VII Boek. LVI Hooff.. 
CAPUT QUINQUAGESIMUM 
SEX DM 
. 5 j $ 
Palmijuncus verus. Rottang Tumi. 
Oc in capite tres Rottangæ fpecies defcribemus , 
que fenfim tenuiores funt præcedentibus, qua- 
rumque prima in Amboina eft indigena, bineque 
alie exotice. Primo Palmijuncus verus. 20. Araca- 
nicus. 39 Palimbanicus. : E 
Primo Palmijuncus verus , feu Rottang Bubut quarta 
Rotrangarum Ípecies eft, atque in binas dividitur 
fpecies, in anguflifoliam & latifoliam. 
Primo Palmijuncus verus anguftifolius cognomina- 
tur verus , feu Rottang Tuni, non acli tres pr&ceden- 
tes effent fpurie, fed quum hujus fubftantia fit len- 
tiffima, & aptiffima ad flectendum, ` 
Hujus frutigis rami fefe non in altum erigunt, nec 
tot foliis gaudent ,: quot priores, foliofus enim fruti- 
cis hujus ramus feptem modo vel octo pedes altus eft, 
ac praterea ab ejus extrema parte filum quafi itidem 
dependet longius quam in prionbus » quod hamulis 
obfitum eft ordinatim fibi obpofitis, qui firmius fefe 
veftibus infigunt illis Nugarum. filveftrium. _Fruticis 
ipfius fpinz funt longe, firme, & vage. Contra e- 
jus funis omnium longiffimus eft, vix pollicem vel 
vulgo digitum craffus, fubftantie lentioris & flexilio- 
ris quam precedentium. —. sss iioo EUR 
. Prope radicem genicula gerit y atque ex quovis fru- 
tice unicus tantum excrefcit funis, quum priores ex 
una radice plures producant, - Quod hac fpecies pre 
- aliis pro peculiari hábet charactere. . Quum jam hic 
funis fit perfe&us , fenfim marcefcit frutex , ita uttan- 
dem nil remaneat, Funis hic adultus digitum circiter 
eraffiis eft , inque longos articulos diftinétus , fine 
illis fpinis vel lateralibus ramis, eftque plerumque 
quinquaginta vel fexaginta orgyas longus , externe 
autem craffum gerit corticem „ obfcure virentem , ac 
parum rugofum , qui feriendo decorticari, poteft s 
atque fub hoc vera reconditur Rottanga, ultra digi- 
tum craffa; In fumma parte tres quatuorve rami ex- 
‘crefcunt , quivis octo pedes longi , & hamis obfiti , quo- 
rum tres quatuorve fimul locantur per interfticia. ` 
à^ US jo "m A 1 ` 14 rvs ^ n A 
. Quodvis folium fesquipedem longum eft , binos- 
que digitos latum, ad oras brevibus & vagis fpinulis 
armatum, uti & nervus medius cum binis lateralibus 
"minoribus fubtus obfiti fant vagis & mollibus fpinu- 
Jis: inferiora folia breviora funt acglabriora, cunêta- 
que acuta funt, exceptis quibusdam vetuftioribus , 
quz fiffuras patiuntur, feu bifida funt. ` Paulo ante 
hofce ramos racemus excrefcit feu corymbus florifer 
ac. fructifer, primo ín.acuto quafi facco feu vagina 
'obclufüs; que quam maxime fpinofa eft, atque ille 
fenfim excrefcit in longitudinem quatuor cum dimi- 
dio pedum, glaber, ac fpinis carens, fefe dividens . 
feu extendens in multos laterales ramulos , primo gla- 
bros, & politos inftar longi fructus Siriboe , quorum 
“apex parum retroflexus eft... Ramuli bi laterales fefe 
aperiunt in füperiore parte, multosque emittunt di- 
gitos quafi, feu julos, digitiarticulum circiter longos, 
qui per binos ordines denfis obfiti funt capitulis, 
magnitudine feminis Sinapiós , funt autem magis ob- 
longa hee capitula, atque. fuperne. flofculum gerunt 
ex tribus albicantibus petalis compofitum, flavaque 
ftaminula continentem , quorum quodvis füperne lin- 
guam quoque füftinet bifidam. . . SC 
Hi autem flores ac capitula magna ex parte deci- 
_dunt 5 folummodo nuda relinquentia ftamina , que tum 
„dentata quafi videntur, remanentibus tantum. tribus 
quatuorve capitulis in fructus excrefentibus , tresenim 
quatuorve fimul uno infident julo , qui magnitudinem 
.habent globulorum fclopeti, parumque oblongi funt, 
in brevem craflumque excurrentes apicem, funtque 
compofiti ex fimilibus fquamis cancellatis, quales in 
Rottanga Calapparia fuere defcriptz , funt autem mi- 
nores ,: & ad tactum magis granulofz , fimilefque ge- 
runt interne nucleos, qui nempe ad unam partem 
-gibbofi funt, ad alteram femi .exefi -quafi fere inftar 
.Oculorum Cancri.. Trunci vertex feu extremum in 
‚acutum determinatur cornu, ex quoiterum novi ex- 
.crefcunt fami ac folia, ~~~ SE 
Tom. Y. 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
Flo. 
iof 
LVI HOOFDSTUK; 
De waare Palm-riet Struyk. 
