122 HERBARII AMBOINENSIS 
liffime reprefentans Cantharam , excepto quod ad fun- 
dum acute definat , ubi ifti nectitur filo, 
Hec canthara plerumque quinque fexve pollices 
longa eft, fesqui vel duos digitos lata, quodammodo 
trigona, una autem ejus pars femper anguftior eft, 
bine alie rotundum formant dorfum. Inferior can- 
thare pars femper ventricofa eft, & firma, nervis qui- 
busdam re&is , feu femi obliquis pertexta, fuperior au- 
tem pars, quz collum format, anguftior eft & molli- 
or. Superne os confpicitur rotundum, a pofteriore 
parte acute definens, & fimbriatum ora rotunda, at- 
que ab anteriore parte excipulum quafi format, oper- 
culum dein fuper inponitur ex fimili pellicula con- 
ftruétum , quod firmiter obclufum eft in junioribus 
cantharis, in adultis vero fefe aperit & dehifcit, feu 
corrugatur fenfim, femper autem ad pofteriorem & 
fummam partem adhzret , feu conneétitur, uti opercu- 
Jum in canthara. 
Utriculus híc canthariformis, quam diu obclufus 
eft, aqua refertus eft lympida & dulci, operculo au- 
tem aperto, bzc fenfim minuitur usque ad dimidiam 
partem; ita tamen ut per noctem iterum aderefcat tanta 
copia, quanta per diem fuit exficcata, quum vero 
operculum totum fit contractum , aqua hzc fenfim 
minuitur fere tota. In aperto varii repunt vermiculi 
& infecta, que in hoc moriuntur, excepta parva 
quadam fquilla gibba, que aliquando in hoc reperitur 
& vivit: Interne cantharus hic eleganter pictus eft 
rpureo-rubris ftriis ac maculis, quales etiam linea 
ed minori quantitate externe confpiciuntur, in ru- 
bra fpecie frequentiores , quam in alba, atque ha 
linez Cantharam hanc eleganter ornant, operculum 
porro fupremum plerumque penitus rubet, viridibus 
& albis ftriis diftinctum.  Pelliculaque cantharz fu- 
perne femi pellucida eft, ac marcefcit , quum aqua ad 
dimidium exficcata fit. a 
"Aliquando hzc canthara fuperná fua parte, que 
anguftiffima eft, introrfum ad ipfam vergit plantam, 
aliquando extrorfum, quod in initio putabam certum 
effe characterem fecundz fpeciei, fed dein conperi, 
in una eademque hoc obfervari planta fine difcrimine. 
Sunt & porro quzdam curiofitates tanquam hujus 
planta certi characteres , fed quos fciens praetereo, 
tantummodo repetens, quum aqua fit repleta, fur- 
fum feu parum retrorfum vergi, fimplici infiftens peti- 
olo, quod mirum prebetadípeétum , ulteriore autem 
inveftigatione comperimus fimul adtolli per firmum 
pedunculum s geene ac culmum craffus, fu- 
perius unum alterumve circulum formans , feu: cire 
@innas , quibus fefe ramulis aliorum fruticulorum vel 
fibi ipfi etiam circumvolvit, atque hzc canthara non 
habenda eft pro genuino plante fructu, fed tantum- 
modo pro folii adpendice, feu excremento. 
Contra verus fru€tus raro progerminat, nec nifi in 
adultioribus flagellis, que arbores vel rupes ample- 
Guntur, qui longi funt racemi, ultra fpithamam lon- 
gi, gerentes fere flores Galangz, quique minores conti- 
nent oblongos fructus , digiti articulum longos, ac 
minorem pennam craflos, per longitudinem angulo- 
fos & fulcatos, füperne formam referentes floris , at- 
que hinc exhibentes capfulas quafi feminales tene- 
ras , feu fructus minoris Angreci, infra libro undecimo 
deferipti: Maturi porro fructus.in quatuor vel quin- 
que dehifcunt partes, ac nil exhibent nifi fibrillas 
am. 
Alba fpecies aliquando duplo majora gerit folia ac 
fructus, cujus cantharas habui pintam liquoris conti- 
nentes, quz deduce erant ex Bess poft Locky 
in parva Cerama. — Ejus radix lignofa eft, lenta, ac 
nodofa, externe ex fufco nigra, & pelliculis obdu- 
“Eta, interne albicans, quumque vetufta fit, haud ma- 
le reprefentat radicem Chine, fub: terra parum pro- 
repit, atque in quibusdam locis novos producit fur- 
m , qui componuntur ex acuminatis & convolutis 
118. OMEN Se: à X sr 
‚Nomen, Latine Cantbarifera ; Belgice Kannekens- 
kruyd. Malaice Daun Gindi , Gindi enim. cantharam 
denotat feu guttum , quo alicuj aqua obfertur ad ma- 
nus lavandas. Amboinice Sobe LeypofJo, & Aytiba , h. 
e. arborexcipuli, cum quo cantharas comparant. Por- 
tugalli illum vocant Cannekas de Mato. — 
Ja 
Liber VIL cap. LXI. 
