16 HERBARII AMBOINENSIS Liber VII. cap. LVI, 
Flores menfe Octobri excrefcunt ex tribus quatuor- 
ve magnis corymbis , fed femel tantum hofceprofert, 
ac tum fenfim perit hic frutex: Recentes ftipites feu 
baculi ad tactum vifcofi funt, ac quodammmodo o- 
dorati, fere inftar unguis odorati, quod in Rottang 
Tuni prz aliis fpeciebus magis ac notabilius eft, fic- 
ci autem ac depurati ejus baculi colorem adquirunt 
allide fufcum. CM E i 
Secundo Palmijuncus verus latifolius fimplicem quo- 
que emittit ftipitem , cujus tamen tenuiores rami jam 
perierunt, nudusque ejus funis altas adfcendic at- 
ze ubi modo 19 ramos fefe expandit. Nudus au- 
tem ifte funis externe corticem gerit , qui per feneétu- 
tem fenfim: defquamatur , vel levi pulfu facile diffilic, 
atque inter hunc ac verum Rottang pellicula infuper 
confpicitur tenuis inftar Chinenfium charte , verum 
autem Rottang pollicem circiter craffum eft ; fuperius 
vero magis crafiefcit uti relique Rottang fpecies, Ple- 
rumque rotundum eft, fed.in quibusdam locis gibbo- 
{um parum, & aliquando etiam trigonum. 
Rami laterales glabri , quinque pedes longi funt ; at- 
que preterea fuperius adpendicem habent otto no- 
vemque pedes longam, quz denfis firmifque armata 
eft hamulis, quibus hic frutex ubique tam firmiter ar- 
boribusadheeret , ut quam difficillime avelli poffit , li- 
cet adpendix ipfa non lenta fit, fed facile abrumpatur; 
Folia alternata funt , inordinata per vaga interftitia, 
uatuordecim & fexdecim pollices longa, binos lata, 
ema, & per longitudinales coftas dittinta y parum- 
que concava feu deorfum inflexa inftar canalis, ado: 
yas fubtilibus pilis hirta, qui itidem in medio confpi- 
ciuntur nervo , fuperius autem in longam terminantur 
apicem. Ipforum rami minimum vide haud craffi 
funt , fed ubique iftis. brevibus .hamulis armati , 
qui copiofiores funt. quam. in aliis Rottang fpecie- 
bus , ac proinde difficultertra&tari poflunt: Ad quem- 
vis ramum ®nis hic primarius longam gerit vaginam; 
viridem , longis & vagis fpinis armatam. ‚Flores funt 
uti. inprecedenti fpecie , racemus autem fruétifer octo 
pedes longus eft ‚atque in multos diftinétus laterales 
amos, qui cohortatim quafi locantur per intervalla 
glabra & vaga, plerumque autem retroflexi funt. 
Quivis vero lateralis ramus contortus quafi eft in- 
ftarcochlez , atque in ramulos iterum expanditur late- 
aples, & inordinatos , totusque corymbus tractabilis 
eft, quum glaberfit, ac fpinis deftitutus. Minores hi 
ramuli diftinéti iterum funt non in julos lanuginofos , 
uti An reliquis Rottang fpeciebus , fed in petiolos, 
Witis racemos mentientes, hisque petiolis fructus ïn- 
fident adgregati, quivis autem peculiari infidet ca- 
liculo, fructusque hi decidui petiolum quodammodo 
fpinulofum formant , fru&us vero aliarum Rottanga- 
rum patinz quafi infident plane & lanuginofe, que 
arcte petiolo incumbit, 
Fru&tus autem magnitudinem habent Piforum fufco- 
rum , inque ordines cancellatos diftinguuntur , feu qua- 
fi (quamofi funt uti reliquarum Rottangarum fructus, 
he vero fquamule magis eminent, atque fuperne in 
'apicem terminantur durum, interne autem nucleus lo- 
«caturdurus , femi rotundus inftar oculi Cancri, albus, 
“Sí femi .pellucidus, vifcofa & acida carne obduétus , 
que in vetuftis exficcatur. 
` Nomen. Latine Palmijuncus verus , & unicaulis. Ma- 
laice Rottang Tuni; & Rottang Bubut ab ufu naffarum 
pifcatoribus ufitatarum ; Prima autem fpecies peculi. 
ariter vocatur Palmijuncus verus anguftifolius , ac Ma- 
laice Rottang Tuni, Amboinice in Hitaea Ua-Helite, 
h. e. Palmijuncus fimbriatus. Altera fpecies vocatur 
Palmijuncus verus latifolius , Malaice Rottang Tum 
duun bezaar , & Rottang Boeloe, quum facile per lon- 
itudinem findatur inftar Bamboes. Amboinice Ua- 
egen in ejus latis foliis Panis offe Cana 
dite pinfantur.*Ternatice Oerioma. . Vocatur etidem 
‘Rottang Way-Ory; feu Ua-Ory juxta certum fluvium 
Baflo Bagualem , obt copiofe crefcit. : - - 
+ Locus. Ambz he fpecies in-imis crefcunt montibus 
in sten Ger in - & circa Dammarz filvas 
oft p: ay; in Leytimorz regione potiffimum 
eet theca dictum fluvium Way-Ory. b 
Div. Hee Rottangz fpecies multum “expetitur , 
quum adeo lenta fit, ad navium funes ex en necten- 
dos prefertim anchorarum, majorum Indicorum na- 
vigi- 
t lze ligt in 
“Boes. Opt Amboins Ua- GE 
Het bloeyzel ziet men in OGober , dragende als dan 
twel drie a vier zulke groote troffen, maar brengt in zyn 
leven niet meer dan eenmaal dezelve voort , en gaat dan 
allenkskens uyt: De werfche flokken zyn kleeverig in % 
aantaften; eenigzints wel riekende , fchier als Unguis o- 
doratus, bet welk de Rottang Tuni voor andere zoorten 
meer en-kennelyker beeft; De drooge en fcboon gemaakte 
‚ftorken befterven ligtbruyn of tanyt. 
