce@famos, ac plerumque fpinofo obducitur cortice, 
cui {pine transverfalibus in ordinibus infident, fed 
breviores quam in'ipío frutice, tempore hic cortex 
decidit, tunique genuinus Rottang denudatur & gla- 
ber eft, circa inferiorem ftipitem brachium craffus, 
circa extremum vero fpinofus hic cortex undique re- 
manet, . r7 i 
Funis hie, altiffimas adfcendit arbores , & ab una 
ad aliam tranfit, non fefe circumvolvens, fed ipfo- 
rum ramos. percurrens, atqüe iis quafi incumbens, 
in quibus tamen adeo intricatur, ut vix extrahi pof- 
fit, ab eos centum immo. centum & quin- ' 
juaginta orchias. longu: Së um i igi 
e us, & duobus ol a A bos E 
In ipfo ine; uti dicum eft , null E ur fpi- 
nz, nifi ad ramorum ortum , qui in hoc fune in va- 
gina tanquam in canali locantur, cui vagine {pine 
uoque infident in transverfalibus ordinibus pofita: 
ed breviores illis fruticis. Buc. z 
Porro hic funis plerumque craffiusculo obtegitur 
cortice , ultra culmum ac infra femi digitum minimum 
craffus, externe ex viridi flavefcens „ac latis albisque 
maculis variegatus , acfi avium fimo eflet conmaculatus, 
fub 
LV. HOOFDSTUK, 
Het witte Palm-riet. 
+ 
de.andere daar ná te reguleren. 
Zyn rn ed de Long fe takken, van 12 tot 15 
voeten boog. De doornen des fbruyks zitten aan de takke 
zelfs yte weten op bare ruggens , en zyn ftyf , in dwerf]e 
yen ftaande, lange en korte door malkander. 
Uyt bet midden dezes ftruyks , komt bet regte touw 
voort, bet welk men. Rottang biet, zynde eerft als een 
lange fpitze hoorn, tot de boogte van 12 a 15 voeten, 
eer bet zig in zyde-takken verdeeld , doorgaans met een ` 
doornachtige fcborffe bekleed, daar aam de doornen over- 
dwers.in.ryen flaan, doch korter dan aan den firuyk , - 
-metter tyd vald deze fcborffe af , en dan blyft.de regte 
Rottang blood en glad, omtrent “den onderften, flam. een 
arm dik , maar omtrent "t uyterfle blyft die doornachtige 
Jchorf]e-daar rondom zitten. . -. ; 
- Dit touw loopt de boogfte boomen op , van den eenen 
tot den anderen, niet omflingerende , maar door derzelver 
takken lopende. , en daar:op als ruftende, egter loopt "i 
daar in 200 verwerd, dat men ze yk aftrekken kan y 
van 80 iot 100 en 150 vademen lank, en doorgaans 2 
vingers dik, en met 2 donkere ruggens. Te 
Aan *£ touw zelfs, als gezegt , zyn. geen doornen, be- 
Pp e oor/pron& der takken , dewelke aan 't touw 
in een fei 
JLaan mede doorns in dwerze ryen, doch korter dan die 
van den firuyk, Ss Se ro. 
Voorts 1s bet touw doorgaans bekleed met een dikach- 
tige fchorfJe , ruym een firoo-balm , en beneden een $ pink 
dik, buyten geel-groen, en gefpikkeld met breede witte 
plekken „als of bet met Vogeldrek befpat was; daar SE 
a E derde gemetnfte en gebruykelykfte zoorte in Ame 1 
boina, is de Palmijuncus albus, of Rottang Puti, : 
daarom wy die wytvoerlyk zullen befcbryven , om ` 
als in cen Beute liggen „en aan dezelve fcbede ` 
