114 HERBARII AMBO INENSIS. Liber VII cap. LXI, 
Nomen. Latine Zalacca, Javanice & Baleyice Rot- 
tang Zalack, ac modo Zalack , quidam Batavi in Bata- 
via Belgice vocant Zergjants-klooten. 
Locus. Vera ejus patria eft infula Baleya, & orien- 
talis Jave pars , unde antiquioribus temporibus de- 
duéta eft in infulas Bande per peregrinos mercatores , 
ubi nunc fatis copiofa & obvia eft. In Amboina raro 
obcurrit , ac tantummodo in hortis curioforum „ tar- 
de autem fructus producit. 
Ujus. Hec inregularis & intractabilis planta ob de- 
licatos tantummodo colitur fruétus, qui crudi edules 
funt, externumque ipforum puramen fpinulofum pri- 
us digitis confringitur , & projicitur. „Caro ipforum a- 
cidula-ftomachum reficit, & jecur quodammodo re- 
frigerat, eftque quàm maxime falutaris in itineribus 
marinis, ac illis, qui modo adpelluntex mari. Hunc 
in finem, ut poflit transvehi, toti muria condiuntur 
fructus, &in ollis fervantur, fi vero nimis diu ferven- 
tur, nimiam adtrahunt muriz quantitatem , &- infipi- 
di funt, quales fuere, quos Carolus. Clufius in Hol 
landia vidit & guftavit, de quibus fcribit libr. 2. exotic. 
cap. 43 ubi errorem conmifit, putans anguftiorem ip- 
forum partem fummitatem effe fructus. 
- Si hofce nucleos plantare velimus , tum anguftiffima 
nuclei pars, que petiolo jungebatur , gon ponenda 
eft, alioquin enim non progerminant. Glires ac mures 
quam avidiffime hofce comedunt fructas, quod miran. 
dum eft , quo modo nempe ad illos permeare poflint , ac 
decerpere, quum tam horrendis fpinulis fint obfiti, 
ut homo vix hos adtingere poffit. Quam faluberrimi 
habentur bominibus ex morbo quodam reconvalefcen- 
tibus „ ac debili laborantibus ftomacho, 
Tabula Ouinquagefima Septima ` 
Ad Figuram Primam, alıeram Palmijunci equeftris exhibet 
- fpeciem fructibus onuftam, ubiad litt. A frudus majori ts- . 
`" prefentatur forma, B peculiarem hujus fruticis obfert nu- 
"dum fünem. ` GO : Dë q^ 
"Figura fecunda Froticem exhibet fpinofum Za/accam di&um, 
«ubi litt. C frudum ejus majori fiftit forma, que forte eft 
, Hibbutu Thef. Zeyl. p. 121. 
In Rumeau 4uctuario Palmijuncus Dra- 
co. cum binis aliis Rottang {peciebus 
 . defcribuntur , quas bic inferere con- 
scs s gruum duximus, .- 
e CH 3S 
P ~e 
: Palmijuncus Draco. Rottang Djernang. 
Quod in India Orientali vocatur Djernang feu Dje- 
renang, verus eft Sanguis Draconis out in. Europam 
defertur, cujus maxima fpecies in rotundis placentis 
compingitur, hic enim in India tres ejus obcurrunt 
{fpecies , que infra conmemorabuntur. Quum autem 
libro feptimo tot Rottange fpecies defcripferim, & 
dein cognoveram Djernang quoque ex Aottanga con- 
ligi, hinc non potui omittere tot de hoc conmentari, 
quot indagare potuerim. : 
+ Poft magnum vero inpenfum laborem , & inquifitio- 
nem diu nihil aliud conlegi, nifi varias ac diverfas 
de hoc opiniones, quas conlegi , quz que omnes in ea 
‘concurrebant re, quod nempe Djernang ex Rottanga 
provenire, ©. 3. 
.» Ejus-fruêtus mibi quoque potiffimum ex Java trans- 
mittebantur, in quibus tamen detexi, non genuinam 
elle fpeciem ,.quum tam paucam rubri gummi, conti- 
nerent-quantitatems u. … 
5 Tandem optimum relatum acceptum ferre oportet 
dNobiliffimo Dno Jfaacode.St. Martino, Senatori ordina- 
sio & Duci fummo Batave Indie, qui Rottang cum fo- 
liis: fructibus , ac crudo gummi, ex. ejus juflu fibi ex 
Palimbango tranfmiflum, mecum conmunicavit, jux- 
fa qua fpecimina fubfequentem compofui, defcriptio- 
Dem. 49 ` es 
. ipfum Rottang erat illud, quod vulgo Rottang Pa- 
limbanicum vocatur, ex quo elegantes formantur ba- 
culi, cujus articuli binos cum dimidio , ac tres pedes 
longi funt, minimum digitum craffi, coloris homoge- 
nei, pallide lutei feu flavefcentis, fuperior autem cjus 
pars 
-x Eyndelyk 
Naam. In’: Latyn Zalacca, Fav. en Bal. Rottan 
Zalack, en flegts Zalack , zommige Neerlanders op Ba. 
tavia noemen "t Zergjants-klooten. 
