VIL Boek. LIX Hooft/. 
.. Hoc autem videtur repugnare relatui. quorundam Si- 
nenfium , qui mihi referunt , Rotjang Djernang brachii 
vel pedis craffitiem habere , que crafla frufta, quum fint 
fuccofa, amputantur & contunduntur , & conmifcentur 
maffe ifti, ex qua maxima formantur placente: Qua- 
rum ufusin India non ie im eft momenti vel familiaris, 
ac proinde non caro conítant pretio, maxime enim in 
ufum vocantür;ut aliis admifceant fuffimigiis, praefertim 
Macaffarenfium Dupe, quum odorem fundant Sty- 
racis Calamite, ac proinde quibusdam Maleyenfibus , 
licet erroneé , Cominjan Mera , feu Rubrum Benzoin vo- 
cantur, quum hoc peculiare fit Gummi ex Benzoin 
genere purum ac femi pellucidum inftar fuccini opa- 
ci, fed quod magis rubet; & carbonibus inpofitum 
ignitis odorem fundit Dammar . Selan, nullo autem 
modo lignum vel chartas rubro tingit colofe, 
Rubri ifti noduli feu Sanguis Draconis im guttis 
non tam gratum fpirant odorem quam placente, ip- 
forum enim odor ad Sandalum cum Caryophyllis mix- 
tum adcedit, unde nec quis facile crederet fuccum 
effe unius ejusdemque arboris , ac proinde ad fuffimigia 
non adhibentur, fed ad pigmenta & ufum Medicum. 
Cuncta enim ligni opera polita & levigata tingi illis 
poflunt, duum calefiant, & noduli illis adfricentur. 
Sinenfes norünt chartas fuas ; paúca admixta aqua, 
eleganti tingere Carmefino rubente colore , cum oleo 
auter mifcerirecufant. In hifce chartis eleganter ni- 
tent ipforum characteres nigri, atque proinde hz u- 
furpantur ad idola & pro miagnatibüs. In re Medi- 
ca non magnum hic loci in India habent ufum, nec 
unquam magnum inde vidi fucteffum, quum interne 
adhiberentür contra Dyfenteriam , contra fubtiliffime 
contufi vel conmioliti, ac vulneribus recentibus infper- 
fi, in ufü mágno, fünt ad Sanguinem fiftendum , vul. 
“nusque curandum, fi modo fit recens, ac carni infli- 
Gum, quani ob cauffam a Japonenfibus maxime ex- 
.petuntur. Si itaque hzc intelligatur arundo Rottang, 
“vera effe poffent, que fcribunt quidam auctores, fed 
nimis generaliter de Rottang, aliquem nempe ledi 
“ac vulnerari poffe per arundinem, ac fimul per oleum 
feu fuccum ex eo expreffum curari. De Rottangoleo 
autem nil novi, fed fi intelligant fuccum ejus fupra 
eg ri Djernang, tum véra dicunt,.& illis ad- 
entio. e E rn rs ite 
. Macaffarenfe$ fucco hoc ficca & glabra Licualz fo- 
lia obliniunt, que fupra inverfam & calefactam ol- 
lam tenent; donec fuccus hic iftis firmiter adheereat 
foliis, que dein ad Bonkoffen feu volvellos Tabaca- 
“rios adhibent, quum externe eleganti ex pürpuro ru- 
benté colore niteant. 
, Quum /pecies Favanica paucá tantum quantitate 
contineat refinofam illam fübftantiam , hinc Djernang 
ex ea non conligitur, tanta tamen fructibus adhz- 
tet fubftantia illa tingens, ut manubria haftarum his- 
ce adfricent, & clypeos, ipforumque loramanta ex 
fiffa arundine formata illâ tingant, ex quibus itidem 
“loramentis mattas conftruunt purpureo illo ac ruben- 
“te colore inbutas. Sic mihi quoque indicarunt, Ja. 
vanos ex talibus Rottangs craffum flum ducere ac fin- 
dere poffe , ex quibus veftimenta quadam texunt, vi- 
lia quidem fed maxime durabilia. d 
Leer non aliter fciam, quin vulgaris Sanguis Dra- 
conii, in Europzorum Pharmocopeis venalis, fit ni- 
hil aliud , quam eig defcriptum Djernang, ex In- 
dia noftra Orientali deductum ; Nullo tamen mo- 
do hoc confündere volo cum alio Sanguine Draco- 
ne ex Occidente tranflato, cujus arbores quam maxi- 
me differentes ab auctoribus exhibentur, inter quos 
le&ores ‘pre aliis ablego ad Carol. Cluflum rarior. 
‘plant. libr. 1. cap. 1. & adnotationes ejus in Nicol. 
Menard. preterea binas alias reperio exoticas arbo- 
tes in Dapperi Africa defcriptas, quarum prima San- 
guinem Draconis ex fuo fundit cortice; hic enim di- 
cit, eft gummi ex arbore Ber profluens, que in in- 
fala Socotria crefcit, unde quondam celebris fuit fas 
Ga hzc infula. Vide Dapperi Africam pag. 308. 
