VII Boek. LIX Hooft. 
Nullus autem. rubrum ejus fuccum hic pro Sangui- 
ne Draconis adhibere vult, exceptis iis , qui cuncta 
rubra ligna pro Sandalo rubro, & cunctos rubentes fuc- 
cos pro Sanguine Draconis habent , cui opinioni ac fen- 
tentie nunquam adfentiar. 
Tabula Quinquagefima Oclava 
Fruticem exhibet, qui Palmijuneus Draco Rumpuio dicitur, 
ubi Zitt. A. folii pinnam naturali repr&fentat magnitudine 
ac forma, B. ejus fructum naturali magnitudine, & C. 
ejus nucleum exemptum. D. Depuratum denotat. hujus 
` arundinis articulum baculo infervientem. 
Figura Secunda Corymbum denotat fructiferum Pa/mijunci 
acidi, qui Rottang Afam in Auftuario vocatur , ubi E. 
fructus ejus diffectus eft. 
OBSERVATIO. 
Hec eft Palma Sanguinem Draconis fundens altera $277. 
Dale Pharmac. in 4£0. p. 297. & Palma foliis & caudice 
undique fpinofis ¿longis, acutiffimis ; nigris armata Ds Sche- 
rard. ibidem. & Dsjerenang, i.e. Sanguis Draconis ex fru- 
&ibus.Palme conifere fpinofe elicitus. Kemphs Amoenit. 
exotic. D. 552. veni a ` 
Hic Sanguis Draconis ex tribus inprimis diverfis arbori- 
bus colligitur , que a Sam. Daleo 1. c. memorantur. De hoc 
porro vide Valent. Hifl. fimpl. reform. p. 265. & feq. & 
Ray tom. 3. app: pag. 65 ES a " 
In Auéfwario itidem deferibirur 
Rottang acidum , feu Rottang Affam. 
uedam Rottang Itam fpecies anno 1692. ex Bou- 
tone mihi transmifla eft , quz primo fruticem format 
inftar junioris Sagus , longa gerens arundinacea folia 
inftar aliarum Rottangs, ex quorum centro fefe, eri- 
it truncus ad viri. circiter altitudinem , ae pedis craf- 
itiem, qui uüdique denfis ac, fubtilibus cingitur fpi- 
nulis, & füperne fefe in ramos explicat inftar Calap. 
pi, fpinulofos quoque, inter hos. vero ramos fructus 
SE, unde concludo fpeciem efTe Sagus Filaris, 
eu Hacun , libro-primo cap. 19 defcripta, ` 
` Racemi floriferi ex multis componuntur incurvis 
digitis feu julis , quibus fructus compreffi fibi infident, 
in his vero null confpiciuntur {pine ac magnitudi- 
nem habent Uvarum majorum, noh rotundi , uti in 
‚hoftro Rottang Itam, fed oblongi feu Oviformes , in 
durum. exeuntes apicem , funt quoque magis fquamofi 
& fumei coloris: Sub tenui putamine nucleus recon- 
ditur oblongus, planus, & contractus ‚qui fuccofa cin- 
gitur carne inftar Tamarindi , excepto quod rugofa fit. 
Nomen. Nullo alio innotuit nomine, nifi Rottang 
Afam, h. e. acidum. Rottang. is 
Locus. Non tantum obcurrit in Macaffara, & in di- 
ftri&tu Boeloe Boeloe, fed etiam in Boutone. 
Ufus. Fructus pifcibus adcoguuntur , ut .acidum 
prebeant condimentum, uti Tamarindi, ac caro fru- 
&uüm ad fitim exítinguendam valet. Funis autem 
ipfe. nulli infervir ufui; i : 
Beeloe Rottang. 
Anno 1693 menfe Decembri in Hitoés montibus 
detecta eft rara Rottang fpecies, que mixtam habet 
formam Rottang & arundinis , longum enim emittit 
funem, tam juxta folum quam fupra arbores, qui cen- 
tum circiter orgyas longus eft, nec multo craffior 
digito, ejus vero nodi & articuli magis protuberant 
quam ialis arundinibus, totusque funis nullos ex- 
plicat ramos , fed prope nodos craffam babet vagi- 
nam ad ar Circiter longitudinem, que facile de- 
glubi poteft , externe ex cinereo virens, glabra,ac 
arum vifcofa inftar Rottang , fubftantie denfioris 
oe tuy. Interna pars concava eft inftar arundi- 
nis; vix autem minimus. digitus intrudi poteft, ficca 
nec aqua ulla repleta; Extrema funis pars penne 
circiter craffitiem haber, atque ibi otto vel decem 
. orgyas longa, ubi fimplices ac breves confpiciuntur 
ramuli, 
AMBOINSCH KRUYDBOER. 119 
Dech miemand wil den rooden zap daar wyt komende, 
voor Sanguis Draconis gebruyken , bebalven die geene, 
dewelke alle roode bouten voor root Sandel , en alle roode 
zappen voor Sanguis Draconis bouden, welk gevoelen ik 
nimmer zal toeftaan. 
