104 
Palmijuncus bie albus habet quandam varietatem , 
que Latine mihi dicitur Palmijuncus graminofus. Malai- 
ce Rottang alea, & Amboinice Ud Laun Sebi vocatur, 
cujus folium eft minus , undecim ac duodecim polli- 
ces longum, vix minorem digitum latum, illi mino- 
ris Zingiberis fimile , quod’ cognomini dedit an- 
fam, ejus fpinz funt molles, albe, & vage , atque 
ad extremum rami foliofi,hami quoque locantur uti 
jn priore , qui veftibus facillime inherent. . Funis 
vero ipfe digitum circiter eraflus eft , ejusdemque 
cum priore fubftantie. 
Nomen. Latine Palmijuncus albus. Malaice Rottang 
Puti. Amboinice Ua Puti „atque cjus maxima fpecies 
Ua Ela & Ua Abun Tayn, h. e. avium feu palumbis 
fimi arundo feu Rottang, a dictis iftis maculis corti- 
cis, minor vocatur Rottang Alea. Amboinice Ua La- 
bun Sebi, h. e. Rottang foliis Zingiberis ob rationem 
füpra datam. iM 
Locus. In arenofis crefcit locis in Amboina , uti fu- 
pra notatum eft, multo autem vulgatior reliquis fpe- 
ciebus, atque a Baleya obeurrit per. Javam aliasque 
Occidentales regiones, licet quodammodo variet. Plu- 
rima ejus pars reperitur in Amboina ad Borealem ejus 
finus plagam ; in loco Laba dicto , ubi toti regioni 
fuum pr&bet ufum ac commódum , eftque mirandum, 
hunc fruticem non diu jam fuiffe. exftirpatum: 
Ujus. Hzc fpecies praefertim utiliffima & ufitatiffis 
ma ad quevis-opera liganda & texenda, uti ad fco- 
‘bes Serien di&as „& corbiculas quasvis ;ad fedilia , cu- 
bilia, ut & loco minorúm funium in navibus adhi- 
betur Indicis precipue in illis ‚que Corre Corre vo: 
cantur, uti & ad baculos, qui manibus tenentur, & 
recti formantur , uti dictum fuit, adpenfo pondere, 
átque per aliquod tempus fumo exficcantur , quod 
lerumque etiam inítituitur in operibus recenter ela- 
‘boratis , ut durabiliora fint. Manubria quoqae ex hoc 
formantur telorum, haftaruin, atque inftrumentorum 
"[oraneén dictorum , que in Zeylana aliisque locis 
eleganti vernice & pigmento obducuntur. ` =: 
Amboinenfis noftra arundo feu Rottang concolor 
eft, obfcüre nempe lutea, feu rava, glabra, & poli- 
ta, ac nullis circulis notata , diverfis autem figuris 
pingi poteft ac circulis , fi ftipites nempe recentes 
madefacta calce obtegantur , ac tali modo in fumo 
exficcantur. | Cavendum eft, fi quis recentém infle- 
&at Rottang , ne nimis prope admoveatur oculis , 
jum fubtilia diffiliant facile rämenta , què oculos 
tangentia ingentem éxcitant dolorem. Kä i 
~“Amboihenfis Rottang non tam bone note, nec ita 
"durabilis eft ad baculos, licet fatis fit firma ac levis, 
‘fed facillime etiam rimas agit y quum vetuftior fit, 
atque cum eo majorem infligamus ictum , quem in 
‘finem “melius conducit Aracanenfis exotica, “vel fub- 
fequens fpecies. CS 
ina ficce hujus arundinis frufta fortiter fibi invi- 
cem adfricta tantas emittunt fcintillas, ut fubtiliora 
Cannabis fila incendantur, quod magnum prebet in 
‘filvis commodum , fi ignis expetatur. d 
ua feparate 
PS Sted i55 en 
majore. 