2. Palmijuncus verus latifolius groeyd mede met een 
enkelden [lam ops als dan zyn de jonge takken van den 
firuyk vergaan, en men Ziet bet bloote touw de hooge boo- 
men oplopen, alwaar bet zig eerft in takken verdeelt, 
Het bloote touw beeft egter nog een fcborfJe van buyten, 
dewelke in den ouderdom allenskens affcbilffert ; of met bet 
zagte flaan van een Parring af/pringt , en tuffen dezelve en 
de regte Rottang ziet men nog een vliesken dun als Chi- 
nees-papier y blyvende de regte Rottang nog fchaars een 
duim dik, dog na vooren toe wertze wat dikker , gelykan- 
dere Rottangs ook doen. Zy is meeft rond, dog beeft 
bier en daar een kleene rügge , en zomtyds ook wat drie- 
zydig. . ‘ 
E» gladde xyd-takken zyn vyf voeten lank; en bebben 
daarenboven voor aan een fnebbe van agt en negen voeten 
lank, dewelke digt bezet is met kromme en ftyve haakjes, 
waar mede dit gewas overal zoo vaft aan de boomen 
banat , dat bet moeylyk vald af te trekken , boe wel de 
Snebbe zelfs niet taay is, maar ligt afbreekt. 
De bladeren flaan verwiffelt , onordentlyk , en Jcbier 
met ydele tuffen-Plaatzen , veertien en feftien duymen lank, 
twee breed , Haf, in de lengte geribt , wat bol of naar 
beneden gevouwen als een geut, en aan de kanten metfy« 
ne baayrtjes bezet , dewelke men ook ziet aan de de mid- 
del - zenuwe , van voorenin een lange [pits toelopende. Ha- 
re takken zyn geen pink dik , dog overal met die korte 
haakjes ‘bezet , meer dan men aan andere Rottangs Zoor- ` 
ten ziet. , en dierbalven kwalyk om te bandelen; By ieder 
tak beeft bet boofdtouw een lange groene fcheede, en is 
met lange en ydele doornen bezet. Het bloeyzel is als 
aan "t voorgaande : De vrugtdragende tros is agt voeten 
lang y verdeelt in veele zyd-takken , dewelke troepsgewys 
Doan met ydele en gladde tu/Jen- plaatzen meeft agter- 
waarts gebogen; ge 
Teder zyd-tak loopt wat gedraayd als een wendeltrap ; 
en verdeelt zig weder in xyde-takken, die onordentelyk 
Jiaan , en den gebeelen tros kan men bandelen , de 
by geene doornen beeft. Deze kleene takken zyn al we- 
derom verdeelt niet in wolachtige vingers, gelyk. andere 
Rottangs, maar fleeltjes , gelykende een tros druyvens 
Aan deze fieelijes zitten de vrugten digt op malkander, 
"eder op een byzonder voetje, dewelke nat afvallen der 
vorugten dem fteel eenigzints ftekelig maaken, gelyk de 
vrugten aan andere Rottangs in een plat wolagtig Jcho- 
teltje digt tegens den fleel aanzitten. 
De vrugten zyn in de grootte van grauwe erweten, 
verdeelt in ryen van fchubbetjes gelyk aan alle Rottang- 
vrugten, dog deze fcbubbetjes fleken wat meer uyt, en 
hebben voor op een bard Jpitsje, binnen leyd een barde 
korrel, half rend als een Kreeften-oog, wit en balf door- 
Jcbynende , omgeven met een kleeverig em zuer vlees, 
"t welk im de ouden opdroogt. ` ` 
Naam. Jn °t Latyn Palmijuncus verus en unicaulis. 
Op Maleys Rottang Tuni en Rottang Bubut, van t 
gebruyk tot vifchuuyken of bobbers , de eerfte zoorte biet 
in ^t byzonder Palmijuncus verus anguftifolius , en in t 
Maleyts eygentlyk Rottang Tuni, in ^t Amboins op Hi- 
toe, Ua-Helite , dat is Palmijuncus fimbriarum ; of 
Zoom - Rottang, De tweede zoorte Palmijuncus verus 
lalifolius, op Maleyts Rottang Tum daun bezaar, en 
Rottang Boeloe, de IM Jplyt als Bam- 
Cana dexby men iz zyne bree 
de bladeren de broodftokjes Cana bakt. Ternat. Oerioma. 
Men noemdze ook Rottang Way-Ory , of Ua-Ory na 
zeker rivier by den Baffo Baguala , alwaarze veel SH 
Plaats. Deze beyde zoorten vallen diep in ?t gebergte 
Op bet land van Hitoe, în de Laba en omtrent de Dam- 
‘mar-boffchen agter de Negóry Way; Op bet land Leyti- 
mor beeft menze meeft omtrent de voornoemde revier Way- 
ry. § SN 
Gebruyk. Deze zoorte Rottang werd veel gezogt we- 
gens baare taaijigheyd , om fcheeps-touwen daar van te 
vlegten , inzonderheid ankertouwen, tot. Fonken,- Cha- 
To 