`` Hec arbor ulterius porro defcribitur in Dapperi 
Madagascara, pag. 31. fab nomine Rbaa, quod in il- 
“Ta lingua fanguinem denotat. Arbor autem hzc in 
"altitudinem Nucis Juglandis excrefcit, folia gerens 
‘Pyri, früctusque formam gerunt minoris Pyri. Galli 
_Autém in diffe&o fruétu nullam Draconis imaginem 
reperire potuerunt, ; 
e Ex 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. ary 
Dit fcbyns echter te flryden met bet verbaal van 26mmi- 
ge Sineezen , dewelke my berigten dat de Rottang Djernang 
een arm of een been dik werden, welke dikke flükken, 
om dat xe zappig zyn, gekapt en geftampt, vermengt wer- 
den onder de Majja, waar uyt ze de graotfle koeken ma- 
ken: Het gebruyk van de koeken is bier in Indien: niet 
groot; en daarom ook niet duur , want zy werden meeft 
gebruykt om onder. ander reukwerk té mengen, inzonder- ' 
beyd onder bet MaccafJaarfe Dupa, dewyl ze rieken als 
Styrax Calamita , en daarom.by zommige Maleyers 5 
boewel abufivelyk Cominjan Mera, of roode Benjoin 
genoemt werden, daar nogtans dit een byzondere Gom is, 
uyt bet geflagt van Benjoin , zuiver ende balf doorfchy- 
nend als donkere Barnlteoh ; dog rooder 5 op koolen trekt 
zyn reuk na Dammar Selan, en verft geenzints rood op 
bout pf papier: ee tE cs 
De roode bolletjes of Sanguis Draconis in guttis zy 
zo aangenaam van reuk niet als de koeken, riekende meer 
na rood Sandel met Nagelen gemengt, daarom men niet 
geloven zoude , dat bet zap van eegen boom zy, dies xy ook 
geenzints tot reukwerk gebruykt werden, maar tot ver- 
we, en in de Medicyne. Want men kan alderband 
glad gefchaaft boutwerk daar mede verwen, als men bet 
zelve warm maakt, en de bolletjes daar over firykt. ` De 
Chineezen weeten baar papier jchoon Carmozyn-rood daar 
meede te verven, met een weynig water mengende , maar 
met oly laat bet zig niet mengen. Op dit papier ftaat 
bare zwarte fchrift zeer fraay uyt, en dierbalven wer- 
denze gebruykt voor bure Goden en groote Heeren. Inde 
Medicyne weet ik bier in Indiën geen groot gebruyk, 
hebbende nobyt veel fucces gezien als bet binnens lyfs ge- 
braykt werd tegens bloedloop of Dyfentberia , daarente- 
en werd bet veel bebruykt in verjcbe wonden, om bet 
Bet te ftelpen, en meteen te genezen, fyn geftoten of 
gemaalen , en daar in geftrooyt , als bet maar een verfche 
vlee/ch-wonde is, om welke oorzaken bet by de Fapanders 
meeft geacht is. Dierbalven als men deze Rottang ver- 
Staat , zo zoude konnen waar Zyn, bet geen zommige Au- 
tbeuren van de Rottang int. gemeen gefcbreven hebben, 
te weten dat men met de Rottang iemand beferen en quet» 
zen, en ook met een oly of zap daar uyt geperft wederom 
genezen kan. Van een Rottang-oly weet ik niet, maar 
verflaan ze door bet zap °t bovenftaande Djernang s zo 
geve ik baar gelyks < > — E 
DE Mascoftiror gebruyken het om de gedroogde en glad. 
de bladeren van Licuala daar mede te beftryken, die ze 
dan op een omgekeerden en beet gemaakten pot botiden , 
tot dat de verwe ter dege aan de bladeren Kleve , die ze 
daar ma tot bare BonkojJen, dat is, Tabaks-rolletjes , 
gebruyken, om dat ze [cbóon hoog purper-rood van buy- 
ten zyn. , ei Ia 
.. Dewyl nu de Favaanfche zoorte arm van die refineti- 
Je Jtoffe is , zo maakt men geen Djernang daar vans 
egter zit'er nog zo veel van die vervende ftoffe aan de 
vruchten, dat ze daar mede vryven de ftelen van ba- 
re pieken, bare fchilden, en dunne riemtjes van ge/ple- 
te Rottangs pennata » waar van ze bare matten maken, 
om alle dezelve hoog-robd te verder. Zo werde ik ook 
berigt , dat dezelffte Favanen uyt zulke Rottangs een 
grof garen weeten te trekken of te fplyten, waar van 
ze zekere kleedjes weven, die wel flegt dog durabel zyn, 
Hoewel ik mul niet betér weet, of bet gemeene San- 
guis Draconis , dat men in de Europifche Apotheeken 
werkoopt, is anders niet , dan bet boven befcbrevene Djer- 
nang, uyt ons Ooft-Indiën aangebragt; Zo wil ik bet 
nogtans geenzints vermengen met bet ander Draakenbloed 
uyt bet Weften komende, wiens bomen zeer verfchil- 
lende opgegeven werden , waar mede ik den Leezer wyze 
onder andere totCarol,Clufium rariorum plant. lib. r cap. 
1. en deszelfs Annotationes op Nicolaum Monardums 
Boven dié vind ik nog twee vreemde bomen in Dap- 
pert Africa beftbreven, waar van de eerfte Draken- 
loed uyt zyn feborze zal geven; want bet zelve, ze, 
by, is een gom , van den boom Ber , groeyende op "t 
Eyland Socotora, waar van bet zelve eertyds vermaard 
is geworden. Ziet Dappers Africa pag. 408. 
Deze boom werd noch nader beftbreven in Dappers 
Madagascar, pag. 31. met de naam Rhaa, 't welk in 
die taal bloed betekent. De boom groeyd in de boogté van 
een Noote-boom , met bladeren van een Peere-boom, De 
üruchten bebben de gedaante van een kleene Peer : doch 
de Franfchen bebben in de opgefnedene vrucht , geen beel- 
tenis van een Draak konnen vinden; 
P 3 Uy 