N dit Capittel zullen wy drie zoorten van R 
] befchryven, die allenskens dunder vallen dan Sech 
rige, waar van de eerfte in Amboina inlants , de twee 
andere uytlants zjn. 1. Palmijuncus verus. 2. Araca- 
nicus. 3. Palimbanicus. 
1. Palmijuncus verus, of Rottang Bubut i$ de vier- 
de zoorte onder de Rottangs , en verdeeld in 2. andere 
zoorten , 1. fmalbladig, 2. grootbladig. 
1. Palmijuncus verus anguftifolius wert de opregte 
of Rottang Tuni by genoemt, niet als of de drie voor- 
gaande baftard-zoorten waren „ maar om dat deze de taay- 
Ste van flof is, en bekwaamfte om te draayen. : 
De takken des firuyks zyn niet boog , en bebben zooveel 
bladeren niet als de voorgaande, want den gebladen tak 
van den firuik is maar 7. en 8. voeten boog, en daaren- 
boven bangt van de[felfs eynden mede een fnebbe af , langer 
dan aande voorgaande; bezet met kromme baakjes inryen 
tegens malkander fiaande , die zig fnoder in de kledefen 
begten als eenige praatjes. De doornen des ftruyks buy- 
ten zyn lank , ftyf , en ydel. Daarentegen is bet touw een 
van. de lang fte, fchaars een duym, of in °t gemeen een 
ef dik, taayer ; en buigzaamer van ftof dan de voors 
gaande, et 
Het -beéft by de wortel leden, en uyt yder firuyk maar 
een touw, daar de voorgaande meer uyt eene wortel voort- 
brengen. "t Welk deze zoorte-onder anderen tot een by- 
zonder kenteken heeft. Als mu dit touw volwalfen is, 
zoo vergaat den ftruyk allenskens „zo dat men ten laatften 
niets meer daar van ziet. Het volwaffene touw is om- 
trent een vinger dik; en in langer leden Mrdeelt, zon- 
der doornen, en zydetakken , en dat in "t gemeen so. a 
60. vademen lang, bet beeft egter van buyten een dik- 
ke [cbor[Je , donker-groen, en wat ruyg , dewelke men 
afkloppen kan, en daar onder vind men eerft de regte 
Rottang nog eya een vinger dik; Aan "t bóvenfteeynd 
beeft zy maar drie a vier takken, ieder acht voeten lang, 
en met bladeren bezet, bebalvem de fnebbe nog wel zoo 
lang , en met baaken bezet, waar van gimesnlyk 3-44 
by malkander fiaan met tu[Jen-plaatfen; 
leder blad is anderbalf voet lang , twee vingers breed , 
aan de kanten met korte en ydele doorntjes bedekt , gelyk 
ook de middel-zenuwe met nog twee zyde-zenuwen van 
onderen met ydele en weeke doorntjes bezet is: De agter. 
fie bladeren zyn korter en gladder , alle [pits toelopende , 
bebalven eenige van de ouden [plyten in tweg fpitzen. 
Kort voor deze takken begind e br > dewelke ege 
en vrugten draagt , eerjt in een fpitze zak of fcbeede ber 
floten y dewelke zeer doornagtig is, Deze groeyd dan 
verder tot de lengte van 4. en een balf voet; d sen 
zonder. doornen , verdelende zig in veele zyde-takjes, 
eerft glad, en even gelyk een lange Siriboa, en met- de 
its een weinig agterwaarts-gebogen. Deze zyde - takjes 
openen haar. aan de voorfle zwyde em fcbieten veel vin- 
gers nyt, omtrent een lidt vaneen vinger lank, in twee 
ryen digt bezet met knopjes, in de grootte van Moftaard- 
zaad, dog langwerpig. Deze knopjes dragen boven op 
een kleen bloempje , gemaakt van 3 witagtige blaadjes, en 
daar in geele vefeltjes ; ieder vefeltje dragende boven op 
een tongetje, "t welk. van agteren in twee gefpleeten is, 
Deze bloempjes en knoppen vallen voor bet meefte deel 
af, nalatende de bloote draden , dewelke dan gekerte 
cbynen , bebalven drie of vier knopjes, waar uyt 5 
vrugten werden, te weten drie en vier by malkander aan 
een vinger, &ynde in de grootte van roerkogels, wat lank- 
bein? s met een korte dikke [pits voor ops zy beftaan 
uyt diergelyke fchilfferen of ruytjes, gelyk van de Rot- 
tang Calappa gezegt is, dog deze zyn r, en int 
evoelen wat korrelig , met diergelyke korrels van binnen, 
dewelke aan de eene zyde een kuyltje bebben , en balf 
uyigevreten fchynen , febier als Kreefts-oogen. Het 
deren worden. 
uyterfte van den ftam eyndigt-in een fpitze born , waar 
uyt weder jonge takken en 
T SA 
Q Het 