Plaats. Zyn regte vaderland is bet eyland Bali, en bet 
Oofterdeel van Fava, van waar ze in oude tyden gebragt 
isin de Eylanden van Banda door de vreemde Hande- 
laars , daur ze nuredelyk overvloedig is. In Amboina beeft 
men ze weinig , en dat alleenlyk in de booven van de Lief- 
bebbers , en ze draagd lankzaam. 
Gebruyk. Dit leelyk em onbandzaam gewas werd ale 
leenlyk gebavend wegens: de lekkere vrugten, die men 
raauw kan eeten, de buytenfte doornagtige [cbaal eer ft 
met de vingeren in flukken duwende en weg fmytende, 
Het rynfebe oleefcb verkwikt demage,en verkoeld eenigzints 
de lever , zeer gezond op Zeereyfen, of als men eerft uyt 
Zee komit.: Tot dezen eynde, en op dat men ’t:vervoeren 
kan, zo werden de gebeele vrugten ingepeekeld met gebeg- 
le potten vol, dog als deze fe oud werden ,, trekken zy te 
veel Beete in, en werden. onfmaakelyk, gelyk die geenege. 
weeft, zyn die Carol, Clut. in: Holland gezien en geproefs 
beeft, waar van by lib, 5. exotic. cap.4.febryft; alwaar 
by een abuys beeft gehad meenende dat het: fmalfte deel 
bet bovenfie van deze vrugt: was. . 
Ais men deze korls planten wil, o moet men bet Jpitfte deel 
vande korl ("t welk onder den fleel lag) boven planten,want 
anders willen ze niet opkomen. Rotten en Muyzen zynzeer 
grectig na deze vrugten, "t avel& te verwonderen is tee- 
tende daar by te komen, en dezelve af te balen, al zynzy 
met zo yfelyke doorntjes of doornen omcingeld , dat "er 
kwalyk een menfch by kan komen. Zy werden zeer gé- 
zond gehouden voor luyden , die uyt eenige ziekte opkomenz 
en een verzwakte maag bebhen. m 
duri 
rkomt, 
i2 
In de Vermeerdering van Rumpuius wert 
de Palmijuncus Draco, met twee andere — 
Zoorten van Rottangs befchreven, wel- ` 
_Keikoordeele, dat nootzakelyk hier: 
_ingevoegt behooren te werden. ^'^ 
Palmijuncus Draco. 
Het geen men bier in Ooft-Indiën Djernang , of Djere- 
nang. noemd , is een opregt Sanguis Draconis, of Drog, 
kenbloed , bet welk men na Europa voerd, dog. meefb de 
groot/te zoorte in ronde, koeken gepakt avant bier in-Jn- 
‚dien beeft men drie zoorten. daar'van „dewelke bier onder 
zullen aangewezen, werden, Dewyl ik nu in ^t zevenfie 
buet, 20, veele zoorten. van, Rottangs-befchreven heb, en 
in kenniffe kreeg, dat-Djernang mede van een Rottang 
kwam, 20 beb ik niet wel kunnen nalaten daar van 20 
veel te befcbryven , als ik beb kunnen wytvraagen. 
- "Së 
Na veele moeyte en uyturaagens heb ik lang niets-an- - 
ders opgedaan, dan een. party verfcbillende opinien by 
malkander gebragt , dog alle daar in ccna , dat 
-Djernang van een Rottang kwam. 
— De vruchten wierden my ook gezonden: meeft van qu 
va, waar aan ik egter bemerkte, dat bet van de regte 
niet moefte zyn, dewyl daar aan zo weynig van bet rood 
gom hing, - de Lë Be ae Bin 
moet ik bet befte berigt dank weeten aan den 
-Edele Heer 1faac de St, Martin , ordinaris Raaden Set- 
geant Majoor van Nederlants India, dewelke A. 1694- 
de Rottang met baar bladeren, vruchten, en bet raauwe 
gom, 20 als ze op zyn Edelbeyds begeeren. bem van Pa: ` 
limbang: toequaamen , my toegezonden beeft, waar na tk 
de volgende befcbryving gemaakt beb. es " 
De Rottang zelfs was van die geene, die men anders 
Palimbanze Rottang noemd, waar van men curieuze 
handftokjes maakt, zynde die leden van twee en een. half 
tot drie voeten lank, een pink dik, van coleur eenparig 
bleekgeel , bet voorfte egter is veel dikker » dewyl dre 