beeldende een giet-kanneken , bebalven dat bet by de 
bodem [pits toeloopt, alwaar bet aan den voorn. draag 
vaft is. 
e kanneke is in "t gemeen vyf en zes duimen lan 
een en een balf of twee vingers breed, eenigzints driezy. 
dig, dog de eene zyde altyd finalder , de andere tavee maa 
ken een ronde rugge. De onderfte belft vant kanneken 
is buikachtig en fiyf , met eenige regte of balf fchuinfeze. 
nuwen doortogen, de opperfte belft is fmalder en weker 
zynde een bals. Boven op is een ronde mont, agter wat 
Jbits toeloopende, en gezoomt met een roode kant, aant 
voorfte eynd zomtyds een tuit bebbende , boven op zit een 
dekzeltje van diergelyke velletje gemaakt, ’t welk digt 
geflooten is aan de jonge kannekens , maar aan de volwas- 
Jene gaat bet open, en krimpt met ter tyd in malkander, © 
blyvende altyd by denachterfte en boogeren boek vaft ban: 
gen, gelyk een dekzel aan een kanne. 
Dit kanneformige takje nog geflooten zynde is vol klaar 
en zoet water , maar bet dekzeltje opengaande verminderd 
bet allenskens tot de belft toe, dog zodanig , dat bets nagts 
al wederom zo veel aangroeye , als er daags wytdroogts 
maar als bet dekzeltje nu gebeel.en al is ingekrompen, zo 
verminderd bet water allenskens , febier tot niet. In "t 
geopende kruypen verfcheiden wormpjes en ongedierten ; 
die dangdaar in flerven, bebalven een zeker kleen Gar. 
neeltjeg®t welk men zomtyds daar in vind, en woont : 
Van binnen is bet kannetje fchoon gefchilderd , met pur- 
per roode flreepen en plekken , diergelyke lynen , dog weis 
niger men ook van buyten ziet, dog aan de roode zoorten 
meer dan aan de witte, dewelke dit kannetje treffelyk 
verzieren, en het bortje aan de mond is meeft gebeel rood y 
met groene en witte fivecpen, Het velletje aan bet kan- 
netje is aan "t. bovenfte deel balf doorfebynend, en begint 
ten eerfien te flenzen, als bet water er balf uyt is. 
Zomtyds ftaat dit kannetje-met zyn voorfte of fmalfle 
"zyde innewaarts of na de plante, zomtyds uytwaarts , "t 
welk ik in "t eerfte meynde een vaft kenteken te zyn. van 
de tweede zoorte, maar begond mamaals , dat ze aan e 
en dezelf/te [Lok zonder onderfcheid ftonden. 
Daar zyn meer kleene courieusheden tot kentekens, die 
ik willens overfla, alleenlyk repeteerende , dat bet zo gee 
vuld in het water overeynd of wat agterwaarts bellende op 
dien enkelen feel ftaat , wonderlyk in "t aanzien, dog by 
nader fpeculatie bemerkt men , dat zê gedragen werden door 
den fiyven fleel , die boutagtig , en een ftroobalm dik iss 
boven een of twee cirkeltjes of kringen makende , «vaar 
mede by zig om eenige takjes van andere ruigte , of om zig; 
zelfs geflingert badde, nog moet men dit annetje geen 
zints voor de regte vruchten bouden , maar flegts voor een 
uitwas van ’t blad, 2 
Daarentegen de regte vrucht komt zelden voort 5 en niet 
dan aan de oude ranken, die de bomen of klippen oploo- 
pen, zynde lange troffen, een Don of meer lank, gely- 
kende bet bloeizel van Galanga, beftaande uyt onta 
lange vruchten, een lid van een duym lank een kleene 
Jcbaft di& , in de lengte böekig „en gevormt, bovenop met 
een gedaante van een bloem, en daar door vertoonende de 
jonge Zaatbuisjes of vruchten van bet kleene Angrek » in 
"t elfde boek befcbreven. De rype fplyten in vier en 
deeltjes open, en vertoonen binnen anders niet dam ve- 
zeltjes, J ge ; 
De witte zoorte werd zomtyds nog eens zo groot vun 
bladeren en vruchten, waar van ik kannetjes gehad beb- 
be, die wel een pintje nats hielden , gebragt uyt bet ge- 
bergte agter Locky op kleen Ceram. CR echt: bout- 
achtig, taay, en knobbelagtig , buyten bruin-fwart , en 
met vellen o » binnen witachtig , en als ze oud iS 
gelyktze niet qualyk de Radix China, zy kruipt wat 0n» 
der de aarde, en brengt bier en daar nieuwe fcheuten 
voort , beflaande in fpitze t’zamen gerolde bladeren. ` 
Naam. Jn ’t Latyn Cantharifera. In’t Duyts Kanne- 
kens-kruyd. Op Maleyts Daun Gindi , zynde Gindi 
een giet-kannetje te zeggen, of eygentlyk een gorgelet met 
Jnebbe , waar mede men iemand bet handanater toediend. 
In 't Amboins Sobe Leypoflo, en Aytiba , dat is Sc 
pers-boom, maar mede zy de kannetjes vergelyken. 
Portugezen noemenze Cannekas de Mato. E op 
