VIIL Boek. 11 Hoofzf. 
“Hic Piffang Tando copiofe provenit in infulis Key; 
unde quotannis in Bandam venalis defertur , atque 
hinc ibi vocatur Piffang Key, & Piffang Swackan. 
: Ad Piffang Tundo pertinet Piffang Carbou feu Pis- 
fang Ocky Ocky, qui fruétus ultra ipithamam vel pe- 
dem longus eft, plerumque virefcens, intus carnem 
gerens albam & mucofam, que aufteri & ingrati eít 
faporis, Quum unus tantummodo frutas ex uno ra- 
cemo feu Sickat dependeat, pedis craflitiem adtin- 
git, fed plerümque dehífcic. “Aliquando etiam, bini 
fimul concrefcunt, bini tresque fructus fimul unum 
formant Sickat, inque toto corymbo tantummodo 
bini tresve, & ad fummum quatuor fafciculi feu Sic- 
kats , quod in cun&is obtinet Pifang Tando. 
+ Secundo Piffang Gabba Gabba haud multum differt 
a precedenti, fed minor eft, non craffus, fed lon- 
gus, atque per maturitatem ex albo ‚flavefeit ; ejus- 
que fubftantia omnium ficciffima eft, inítar nempe 
pongiofe medulle ramorum .Sagus Gabba Gabba di- 
éte. Non crudus editur hic fructus; fed fub cineribus 
calidis toftus , vel in fartagine fricatur, atque falubris 
cenfeturiis, qui Diarrhza quadamlaborant. Dividi- 
tur in marem ac feminam ; cujus prior fruétum gerit 
longiorem & viridiorem.. > | ©, bitu 
ertio Piffang Crobo feu Cro. In Banda Piffang Ubi; 
mediocris eft longitudinis; fpithamalis nempe, non 
rotundus , fed plerumqueangulofus vel quadragonus , 
externe virens; ac tarde flavefcens , ejus medulla al- 
bior eft quam reliquorum , duriuícula , & acidula: 
Tres habet varietates primo enim eft Crobo Param- 
an vulgaris feu femina. Secundo Crobo Backi Lacki 
eu mas, cujus EN ette ac femper virens; 
Tertio Cróbò Batu viridis quoque eft ; fed mature. 
feens flavefcit; ac {ubftantiam habet duram. ^ Tenera 
uoque ejus folia fufcas quasdam gerunt maculas feu 
rias. , 
; Quarto PifJang Djernang , feu acuum Piffang , fructum 
berit fpithamam breviorem, ac fere trigonum, quiin 
longum porre&us eft apicem , ubi filamentum feu. 
vena adparet; floris refiduum , unde & nomen obti- 
nuit; Hujus cortex medulla magisadheret, que ruf- 
fefcit, & cransverfim diffraCtus hic fructus interne 
fplendet inftar faccharl, ;;Matürus molliffimus eft zat- 
que fapore cum Piffang Medjé convenit , fed .magis a: 
<idulüs -eft. Hec fpecies corymbum. gerit feptem 
pedes longum, atque ipfi iricrefcunt fepremdecim fa- 
fciculi feu Sickats, continentes circiter ducentos & 
quinquaginta fructus, qui tarde maturefcunt. ` 
uinto Piffang Culit Tabal , feu.Piffang Baratsjo, ac 
"proprie. Ternatice Cojo Coratsje , h. e. Piffang. Maas, 
noftraque nationi Piffang Bolvanger , uc &. Piffang 
_Warangan , omnium craflifimum gerit corticem , ‚cu- 
jus caro pallide ruffefcit, A inftar Cere mollefcit, 
eftque externe fere pentagonus, cujus interior ora 
emper elt anguttiffima „ Done bene fit. maturus hic 
Arens erudus edi poc ty ceteroquin torretur & fti- 
"Cat? o cho ee Mes cere ibe ck ro Hee Sena. 
Sexto Mufa: Menfaria y feu’ Piffang Medji. Omni- 
Dm fpeciefum optima eft, cujus fructus rectus: eft, 
"palmam & aliquando fpithamam longus, plerumque . 
rotundús ; atque quinque obfcaris dorfis adeo: diftn- 
&us ac divifus, ut magis trigonus effe videatur. Fa- 
"Cile matürefeit; ac flavefcit, & mollis eft ad ta&um, 
"facileque decorticari: poteft, Ejus medulla albicat, 
^& mollior eftquamaliarum fpecierum , fplendetque in- 
Star faechati coniformis, quum frangatur, faporis dulcis 
*& delieati ;-aéfi aliquid aque Rofarum effec admixtum. 
^ Uti facile: maturefcit ; fic: E facile» putrefcit , 
“átque crudum edere eum oportet ; unde & menfis 
jnponitur cum tfagematibus „atque hinc nomen obti- 
¿ Non valet ad torrendum vel fricandum “quin 
femi maturusfit. Ejus ftipes paulo altior excrefcit 
iis" fpeciebus , at: folia fufcis maculis adfperfa 
t copiofis. “Hujus fpeciei mas externe nigras gerit 
^maculás. "In .Banda’-vocatur Piffang Radja, Baleya 
Byo Cobibu. - 
N A idee. inue feu Pi ang Radja y priori fie - 
"milis eft quoa 
"fior 5 vix digiti longitudinem habens , ac pollicis cras- 
‘fitiem, glaber; equalis, ac tenuiorem ‘habet corti- 
“tem, faporis dulcioris & delicatioris precedenti y un- 
de Bataviz hic fructus palmam gerit , qui crudus edi- 
„Bir, aspe inponitur, uti in Amboina, ubi = 
D . e. 
antiam & formam . fed multo mi- 
Tom. 