HERBARII AMBOINENSIS 
Liber Vil. cap. LV, 
Deze witte Rottang beeft een verandering, int La: 
tyn Palmijuncus graminofus. Op Maleyts Rottang alea 
genaamt , in "t Amboinfch Ua Laun Schi, kleender van 
blad, 11 en 12 duymen lank, Jcbaars een kleene vinger 
breed, die van de kleyne Gember wat gelykende, waar 
van ze toegenaamt is. De doornen zyn week, wit, en Ydel, 
en aan bet eynde van de-geblade tak, ftaan mede Don 
me haken; gelyk aan de voorige , daar aan men met de 
kleeren zeer ligt blyft bangen. Het touw is omtrent een 
vinger dik van dezelfde fubftantie als bet voorige. 
Naam. In ’t Latyn Palmijuncus albus. Op Maleyts 
Rottang Puti. Se air Ua Puti , en daar van de groot- 
Ste zoorte Ua Ela ,en Uu Ahun Tayn, dat is Vogel- of 
Duyvendreks Rottang , van de voornoemde plekken dep 
Jcborfje , de kleendere biet Rottang Alea, Amboinfcb Ua 
Lahun Sehi, dat is Rottang met Gember-bladeren , om 
reden als voren. 
Plaats. Het groeyd op zodanige plaatzen in Amboina; 
als boven flaat , doch is veel CE rid dan de andere 
zoorten, en men vindze van Bali door Fava en andere 
Wefterbyke Landen mede , boewel met eenige verandering, 
De mette vind men in Amboina, aan de Noordzyde van 
deszelfs Inbam , in de plaats Laha genaamt , waar van bet . 
gebeeleLand zyn gerief baald , zynde te verwonderen ‚dat 
die flruyken niet al lange Uyigekapt zyn. j 
Gebruyk. Deze zoorté inzonderbeid is de allerdienftés 
Iykfte en gebrüykelykfte tot allerbande bind- en vlegtwerk, 
als tot binden van Serien , tot vlegten van' allerbande 
korven, tot fcheren van ramen, [Loelen , en Bedfteden', en 
tot kleene fcheeps-touwen op de Indifche Vaartuygen';in- 
zonderbeid Corre Corren, tot ftokken: in de banden te dra- 
gen, die men, als gezegt, met een gewigt regt maakt ‚en 
een tyd lank in de rook droogd', gelyk men ook doorgaans 
doet met verfch gemaakte werken , om: durabel té werden. 
Men maakter ook Delen tot Toranen en Pieken van, die 
v eng andere plaatzen /choon verlakt en gefcbilderd 
f. P Qi SOC. COROT 369 IOS Ga X3 j 
Onze Amboinfche Rottang ús wel van -eén£fley toleur j 
te weten donker-geel, of Wolfs verwig , glad, ‘en Ze 
zonder circulen , maar men Kan ze fcbilderén met vérfebem ` 
de figuren en banden, als men op de verfcbe ftokken nate 
gemaakte kalk firykt , en zoo in den rook legt: Mei moet 
zig wagten , als men de werfche Rottang buygt , dat men 
ze niet te digt by de ogen boude , om dat er Wad: Jpren- 
kelen van afjpringen „dewelke in de ogen koménde , groote 
Jmerten verwekken, oL RT 
De Amboinjebe Rottang is 200 goed en dúrabel niet tot 
"bandtokken , om dat ze wel Dat en ligt is „maar ook ligt 
Jebeurd,als ze oud werd , en men een barde flag daar m 
doed , zynde bier toe bete? de uytlandfe Aracanfe,envol> — . 
gende zoorte. - ar f ; Kë 
+ puede 
244 
` Twee ftukken van Ge Rottang fterkelyk tegen mal- 
kander gewreven , ontvonken zodanig , dat men werk daar 
by kan aanfteken, een groot gerief in ^t bofch , als men 
vuur wil bebben. i ' { 
doeken bewinden, om dat de verfch gefpletene Rottang . 
D a jeuwe korven 
e mi 
‘als men diet 
belirien. 
CPU OST HO SION SOO eee BON cur 
Vertoont een Tak van bet witte. Palm-riet , met deszelfs 
«vrugt  afzonderlyk en grooter. arts 
