128 
Poftea alii nugatores addidere , & contra experientiam 
credi voluere , crucem in medio fructus formatam 
effe, ut indicet crucem zrumnasque poft illum efum 
fecutas. Unde Linfcbotanus cap. ss. itinerarii fui fcri- 
bit Portugallos fuperftitiofe cavere , ne fructum hunc 
cultro cransverfum fecent ,ne crucis imago nimis clara 
appareat. 
Contra Judei fine dubio ex antiqua quoque tradi» 
tione alium penitus habent fructum pro pomo Ada- 
mi, magnam nempe fpeciem Mali Affyrii, que po- 
ma ipfis aliquando ab amicis fuis ex /Egypto trans- 
mittuntur, quod & veritatis fpeciei magis adcedere 
videtur , demonftrari enim aut comperiri nequit , Mu- 
fam antiquioribus temporibus extra Indiam fuiffe no+ 
tam, faltem non in Affyrii regionibus, ubi Paradifus 
putatur fuiffe. Immo hodie in Syrie & Agypti lo- 
cis exotica & rara eft planta, que in Magnatum hor- 
tis diligenti colitur cura. 
Sic & Chriftiani Indie Occidentalis nunquam hanc 
foverunt opinionem, qui hos fructus primo in India 
viderunt: unde & Portugalli hunc vocant Figuo d’ In- 
dia, h. e. Ficus Indica, licet cum vera Ficu, (ex- 
cepto fapore) fru&tus hi nil commune habeant. Ad- 
curate autem diftinguenda eft a Ficu Indica veterum, 
quam libro quinto diximus nihil aliud effe quam Va- 
ringam. Nomina Indica apud Garziam funt in Mala- 
bara Palan, Portagalli autem ibi habitantes vocant 
minorem luteam ac delicatiffimam fpeciem Cenjorins, 
ac majorem Chinkapalones, in Bengala Quelli , vel uti 
nos legimus Kelli, nomen autem, quod ego audivi, 
eft Kola, que in Martabane crefcunt , Garzie vocan- 
tur peculiariter Fugo de Martabane , dicitque ibi pri- 
mo translatas fuiffe ex Bengala. InSofola, que pars 
eft Ethiopie ad Eurum fita , nomen dat Iminga , quod 
nomen ejus plagiarius Cbriftopb. Acofta fcribit Ininga. 
Apud J'ulium Scaliger. exercit. 160. ject. 2. mihi hee 
Indica obvenere nomina Cadelafon & Ciacampelon , que 
fine dubio corrupta fant nomina ex Portugallorum 
analibus male defcripta, pro Cadolint & Chinchapalo- 
nes. In Guinea vocantur Bananas, relique minores 
ac vulgatiores fpecies Bacovos. 
Oviedus l.c. € Fofepbus Acofta libr. 4. cap. 2x. quam 
maxime inproprie hanc vocant Platano, atque hoc 
nomen derivare volunt a Latino Platano , quum ma- 
gis vero adcedere videatur , contractum efle nomen 
2 Plantano, huic plante inpofitum, vel quod ingens 
& eximia fit planta, vel quod fepius tranfplantanda 
fit inftar Braflice. Bacovo enim effe nomen Indicum 
Americz , uti Thevet libr. fing. Americ. cap. 23. putat, 
(ubi male Pacona legitur ) non videtur cum veritate 
convenire. Quum Oviedus teftetur Plantanum ab His- 
panis & Portugallis ex Canaria magna primum dedu- 
¿tam fuiffe in novum mundum, ac dein ibi propaga- 
tam: Malaice Piffamg vocatur, quod nomen per to- 
tam Indiam Orientalem feu aquofam in ufu eft. Ja- 
vanice Kedang. Baleyice Bye. Macaflarice Unting, 
Ternatice Cojo, Bandice & Amboinice Kula, & Ury, 
In Loehoea & parva Cerama Tema , Sinice T/cbyo. 
Totus ejus ftipes feu congeries Malaice vocatur Sa 
Pobon Piffang , quivis autem fafciculus duodecim vel 
fexdecim fructuum peculiariter dicitur Saficka feu Sa- 
fickat , ob fimilitudinem fcoparum. 
Antiquiffima hujus plante mentio obcurrit, uti di- 
&um eft, apud Plin. bifl. nat. libr. 12. cap. 6. quem 
locum omnes fere do&i viri SS tribuunt, & inter- 
pretantur, unde & totum hic inferam locum. Major 
alia pomo, ES pracellentior faavitate , quo fapientes Indo- 
rum vivunt ; Folium alas avium imitatur longitudine trium 
cubitorum , latitudine duorum y fructum cortice emittit 
fucci. dulcedine admirabilem , ut uno quaterno fatiet , ar- 
bori nomen Pala „ pomo Ariene , plurima eft. in» Sydracis 
expeditionum Alexandri termino. 
v pe ns 
uum jam nimisadeurate omnia velimus excutere, 
mihi videtur , hanc deferiptionem fatis Mu/am deli- 
neare, quum ejus folia comparari. poflint cum alis 
majorum avium , quales funt plume Struthiocameli, 
que SCH inponuntur; Sic quoque verum eft Indo- 
rum fapientes ‚qui funt Bracmanes , maxima ex parte 
ex his vivere fructibus, quum plerumque. carnibus 
non vefcantur. SE 
Anti- 
HERBARII AMBOINENSIS 
Liber VIIL cóp, l 
Daar na hebben andere beuzelaars daar by ged 
gens de ondervinding doen geloven , dat pm a, bé 
midden van deze vrucht gevonden werd, op dat bet Gm 
wyze , de druk en finert na bet eeten van die gevolgt. Waas 
om ook Linfchoten in zyn Rysbefchryving cap e 
Jehryft, dat de Portugezen bygelovig zig wagten om dë 
vrucht met een mes dwars door te/nyden , op dat bet afbeeld. 