AMBOINSCH KRUYDBOERK. 13: 
- Men vind deze Piffang Tando overvloedig in de. ylanden 
van Key, van. daar. ze jaarlyks in Banda werd te koop 
gebragt, daarom men ze aldaar-Piffang Key noemd, en 
pee a 
„for de Pilläng Tando geboord-de Piffang Carbou,o 
Piflang Ocky Ocky, ruym een fpan of en voet patel 
meeft groen biyvende, binnen. met een wit Jlymerig vlees, 
amper , en Jlegt van fmaak. > Als. er een vrucht alleen aan 
eenen Sickat hangt; werd ze zo dik; alseen been , en 
gemeenlyk geborften. Daar waffen ook dikwils twee aan 
malkander vaft, twee, en drie Piffangen maken een Sic- 
kat, en aan den gebeelenitros maar twee, dries en ten 
boog ften vier Sickais ^t: welk alle Piffang Tando doen. 
2. Piffang Gabba Gabba ver/cbild niet veel van. de 
voorgaande „dog is kleender , niet dik, meer lank, word 
in baar rypbeyd wit-geel, de droog fte onder alle van fub- 
Jtantie, gelyk bet fpongieufe merg van Sagu-takken Gab- 
ba Gabba. ` Ze werd ook niet raauw gegeten , maar in 
beete a[Jcbe gebraden , of in de panne gebakken, werd ge- 
zond geagt voor die geene, die eenigen: Buikloop bebben. 
Ze is verdeeld in wyfken en manneken, Zynde bet man- 
neken langer en groender, 
4 t f 5 
3. Piflang Croho of Cro. In Banda Piffang Ubi, is 
van middelbare lengte, te weten van een fpan , niet rond, 
maar meefb boekig of vierzydig y van buiten grasgroen ; 
en langzaam geel werdende, bet merg is witter. dan aan 
andere, bardagtig , en rin/ch van fmaak , beeft drie ver- 
anderingen y want men beeft 1. Croho Parampuan, de 
gemeene , of bet wyfken. 2. Croho Lacki Lach, bet 
manneken „is wat langer „en blyft altyd groen. 3. Cro- 
ho Batu is mede groen, maar de rype word geel en. bard 
van merg. De jonge bladeren bebben eenige bruine pleks 
ken of firepen. >. , Be f 
. 4. Piffang Djernang, of naalde Piffang , is korter dan 
een [pan , fchier driekantig , voor aan met een lange tuit, 
en daar aan een. draadje of „ader, zynde bet overblyfzel 
van bet bloeizel, waar van ze denaam beeft. . De Schelle 
kleeft wat vaft aan "t. merg bet: welk naar den.ro[fen 
trekt, en over dwers gebroken glimd als Zuiker. De ry- 
pe word zeer Week, en aan fmaak komt ze met de Piffang 
Medji overeen, dog nog al rinfcber: Deze zoorte draagd 
een trotze zeven voeten lank, en daar aan in zeventien 
Sickats; omtrent vyftig vruchten; die langzaam rypen. 
5. Piffang Culie Tabal; of Piffáng Boratsjo, maar 
eygentlyk in ^t. Ternataans Cojo Coratsje „dat ís Piffang 
Maas, by onze Natie Piffang Bolvanger, anders Pis- 
fang Warangan , beeft de dikfte fchel van al, mede ligt- 
ros van vleefch, en ledig als wafch, van buiten (hier 
vyfzydig. De binnenfte zyde is altyd de fmalfle ; ter de» 
gen ryp zynde, kan men ze raauw eeten , anders-werd 
ze meeft gebraden en gebakken. 2.25% 
Hf Gh Weer) PD sib 
` 6; Mufa Menfaria , of Piffang Medji. Tafel- Piffar, 
d$ dé Wfleoidm alle zoorten y var een band die Gerd 
tyds ook een pan , meeft rond , en met vyf donkere rug- 
gens zodanig afgedeeld „dat ze meer driezydig fcbynd. 
Zy werd ligt ryp, en is geelagtig , en zagt in ?t aantas- 
ten, kan ook ligt afgefchildt werden. Het merg is wit- 
agtig; en murver dan aan andere, glimmende als Broot- 
zuiker, zomen bembreekt, zoet en koftelyk van fmaak, 
als of er wat Roozewater onder gemengd was. 
+. Gelyk ze ligt ryp. werd, zoibederft ze ook ligt; en 
moet raauw gegeten worden , daarom men xe.meeft op 
tafel onder bet: Bancquet-werk opzet ; waar van ze de 
naam beeft. =: Tot bet braden en bakken diend ze niet wel, 
of ze moet maar balf ryp zyn. De [lam werd wat boger 
dan andere middelzoorten, en zyn blad is vol bruine: 
ken. “Het manneken bier van gewind van buiten Zwarte . 
Jproeten en plekken. In Banda biet ze Piffang Radja in. 
Baley Byo Cohihu. om e 
7- Mufa Regia » of Piffang Radja, is de voorgaande 
gelyk van fubftantie en gedaante; dog veel kleerider , in 
«de lengte fcbaars van een vinger „ven dikte van een duim; 
‘even, glad, en dunner van febelle, nog zoeter en aan 
genamer van fmaak dan de voorige , dierbalven men op Ba: 
tavia deze den prys geeft. amraauu te ecten , enop tafel te 
zeiten d gelyk men in Amboina , daar men deze 
2 
nie 