De acht- en vyftig fie Plaat 
Vertoont een Struyk , welke de Palmijuncus Draco van Rum- 
PHIUS genaamt wert, alwaar Lett. A. een pen van het 
blad in zyn natuurlyke grootte en gedaante verbeeldt, B. 
de vrucht in zyn natuurlykegrootte, en C. deszelfs uyt» 
genome korrel, D. ìs een gezuyverd lid van dit riet, tot 
een handftok dienende, : 
De tweede Figuur vertoont een tros met vruchten van de 
zuure Palmijuncus, welke de Rottang Affam in het Audua- 
rium genaamt wert, alwaar Lett. E, een doorgefneede 
vrucht aanwyft. 
AANMERKING. ` 
Dit is de andere Palm-Boom, het Drakenbloedt uytge- ' 
vende van Sam. Dale Pharmac. in 410. 9:897. en de Dim. 
boom met bladen ,- en gen Dronk overal met Tante; ~zeer 
{cherpe, en zwarte doornen gewapent van Sherard. & Dsje- 
renang, dat is Draake-bloed vergaderd uyt de puntige yriich- 
ten van een doornachtige Palm-Boom , van Kempb. in Zyn 
Amenit. exotic. p. 552: 
, Dit Draken-bloed werd voornamentlyk nyt driederhande 
verfcheide Bomen, vergadert, welke van Sam. Dale op de 
aangebaalde plaats vermeldt werden. Hier over ziet ver- 
ders Valent. Hifl. reform. p. 263. en de volgende, als mede 
Ray $ deel. app. pag: 65. © i 
In het Auffuarium is mede befchreven | 
De zuure Rottang. 
Een zoorte van Rottang Itam is my Anno 1692. van 
Bouton gebragt, zettende eerfi een ftruyk als een jonge 
Sagoe-firuyk, met lange rietachtige bladeren „als andere 
Rottang , uyt wiens midden zig verbeft een lammetje , 
omtrent. een. man. boog , ep een been dik, en digt bezet 
met fyne doorentjes. Boven werdeelt bet zig in takken, 
als een Calappus-boompje „noch al doornacbtig , em tu[fcben 
de takken komen de orucbten voort , waar uyt ik gilfe, dat 
het een zoorte zy van Sagus Filaris of Hacun, in’t éerfle 
Boek, cap. 19 befchreven. 
De troffen beftaan mede uyt veele kromme vingers, daar 
aan de vruchten op malkander gedrongen zitten „dog men 
ziet geene doornen daar aan, als groote Drwyven , in ’t 
rondt, niet gelyk onze Rottang Itam, maar langwerpig, 
of Ey-formig , met een barde /pits , doch meer fcbubacb- 
tig als de onze , en rookverwig , onder een dunne fchaal 
leyd een lankwerpige, platte „en gerimpelde korrel\,, om- 
geven met een zappig vleefcb , als Tamaryn, bebalven 
dat bet rimpelig is. (Sa debis 
Naam. Hy is met geen andere naam bekend dan Rot» 
tang Affam, dat is zuure Rottang. o .: 
laats. Men vindze niet: alleen op Macaffar, en in ’t 
diftritt van. Boeloe Boeloe y maar ook op Bouton.. ` 
Gebruyk. De vruchten werden by viffen gekookt , om 
een zuure Sauce te maken, gelyk met Tamaryn, en bet 
vleefcb van de vruchten om den dorft daar mede te vers 
flaan 3 doch bet touw werd tot niets gebruykt. 
Beloe Rottang. 
Anno 1693. in December , is in "t gebergte van Hitoe 
gevonden een zeldzame zoorte van Rottang „dragende cen 
gemengd fatzoen van Rottang en Bamboes , want, bet 
groeyde met een 9/4 zeyl zoo langs de grond, als over 
de bomen, na gilfing by de bondert vademen, en niet 
veel dikker dan een vinger ‚doch de leden buylen meer uyt 
dan aan andere Bamboezen , zynde bet gebeele touw zon- 
der takken, bebalven by de leden beeft bet eemdikke fobee= 
de, omtrent een vinger lank , die baar liebt laat affcbilf- 
eren , van buyten groen-graauw even, en wat kleverig, 
gelyk de Rottang , van ere dichter dan Boeloe tuy. 
et binnènfle is bol, als een Bamboes , doch men kan "er 
qualyk een pink in fleken, droog ‚en zonder water. Het 
uyterfte touw is omtrent een fchaft dik, en noch wel B ` 
a 10 vademen lank, daar aan ziet men enkelde en kor 
takjes-uyt de leden voortkomen, met bladeren als Go a 
celoe 