zel van bet Kruys niet te klaar gezien wert. 2 
Hier en tegen bouden de Fodén buyten twyffel ook uyt 
een oude traditie een gebeelandere orucbt voor den ALL 
appel , namentlyk een groote zoorte van Malum Al]yrium; 
dewelke hun zomtyds door bare Vrienden uyt Aigypten 
toegezonden werd, bet welk ook meer fcbyn van waar- 
beyd beeft, want men kan niet bevinden, dat de Pian 
in oude tyden buyten Indiën bekend zy geweeft , ineo 
niet in de Landen van Affyrien , daar men bet Paradys 
field. Zelfs bedensdaags werden zy in de Landen van 
Syrien en Ægypten voor eene rariteyt gehouden, en in 
de Hoven van groote Heeren neerftig gebavend. 
Zoo zyn ook de Wefterfche Cbriftenen nooyt van deze 
opinie geweeft , die ze eerfl in Indien gezien bebben; wes- 
balven ze de Portugezen noemen Figuo d'India, dat is 
Indiaanfche Vygen, boewelze met de regte Vygen (bebal- 
ven den finaak) niets gemeen bebben. Men moet ze noch- 
tans duydelyk onder/cheiden van de Ficus Indica vete- 
rum, dewelke wy in ’t sde Boek gezegt bebben anders 
niet te zyn dan de Waringe-boom: De Ooft-Indifche na- 
men by Garzias, zyn in Malabaar Palan , doch de Por- ` 
tugezen aldaar wonende, noemen de kleene geele en fma- 
kelykfte Cenjorins , en de groote Chinkapalones ; in 
Bengala Quelli, of gelyk wy iezen Kelli , doch ik beb 
dien naam geboord Kola. ie in Martabane waffen, 
noemd by in ^t bezonder Figo de Martabane , en zegt; 
dat zy aldaar eerft gebragt zyn uyt Bengala. In Sofala, 
bet Zuyd-ooflely&[le deel van ZEtbiopia ; geeft by bun 
den naam van lminga , '? welk zyn uyt/ebryver Chrifto- 
ph. Acofta fteld Ininga. By Jul. Schalig: exercit. 160: 
fect. o. vinde ik deze Indifche namen-Cadelafon en Cia- 
campelon „'t welk buyten twyfel bedorven namen zjn 
uyt. de Fournalen der Portugezen qualyk uytgefchreven 
voor Cadolini en Chincapalones. In Guinea bieten 2) 
Bananas , de andere kleene en gemeene Bacovos. 
Oviedus loco citato, en Jofephus Acofta libr; 4. 
cap. 21. noemenze zeer oneygentlyk Platano , en willen 
zulks afkomftig maken van `t Latynfebe Platanus, daar 
het waar/chynelyker is „dat bet een verkorte naam is van 
Plantano, dit gewas gegeven sof om dat bet een groote aan- 
zienlyke plante is , of om dat men bem dikwils verplanten 
moet gelyk een Kool : Want dat Bacovo een Inlandifche 
naam van America zoude zyn, gelyk Thevet wil libr. 
fingul. Amer. cap. 23. Cabo. qualyk Pacona ftaat ) 
is niet aannemelyk , vermits Oviedus getuygt „ datde 
Platanen door de Spanjaarden en Portugezen wyt groot 
Canarien eerfimaal gebragt zyn in de nieuwe Weereld, 
en namaals vermenigvuldigt. In’t Maleyts noemd menze 
Piflang ; welke naam door bet gebeel Oofterlyke of Wa- 
ter- Indiën gebruykelyk isd Favaanfch Kedang. Baleyts 
Byo. Maca[Juars Unting. Ternataan/cb Cojo. Bandanees 
en Amboin/ch Kula, & Ury. Op Loeboe en kleen Ceram Te- 
ma, Sinees Tichyo. Den geheelen bofcb werdin’t Maleyts 
genaamt Sa Pohon Piffiang,maar ieder bofcb of vergadering 
van 12 a 16 vrugten, in't byzonder biet Saficka of Safickats 
nade gelykeni(Je van een Kleerbezem of Schuyer. 
De oudfte gedachtenijfe van deze plante vind men, als 
gezegt „ by Plin. Hiftor. natur. lib. 12,-cap.-6 welke 
Plaats meeft alle de Geleerde van de Mufa uytleggens 
dies ik de geheele plaats bier zetten zal: „ Hy is grooter 
ss dan een pees en zoeter, waar van de wyze in Indie 
s» leven: Het bladt gelykt de vlerken der Vogels, inde 
»» lengte van drie cubiteny in de breedte van twees bet 
» geeft een vrucht in een fcbors bedekt door de zoetigbeid ` 
s3 des zaps, zeer aangenaam, die een wierde vol zap is: 
» de naam van de boom is Pala, van de vrucht Ariene, 
» by is overvloedig in de Sydrace , bet eind van de togt. 
» Van Alexander. —— Des 
Als men nu alles niet ten naauften wil ziften „zoo dunkt 
my ‚dat deze befchryvinge genoegzaam de Mu/a vertoond; 
ae Seet bladeren yen vergeleken worden met enige 
vleugels van groote Vogels, gelyk "er zyn de plu 
van den Vi Së ya a o de See Kae 
ten draagt. Zoo is bet ook waar „dat de wyze der Indianen 
(°t welk zyn de Braminees ) meeft van deze vruchten 
ven, als die bun doorgaans van ^t vleefch onthouden. 
Den 
